Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (dalej „ZFŚS") jest tworzony przez pracodawcę na zasadach określonych w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Środki zgromadzone w ZFŚS przeznaczone są na finansowania działalności socjalnej prowadzonej na rzecz osób uprawnionych. Zaliczamy do nich: pracowników i ich rodziny, emerytów i rencistów (czyli byłych pracowników) i ich rodziny oraz inne osoby wskazane przez pracodawcę. Środki zgromadzone przez ZFŚS służą finansowaniu, ściśle określonych rodzajów działalności socjalnej tj. wypoczynek (np. świadczenie urlopowe), działalność kulturalno-oświatowa, sportowo-rekreacyjna, opieka nad dziećmi (w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach i innej formie), pomoc materialno–rzeczowa lub finansowa (np. zakup paczek świątecznych dla dzieci, zapomoga z powodu zdarzeń losowych itp.) oraz zwrotna lub bezzwrotna pomoc na cele mieszkaniowe (np. pożyczka mieszkaniowe, pożyczka remontowa)

Szczegółowe zasady i warunki korzystania ze świadczeń socjalnych, rodzaje działalności socjalnej oraz katalog osób uprawnionych, pracodawca określa w regulaminie wewnętrznym. Pracodawca uzgadnia regulamin z zakładową organizacją związkową a w przypadku jej braku z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Kto jest zobowiązany do utworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych

Zobowiązani do utworzenia ZFŚS są pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników oraz pracodawcy zatrudniający co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników o ile z wnioskiem o utworzenia ZFŚP wystąpi zakładowa organizacja związkowa (liczbę zatrudnionych określa się według stanu na dzień 1 stycznia danego roku w przeliczeniu na pełne etaty). Jeśli w wyżej wymienionych przedsiębiorstwach funkcjonuje układ zbiorowy pracy, ustawa dopuszcza możliwość podjęcia decyzji przez strony układu, o nie tworzeniu ZFŚS.

Pozostali przedsiębiorcy, zatrudniający poniżej 50 pracowników, podejmują dobrowolnie decyzję odnośnie utworzenia ZFŚS.

Natomiast bez względu na liczbę zatrudnionych osób, zobowiązani do utworzenia ZFŚS są pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i zakładów samorządowych.

Finansowanie Funduszu

Fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych. Wysokość odpisu podstawowego wynosi na jednego zatrudnionego 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego (przy czym drugie półrocze bierze się pod uwagę jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu jest wyższe w stosunku do pierwszego półrocza). Warto zwrócić uwagę na aktualne stawki. W 2017 roku obliczając wysokość odpisu na ZFŚS brać pod uwagę należy przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w II półroczu 2012 r.

Od powyższej generalnej zasady dotyczącej wysokości odpisu są wyjątki dotyczące :

  • pracowników młodocianych - wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wynosi w pierwszym roku nauki 5%, w drugim 6%, a w trzecim 7% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej,
  •  pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze - wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej,
  • pracowników w stosunku do których orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności - wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika może być zwiększona o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej.

Dodatkowo pracodawcy sprawujący opiekę socjalną nad emerytami i rencistami, w tym także ze zlikwidowanych zakładów pracy, mogą zwiększyć Fundusz o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na każdego emeryta i rencistę uprawnionego do tej opieki . Natomiast pracodawcy, którzy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczą na ten cel z odpisu podstawowego kwotę odpowiadającą 7,5 punktu procentowego tego odpisu mogą zwiększyć Fundusz na każdą zatrudnioną osobę o 7,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego.

Fundusz zasila się również środkami pochodzącymi z:

  • wpływów z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych – korzystających z działalności socjalnej:
  • darowizn oraz zapisow osób fizycznych i prawnych;
  • odsetek od środków Funduszu;
  • wpływów z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe;
  • wierzytelności likwidowanych zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego;
  • przychodów z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej, w części nieprzeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych;
  • przychodów z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych w części nieprzeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych.

Przedsiębiorcy mogą dodatkowo zwiększać środki Funduszu z zysku netto do podziału, a spółdzielnie – z nadwyżki bilansowej

Terminy przekazania środków na rachunek bankowy Zakładowego Funduszu Świadczeń Pracowniczych

Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych na dany rok kalendarzowy pracodawca powinien przekazać na rachunek bankowy Funduszu w terminie do dnia 30 września tego roku, z tym że w terminie do dnia 31 maja tego roku powinien przekazać kwotę stanowiącą co najmniej 75% równowartości odpisów.

Pracodawca, rozpoczynający działalność w roku kalendarzowym, który zobowiązany jest do utworzenia Funduszu, dokonuje odpisu na Fundusz od następnego roku kalendarzowego. Natomiast jeśli rozpoczęcie działalności następuje w trakcie roku kalendarzowego w wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu z równoczesnym przejęciem pracowników fundusz powinien być utworzony w roku rozpoczęcia działalności.

Środki przekazane przez pracodawcę na konto ZFŚP (odpisy i zwiększenia) zaliczane są do kosztów działalności pracodawcy.

Administrowanie funduszem

Zakładowym Funduszem Świadczeń Pracowniczych administruje pracodawca, a środki Funduszu niewykorzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny. Środki Funduszu są gromadzone na odrębnym rachunku bankowym i mogą być wydatkowane wyłącznie na ściśle określone cele socjalne. Środki Funduszu nie podlegają egzekucji, z wyjątkiem przypadków, gdy egzekucja jest prowadzona w związku z zobowiązaniami Funduszu.

W sytuacji gdy dopełniając wszelkich formalności wynikających z ustawy, pracodawca w porozumieniu ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników podejmuje decyzję o likwidacji ZFŚP, niewykorzystane środku funduszu powinny być nadal wykorzystywane na prowadzenie działalności socjalnej, aż do ich pełnego wyczerpania. Rezygnacja z tworzenia ZFŚS nie oznacza więc automatycznie jego całkowitej likwidacji. Fundusz działa tak długo, jak długo na jego koncie znajdują się środki.

Share Print