Prokura

Prokura – pełnomocnictwo udzielane przez przedsiębiorcę wpisanego do KRS

Prokura jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa uregulowanym w art. 109– 1099 Kc. Prokury może udzielić wyłącznie przedsiębiorca już zarejestrowany w KRS.

Wyróżnia się prokurę:

  • samodzielną – prokurent może dokonywać wszelkich czynności samodzielnie,
  • łączną – prokurent do skutecznego dokonania czynności prawnej musi działać z innym prokurentem. Możliwe jest ustanowienie wielu prokurentów i wskazanie, że do skutecznego wykonania czynności prawnej niezbędne jest współdziałanie np. dwóch lub trzech z nich,
  • oddziałową – ustanawia się prokurenta dla oddziału przedsiębiorstwa, a zakres umocowania jest ograniczony wyłącznie do spraw związanych z prowadzeniem oddziału,
  • łączną mieszaną – prokurent może dokonywać czynności łącznie ze wspólnikiem albo członkiem zarządu).

Podstawowe cechy prokury są następujące:

  • prokury może udzielić wyłączenie przedsiębiorca wpisany do KRS (spółki osobowe art. 41 Ksh.) albo spółka wpisana do KRS (spółki kapitałowe art. 208 § 2 – 8 Ksh.).

Prokury nie może udzielić przedsiębiorca wpisany do CEIDG ani spółka cywilna.

W spółkach osobowych powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich wspólników, w spółkach kapitałowych – zgody wszystkich członków zarządu. Umowa spółki może przewidywać inny sposób ustanowienia prokurenta.

  • prokurentem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych,

W spółce z o.o. prokurentem nie może być członek rady nadzorczej ani komisji rewizyjnej. W spółce akcyjnej prokurentem nie może być członek rady nadzorczej

  • zakres prokury obejmuje umocowanie do podejmowania czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa

Prokurent nie może podpisać w imieniu spółki sprawozdania finansowego. Zgodnie z ustawą o rachunkowości jest to czynność zastrzeżona dla kierownika jednostki.

  • jeżeli do dokonania danej czynności jest wymagana forma kwalifikowana (np. sprzedaż nieruchomości – wyłączenie w formie aktu notarialnego), to do jej wykonania prokura nie musi być udzielona w formie kwalifikowanej (do prokury nie stosuje się art. 99 § 1 Kc.,
  • jedynym wyjątkiem od powyższego jest sytuacja, gdy następuje zbycie przedsiębiorstwa, dokonanie czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania oraz obciążanie nieruchomości. W tych przypadkach wymagane jest pełnomocnictwo do poszczególnych czynności (pełnomocnictwo szczególne),
  • prokura nie może być przeniesiona, co oznacza, że prokurent nie może ustanowić kolejnego prokurenta. Może on natomiast ustanowić pełnomocnika na podstawie pełnomocnictwa szczególnego albo rodzajowego,
  • prokura nie może być skutecznie ograniczona wobec osób trzecich, co oznacza że przekroczenie zakresu prokury w czynności dokonanej z osobą trzecią nie powoduje jej nieważności nawet, jeżeli druga strona wiedziała o ograniczeniu,

Przy przekroczeniu granic umocowania prokurent ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na takich samych zasadach jak osoba prowadząca cudze sprawy bez zlecenia.

  • prokura może być odwołana w każdym momencie. Do skutecznego odwołania wystarczy oświadczenie jednego współwłaściciela albo jednego członka zarządu,
  • śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powodują wygaśnięcia prokury (w przypadku zwykłego pełnomocnictwa śmierć mocodawcy oznacza jego wygaśnięcie),
  • udzielenie i wygaśnięcie prokury jest zgłaszane do Krajowego Rejestru Sądowego. W zgłoszeniu określa się rodzaj prokury (np. samodzielna, łączna, oddziałowa) i sposób wykonywania prokury łącznej,

Prokura jest udzielona skutecznie mimo braku uwidocznienia jej w KRS.

W przypadku prokury łącznej do skutecznego doręczenia korespondencji wystarczy przekazanie jej jednemu z prokurentów

Prokurent może składać oświadczenia woli opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym. Takie oświadczenie woli jest równoważne z oświadczeniem złożonym w formie pisemnej (art. 78 § 2 Kc.).

Wygaśnięcie prokury

Prokura wygasa w przypadku:

  • wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru,
  • ogłoszenia upadłości,
  • otwarcia likwidacji,
  • przekształcenia przedsiębiorcy,
  • śmierci prokurenta.

Prokura nie może być udzielona w trakcie upadłości (likwidacyjnej i układowej – SN, III CZP 45/06), likwidacji i przekształcenia przedsiębiorcy.

Prokurent jest uprawniony, a nie zobowiązany do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Prokurent nie ponosi odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ czynność złożenia wniosku mieści się w zakresie uprawnień prokurenta, a nie jego obowiązków -  SN, V CSK 177/12).

Share Print