Before You Start Before You Start
Starting a Business Starting a Business
Tax obligations Tax obligations
Social security Social security
Running a business Running a business
Closing a business Closing a business

Spółka cywilna – podział majątku przy rozwodzie

Jeśli jesteś przedsiębiorcą – wspólnikiem spółki cywilnej i czeka Cię rozwód, powinieneś wiedzieć jakie zasady podziału majątku stosuje się w takich sytuacjach. Zgodnie z przepisami,  jeżeli jedno z małżonków jest wspólnikiem spółki cywilnej, a drugie z nich nie uczestniczy w spółce, to przy podziale majątku po rozwodzie współmałżonek, który nie jest przedsiębiorcą nie ma prawa do majątku spółki cywilnej (proporcjonalnego do udziału w niej współmałżonka).

Jedyne, co przy rozwodzie podlega podziałowi w związku z udziałem w spółce cywilnej, to prawa majątkowe, które przysługują wspólnikowi w czasie trwania spółki. Są to zyski (przypadające na wspólnika spółki – współmałżonka), wypłacona zaliczka na poczet zysku i podziału majątku spółki, który może nastąpić wyłącznie po rozwiązaniu umowy spółki.

W praktyce, gdy jeden z małżonków jest wspólnikiem s.c. sąd ustala nie majątek wspólników, ale jakie wymagalne roszczenia (wierzytelności) do wspólników s.c. miał małżonek – wspólnik w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej (czyli do rozwody). Mówiąc prościej – sąd weryfikuje, czego w chwili podziału majątku wspólnik spółki cywilnej mógł się domagać od pozostałych wspólników. Tylko ta wartość podlega podziałowi między byłych małżonków.

Musisz pamiętać, że w skład majątku do podziału między małżonków nie wchodzi żadna wierzytelność związana z majątkiem, jaki otrzyma wspólnik po rozwiązaniu i likwidacji spółki.

Rzeczy i prawa, które nabyli do spółki wspólnicy (finansując zakup ze środków spółki), pozostają w majątku wspólników i nie wchodzą one do wspólnego majątku małżonków.

Przykładowo, jeżeli wspólnicy spółki cywilnej z jej zysku kupią samochód, stanowi on współwłasność łączną wspólników. Dopiero przy rozwiązaniu umowy spółki, każdy ze wspólników będzie miał prawo do 1/3 prawa własności samochodu. Do momentu rozwiązania spółki cywilnej, współmałżonek wspólnika nie ma prawa do żadnego składnika majątku spółki.

Wynika to z faktu, że zakupy dokonywane w spółce cywilnej są traktowane jako rzeczy zakupione z majątku wspólników do ich majątku. Inaczej mówiąc, zakup rzeczy do majątku wspólników, za środki pobrane z tego majątku, nie stanowi nakładu z majątku odrębnego czy dorobkowego małżonków, na majątek odrębny (osobisty). Są to jedynie przesunięcia wewnątrz majątku wspólników spółki cywilnej.

Wkład do spółki cywilnej z majątku wspólnego małżonków

Problematyczne przy rozwodzie może być także rozliczenie kwoty, którą jako wspólnik spółki cywilnej pobrałeś z majątku wspólnego w celu pokrycia wkładu w spółce. Teoretycznie jest to nakład z majątku wspólnego na Twój majątek osobisty i powinien podlegać zwrotowi przy podziale majątku.

W praktyce jednaj, wkład do spółki z majątku wspólnego traktuje się jako wpłatę do majątku wspólników dokonaną w celu utworzenia miejsca pracy i dochodu dla wspólnika – małżonka.

Analogicznie, jak w przypadku działalności jednoosobowej, przyjmuje się, że okresowe zyski, jakie przynosi wspólnikowi udział w spółce, zasilają majątek wspólny małżonków i przyczyniają się do utrzymania rodziny. Wkład przyniósł zatem korzyść obydwu małżonkom i nie ma wtedy podstaw do jego rozliczania.

Przykładowo, dwuosobowa spółka cywilna zajmująca się transportem zakupiła z wkładów wniesionych przez wspólników samochód ciężarowy (jest to jedyny majątek spółki). Każdy ze wspólników wpłacił po 50 000 zł (pieniądze wspólnika A pochodziły z majątku wspólnego małżonków; wspólnik B sfinansował wkład z majątku osobistego). Wspólnicy wypłacają sobie zaliczkę na zysk, a część środków inwestują, ulepszając samochód. Wspólnik A należną mu zaliczka na zysk (zysk) wydaje na utrzymanie rodziny – opłaceniu rachunków, wyjazdu na wakacje, zakupu żywności. Po 3 latach samochód zepsuł się i jego wartość spadła do 10 000 zł.

Jeżeli wspólnik A będzie się rozwodził, współmałżonek nie ma prawa do połowy samochodu ciężarowego ani po cenie z dnia zakupu ani po cenie z dnia podziału majątku (10 000 zł) – jest to majątek wspólników spółki cywilnej. Nie ma również prawa do żądania zwrotu wkładu (50 000 zł) do majątku wspólnego, ponieważ osiągnięte zyski wspólnik przeznaczał na wspólne utrzymanie. Jedyne, co wejdzie w skład wspólnego majątku do podziału to przypadający wspólnikowi A zysk z tytułu udziału w spółce.

Inny przykład, to wzrost majątku spółki. Każdy ze wspólników wpłacił tytułem wkładu po 50 000 zł (pieniądze wspólnika A pochodziły z majątku wspólnego małżonków; wspólnik B sfinansował wkład z majątku osobistego). Kupili oni nieruchomość za 100 000 zł, po trzech latach nieruchomość jest warta 200 000 zł. Przez cały czas funkcjonowania spółka nie wypłaciła zysku.

Jeżeli wspólnik A będzie się rozwodził, współmałżonek nie ma prawa do ¼ udziału w prawie własności nieruchomości (połowa udziału współmałżonka – wspólnika). Ponieważ spółka nie osiągnęła zysku (nie wypłaciła go wspólnikom), trudno mówić o poniesieniu nakładu z majątku wspólnego małżonków w celu utrzymania rodziny (choć w indywidualnych przypadkach sąd może stwierdzić inaczej). Podczas podziału majątku współmałżonek – wspólnik będzie musiał zwrócić do majątku wspólnego małżonków równowartość wkładu do spółki, czyli 50 000 zł. Bez znaczenia jest to fakt, że wkład został zainwestowany, a inwestycja podwoiła swoją wartość. Współmałżonek niebędący wspólnikiem spółki cywilnej nie ma żadnych praw z tytułu zwiększenia wartości nieruchomości nabytej przez spółkę.

Dodatkowe informacje

Więcej na temat podziału majątku wspólnika spółki cywilnej w trakcie rozwodu znajdziesz m.in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2007 r., sygn. II CSK 321/06 i przytoczonych tam orzeczeniach.

Share Print