Wojewódzki Sąd Administracyjny – postępowanie odwoławcze

Prawomocna decyzja administracyjna nie zamyka obywatelowi, niezadowolonemu z wydanego rozstrzygnięcia, drogi odwoławczej. Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej unormowane jest w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.).

Strona niezadowolona z wydanej decyzji, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, które służyły w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie może wnieść skargę do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (od 1 czerwca 2017 r. także ponaglenia).

Kto może wnieść skargę

Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny jest to zainteresowanie co do merytorycznego rozstrzygnięcia danej kwestii, będącej przedmiotem badania organu administracji.

Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Termin

Co do zasady skarżący wnosi skargę w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia mu rozstrzygnięcia w sprawie. Inny termin został przewidziany dla Prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka. Mogą oni wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi.

Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a organ ten ma obowiązek przekazać ją właściwemu sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Od 1 czerwca 2017 r. skargę na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania można wnosić w każdym czasie, po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia do organu, który prowadzi Twoją sprawę.

Elementy skargi

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, tj. zawierać:

  • oznaczenie sądu, do którego pismo jest skierowane,

  • imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (jeżeli jest to pierwsze pismo w sprawie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń lub siedziby stron),

  • oznaczenie rodzaju pisma oraz osnowę - treść wniosku,

  • podpis skarżącego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,

  • spis załączników (odpis skargi + dowody, jeżeli strona wskazuje, potwierdzenie uiszczenia opłaty),

A także zawierać elementy właściwe jedynie dla skargi, tj.:

  • wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności,

  • oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności dotyczy,

  • określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.

Jeżeli strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo.

Jeżeli skarga nie spełnia wymogów formalnych, przewodniczący sądu wzywa skarżącego do jej uzupełnienia - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Warto pamiętać, iż jednym z braków formalnych jest nieuiszczenie opłaty.

Nadmienić należy, iż w odróżnieniu od odwołania od decyzji administracyjnej organu I instancji, wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje automatycznie wykonania decyzji. Sąd może jednakże wstrzymać jej wykonanie na wniosek skarżącego lub w urzędu w prawem przewidzianych przypadkach.

Przebieg postępowania przed sądem administracyjnym

Jeżeli skarga spełnia wszystkie wymagania formalne zostaje przyjęta przez sąd, co wszczyna postępowanie sądowe przed sądem administracyjnym. Co do zasady, sądy administracyjne rozpoznają sprawy na rozprawie przy czynnym udziale uczestników postępowania, tj. skarżącego oraz przedstawiciela organu administracji, który wydał zaskarżona decyzję. Udział stron jest jednak dobrowolny i ich niestawiennictwo nie tamuje postępowania, chyba, że sąd uzna obecność strony lub jej pełnomocnika za konieczne w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle przedstawia na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi. Po złożeniu sprawozdania, strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności. Sąd może także z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony.

Orzeczenia sądu administracyjnego

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy natomiast nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez stronę podstawą prawną. Rozstrzygnięcia sądu zapadają w formie wyroku po przeprowadzeniu rozprawy, na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania.

Sąd może odpowiednio uwzględnić albo oddalić skargę. Nie rozstrzyga więc co do istoty sprawy, może tylko utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję albo ją wyeliminować z obrotu prawnego.

  1. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

  • naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

  • naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

  • inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

  1. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

  2. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Podobnie jak w postępowaniu odwoławczym od decyzji organu I instancji, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje tak zwany zakaz reformationis in peius. Oznacza to, iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zasada ta daje skarżącemu gwarancję, iż jeżeli wniesie skargę to wyrok sądu administracyjnego nie będzie mniej korzystny niż sentencja decyzji od której skargę wniesiono.

Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jeżeli została uchylona decyzja administracyjna (lub dwie decyzje) przez sąd administracyjny i orzeczenie to jest prawomocne, to organ musi wydać nową decyzję w celu zakończenia sprawy. Sąd może uchylić jedną decyzję lub dwie decyzje administracyjne (pierwszą i drugą decyzję organu lub decyzję po odwołaniu czyli drugą decyzję). Jeżeli jest uchylona jedna decyzja to postępowanie toczy się od momentu złożenia wniosku odwoławczego. Najczęściej jednak są uchylane dwie decyzje i cała procedura wydania decyzji administracyjnej rozpoczyna się od nowa. Nie trzeba składać nowego wniosku do urzędu. Strona ma wtedy ponownie prawo odwołać się od nowo wydanej pierwszej decyzji, jeżeli jest z niej niezadowolona.      

Dla spraw wszczętych od 1 czerwca 2017 r. masz prawo od decyzji wydanej przez ministra albo samorządowe kolegium odwoławcze od razu wnieść skargę do sądu na tą decyzję (zamiast składać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). 

Dodatkowo jeżeli została wydana decyzja uchylająca wcześniejszą decyzję z równoczesnym przekazaniem jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji i uważasz, że jest to niewłaściwe to można od takiej decyzji od razu złożyć sprzeciw do sądu administracyjnego. Masz na to 14 dni od otrzymania decyzji. Sprzeciw składa się za pośrednictwem organu, który wydał taką decyzję (organ ten może uwzględnić Twój sprzeciw). Sąd będzie badał czy spełniono formalne warunki wydania tej decyzji (tzw. decyzji kasatoryjnej), a nie rozstrzygał całej sprawy. Rozwiązanie takie ma przeciwdziałać przewlekłości spraw, gdyż nie trzeba czekać na ponowne zakończenie postępowania w I instancji.

Share Print