Before You Start Before You Start
Starting a Business Starting a Business
Tax obligations Tax obligations
Social security Social security
Running a business Running a business
Closing a business Closing a business

Prawo w sporach międzynarodowych

W artykule na temat kontraktów zagranicznych dowiedziałeś się, że jednym z ważniejszych zapisów umowy powinno byś ustalenie sądu i prawa właściwego przy rozpatrywaniu ewentualnych sporów dotyczących kontraktu. Co zrobić, gdy strony nie wyznaczyły właściwego sądu albo mają wątpliwości, co do obowiązków wynikających z umowy? Z pomocą służą m.in. konwencje i inne porozumienia pomiędzy państwami, których celem jest ustalenie standardów postępowania w przypadku sporów pomiędzy stronami z różnych krajów, a także obowiązków każdej ze stron w międzynarodowych umowach handlowych.

Konwencja wiedeńska

Podstawowym źródłem prawa regulującego obowiązki stron transgranicznych umów handlowych jest Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów z 11 kwietnia 1980 r (Convention on Contracts for the International Sale of Goods – CISG), czyli tzw. Konwencja wiedeńska. Ma ona zastosowanie, gdy strony umowy mają swoje siedziby w państwach, które ją przyjęły lub dla umowy właściwe jest prawo państwa siedziby jednej ze stron, w  którym stosuje się konwencję. Konwencja reguluje m.in. kwestię zawierania kontraktu na dostawę towaru, określa także prawa obowiązki sprzedawcy i kupującego. Stosowanie Konwencji nie jest przymusowe – strony umowy międzynarodowej mogą postanowić, że Konwencja wiedeńska nie znajdzie zastosowania do całości lub części kwestii regulowanych umową.  

Zgodnie Konwencją, umowa sprzedaży powinna regulować zakres obowiązków sprzedawcy, a w szczególności kwestie: dokładnego oznaczenia towaru; omówienia szczególnych właściwości towaru; określenia, czy sprzedawca ma obowiązek dostarczenia towaru do kupującego swoim środkiem transportu, zorganizowania usługi transportowej czy jedynie wydania towaru w swojej siedzibie; określenia terminu dostarczenia towarów; określenia, czy na sprzedawcy spoczywa obowiązek dostarczenia dokumentów dotyczących towaru; określenia, czy na sprzedającym spoczywa obowiązek opakowania rzeczy i jakim wymogom to opakowanie ma odpowiadać.

Jeśli umowa nie reguluje powyższych obowiązków, zastosowanie mają przepisy Konwencji. Mówią one m.in., że obowiązkiem sprzedawcy jest m.in. dostarczenie kupującemu towaru i dokumentacji dotyczącej towaru, poinformowanie kupującego, że wysyła towar nieubezpieczony, sprzedawca odpowiada też za niezgodność towaru z wytycznymi zawartymi w umowie. Obowiązkiem kupującego jest: zapłata za dany towar, dotrzymanie terminu zapłaty.

Uzupełnieniem konwencji wiedeńskiej konwencja nowojorska o przedawnieniu umowy sprzedaży w obrocie międzynarodowym. Zgodnie z tą konwencją, roszczenia pomiędzy stronami umowy sprzedaży przedawniają się po 4 latach.

Rzym I

W przypadku umów dotyczących podmiotów z państw UE źródłem norm w handlu międzynarodowym jest   Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (tzw. "Rzym I").  Przepisy tego rozporządzenia mają pierwszeństwo przed polską ustawą Prawo prywatne międzynarodowe i konwencjami międzynarodowymi zawartymi przez państwa członkowskie. Zgodnie z rozporządzeniem Rzym I, w przypadku braku wyboru prawa:

  • umowa sprzedaży towarów podlega prawu państwa, w którym sprzedawca ma miejsce zwykłego pobytu;
  • umowa o świadczenie usług podlega prawu państwa, w którym usługodawca ma miejsce zwykłego pobytu;
  • umowa, której przedmiotem jest prawo rzeczowe na nieruchomości lub prawo do korzystania z nieruchomości, podlega prawu państwa, w którym nieruchomość jest położona;
  • niezależnie od powyższego punktu, umowa dotycząca czasowego korzystania z nieruchomości na użytek własny, zawarta na okres nie dłuższy niż sześć kolejnych miesięcy, podlega prawu państwa, w który oddający nieruchomość do korzystania ma miejsce zwykłego pobytu, pod warunkiem że biorący do korzystania jest osobą fizyczną i ma miejsce pobytu w tym samym państwie;
  • umowa franczyzy podlega prawu państwa, w którym franczyzobiorca ma miejsce zwykłego pobytu;
  • umowa dystrybucji podlega prawu państwa, w którym dystrybutor ma miejsce zwykłego pobytu;
  • umowa sprzedaży towarów w drodze licytacji podlega prawu państwa, w którym odbywa się licytacja, jeżeli miejsce to można ustalić.

Rzym I reguluje także umowy przewozu towarów – prawem właściwym jest prawo państwa, w którym znajduje się miejsce zamieszkania przewoźnika, pod warunkiem, że w tym samym państwie znajduje się również miejsce przyjęcia towaru do przewozu lub miejsce dostawy, lub miejsce zamieszkania nadawcy. W pozostałych sytuacjach stosuje się prawo państwa, do którego realizowana jest dostawa.

Jeśli chodzi o umowy konsumenckie między konsumentami a przedsiębiorcami, zgodnie z rozporządzeniem – prawem właściwym jest prawo państwa zamieszkania konsumenta, pod warunkiem, że jest to również państwo, w którym przedsiębiorca prowadzi swoją działalność lub do którego jego działalność jest skierowana. Strony mogą również, na zasadzie swobody wyboru prawa, uzgodnić zastosowanie innego prawa, dopóki zapewnia ono taki sam poziom ochrony konsumenta, jak prawo obowiązujące w państwie jego zamieszkania.

W przypadku, gdy umowa nie jest uwzględniona w rozporządzeniu, lub gdy elementy umowy dotyczą więcej niż jednego przypadku – podlega ona prawu państwa, w którym strona zobowiązana do spełnienia świadczenia ma miejsce zwykłego pobytu. Jeżeli jednak okoliczności sprawy wskazuję, że umowa pozostaje w znacznie ściślejszym związku z innym państwem niż to, którego prawo zostało określone na podstawie wspomnianych reguł, stosuje się prawo tego innego państwa. Ponadto, umowa podlega prawu państwa, z którym wykazuje najściślejszy związek w sytuacji, gdy nie można ustalić prawa właściwego przy zastosowaniu zasad zawartych w rozporządzeniu Rzym I.

Przepisów rozporządzenia Rzym I nie stosuje się do: spraw skarbowych, celnych i administracyjnych, w odniesieniu do zapisów na sąd polubowny i umów o właściwość sądu. Ponadto rozporządzenie nie ma zastosowania w odniesieniu do spraw z zakresu prawa spółek.

Prawo prywatne międzynarodowe

Kolejnym zbiorem przepisów regulujących kwestie sporne w umowach międzynarodowych jest ustawa z 4 lutego 2011 Prawo prywatne międzynarodowe. Powinieneś jednak wiedzieć, że postanowienia wiążących Polskę umów międzynarodowych, takich jak omawiane wcześniej rozporządzenie Rzym I czy Konwencja wiedeńska mają pierwszeństwo przed przepisami tej ustawy.

Share Print