Jak rozliczać składkę zdrowotną przedsiębiorcy w podatkach?

Ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe przy prowadzeniu działalności. Pamiętaj, że możesz uwzględnić składki na ubezpieczenie zdrowotne przy rozliczaniu podatku. Inaczej niż w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne (w zależności od formy opodatkowania możesz uwzględnić je w wyliczaniu podstawy opodatkowania albo zaliczyć do kosztów), zapłacone składki zdrowotne możesz wyłącznie odliczyć od podatku dochodowego za dany rok. Możliwość odliczenia masz zarówno, gdy rozliczasz się według skali podatkowej, podatku liniowego, jak też rozliczając się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych czy opłacając kartę podatkową.

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może jednak przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki!

Rozliczanie części składek w kolejnych miesiącach

Jeśli np. ponosisz stratę i nie mogłeś w pełni odliczyć w danym miesiącu składek zdrowotnych (pamiętaj, możesz odliczyć je tylko do wysokości podatku), możesz to zrobić w kolejnych miesiącach danego roku kalendarzowego. Czyli „przenieść" niewykorzystaną część składki. Jeśli mimo to nie wykorzystasz całości składki zdrowotnej do odliczenia, przepisy podatkowe dają Ci jeszcze inną możliwość. Jeśli masz inne źródła dochodu np. etat, zapłacone, ale nierozliczone składki zdrowotne, możesz odliczyć przy obliczaniu podatku dochodowego z innego źródła (np. etatu). W innym przypadku, składki te przepadną nierozliczone, ponieważ nie ma możliwości ich rozliczenia w następnych latach.

Przykłady odliczania składki zdrowotnej

  • Jan Kowalski od 1 stycznia 2016 r. do 30.06.2016 r. prowadził działalność gospodarczą. Działalność ta jest obowiązkowym tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego. W ciągu 2016 r. Jan Kowalski z tego tytułu płacił co miesiąc składki na ubezpieczenie zdrowotne od minimalnej podstawy wymaganej przepisami (3.210,60 zł) w kwocie 288,95 zł. Łącznie w 2016 r. zapłacił 1733,70 zł., w tym 1492,92 zł podlegające odliczeniu od podatku dochodowego. Z tytułu działalności gospodarczej poniósł stratę, więc nie jest zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego i nie może w żaden sposób rozliczyć podatkowo (w rozliczeniu działalności) zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Jednocześnie Jan Kowalski był w okresie 1 czerwca 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. zatrudniony na umowie o pracę w firmie „A" z wynagrodzeniem zasadniczym 3000 zł/miesięcznie. Innych dochodów w 2016 r. nie uzyskiwał. Z tytułu zatrudnienia pracodawca jako płatnik potrącił z wynagrodzenia Jana Kowalskiego i przekazał do ZUS w ciągu okresu jego zatrudnienia składki na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 1.397,88 zł (232,98 zł/ miesięcznie),w tym podlegające odliczeniu od podatku dochodowego 1.203,72 zł. Należny podatek dochodowy za 2016 r. z tytułu dochodów uzyskanych z umowy o pracę w firmie „A", przed odliczeniem składki zdrowotnej, wyniósł 2.397,18 zł. Łącznie składka na ubezpieczenie zdrowotne podlegająca odliczeniu od podatku za 2016 r., zapłacona przez Jana Kowalskiego w 2016 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i pracy na etacie w innej firmie wyniosła 2.696,64 zł (1492,92 zł + 1.203,72 zł). 

Jak wskazano powyżej, należny podatek dochodowy z tytułu dochodów uzyskanych w 2016 r. wynióśł przed odliczeniem składki zdrowotnej 2.397,18 zł. Możliwe jest odliczenie od podatku podlegających odliczeniu kwot składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconych w 2016 r. w łącznej kwocie 2.696,64 zł. Jednakże wartość ta przekracza kwotę należnego podatku. Odliczyć od podatku dochodowego  można więc kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2.397,18 zł (do wysokości należnego podatku dochodowego). Pozostaje jednak nieodliczona od podatku kwota zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 299,46 zł, która przekroczy w 2016 r. wartość należnego podatku. Niestety pozostanie ona nieodliczona, gdyż nie ma możliwości prawnych jej odliczenia od podatku dochodowego w latach następnych.

Kiedy nie muszę płacić składki zdrowotnej?

Jeśli założyłeś firmę i rejestrujesz się w ZUS, powinieneś wiedzieć, że składkę na ubezpieczenie zdrowotne są zobowiązane opłacać osoby prowadzące działalność gospodarczą lub osoby z nimi współpracujące (z wyjątkiem zawieszenia działalności). Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla tych osób stanowi zadeklarowana, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku. Dla przykładu, w IV kwartale 2015 r. wynagrodzenie to wyniosło 4.280,80 zł). W związku z tym podstawa wymiaru tej składki w 2016 r. wynosiła 3.210,60 zł (75% kwoty 4.280,80 zł), zaś wartość samej składki wynosi - 288,95 zł miesięcznie (9% kwoty 3.210,60 zł). W IV kwartale 2016 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wynosiło 4404,17 zł, zatem w 2017 r. podstawa wymiaru składki wynosi 3303,13 (75% kwoty 4404,17 zł), zaś obowiązująca w 2017 r. wartość składki wynosi 297,28 zł miesięcznie (9% kwoty 3.303,13 zł).

Nie wszyscy przedsiębiorcy muszą opłacać za siebie składki na ubezpieczenie zdrowotne lub też opłacać je w pełnej wysokości. Te preferencje przysługują:

  • niektórym emerytom i rencistom,
  • przedsiębiorcom pobierającym zasiłek macierzyński w niskiej kwocie,
  • osobom legitymującym się umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności.

Z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne jest zwolniony przedsiębiorca, który:

  • jest emerytem lub rencistą, którego świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza kwoty minimalnego wynagrodzenia (w 2016 r. – 1850 zł, a w 2017 r. – 2000 zł) pod warunkiem, że jego przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie przekraczają miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury (od dnia 1 marca 2016 r. najniższa emerytura wynosi 882,56 zł miesięcznie, a od 1 marca 2017 r. - 1000 zł) lub też rozlicza  podatek dochodowy w formie karty podatkowej
  • jest osobą zaliczoną do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności pod warunkiem, że jego przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie przekraczają miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub też rozlicza  podatek dochodowy w formie karty podatkowej.
  • przebywa na urlopie macierzyńskim jeżeli zasiłek macierzyński nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego (w 2016 r. i 2017 r. wynosi ono 1000 zł netto). Zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej przysługuje niezależnie od tego, z jakiego tytułu nabyte zostało prawo do zasiłku macierzyńskiego. Np. kobietom, które prowadzą działalność gospodarczą, ale prawo do zasiłku nabyły z innego tytułu (np. z pracy etatowej) również przysługuje zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Co ważne, korzystający ze zwolnienia z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, podlega jednocześnie ubezpieczeniu zdrowotnemu i zachowuje prawo do świadczeń zdrowotnych. Prawo do zwolnienia z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przysługuje w tym miesiącu, w którym spełnione są opisane wyżej przesłanki do zwolnienia.

Przykład

  • Jan Kowalski jest emerytem z miesięczną emeryturą 1700 zł. Jednocześnie od czerwca 2016 r. prowadzi działalność gospodarczą, którą pod względem podatkowym rozlicza na zasadach ogólnych. W czerwcu 2016 r. uzyskał przychody z działalności gospodarczej w wysokości 350 zł, w lipcu 2016 r. w wysokości 400 zł, w sierpniu 2016 r. w wysokości 600 zł, we wrześniu 2016 r. w wysokości 380 zł.

Jan Kowalski spełnia pierwszy z warunków do zwolnienia z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż jego emerytura w wysokości 1700 zł jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Drugi warunek jest spełniony, gdy przychody z działalności gospodarczej nie przekraczają 50% kwoty najniższej emerytury (tj.  441,28 zł). Warunek ten był spełniony w czerwcu, w lipcu i we wrześniu 2016 r. W związku z powyższym w tych miesiącach p. Jan Kowalski był zwolniony z opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast w sierpniu 2016 r.  kwota przychodu (800 zł) była wyższa od połowy najniższej emerytury i dlatego też J. Kowalskiemu we wrześniu 2016 r. nie przysługiwało zwolnienie ze składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zwolnienie z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przysługiwałoby Janowi Kowalskiemu niezależnie od osiągniętych przychodów z działalności gospodarczej w każdym z w/w miesięcy, gdyby Jan Kowalski rozliczał podatek dochodowy  z działalności gospodarczej w formie karty podatkowej.

Jeśli posiadasz orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności możesz opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne w niższej wysokości, tj. w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnej zaliczki na podatek dochodowy. Pod warunkiem, że pozarolnicza działalność gospodarcza stanowi dla Ciebie jedyne źródło przychodu. Ulgi tej nie stosuje się w przypadku przedsiębiorców rozliczających podatek dochodowy z prowadzonej działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub w formie karty podatkowej. Z ulgi mogą zatem skorzystać niepełnosprawni przedsiębiorcy rozliczający podatek dochodowy z prowadzonej działalności na zasadach ogólnych.

Wspólnicy spółek z o.o. i SA

Problem opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne nie dotyczy wspólników spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółek akcyjnych. Dotyczy to jednak spółek wieloosobowych. Osoba będąca jedynym wspólnikiem (posiadająca 100% udziałów) jest ona traktowana tak samo, jak osoba prowadząca działalność, a więc podlega wówczas obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Pamiętaj, że konsekwencją nieopłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne przez osobę-wspólnika spółki wieloosobowej jest brak prawa do publicznych (bezpłatnych) świadczeń zdrowotnych.

Dodatkowe informacje

Share Print