Czy niepełnoletni może prowadzić działalność gospodarczą

Z punktu widzenia obrotu gospodarczego kluczowe znaczenie odgrywa:

  • zdolność do czynności prawnych, czyli możliwość samodzielnego nabywania praw i zaciągania zobowiązań;
  • zdolność administracyjno-prawna i administracyjno-procesowa, co wiąże się z możliwością bycia stroną w sprawach administracyjnych, a jest to potrzebne m.in. by dokonać wpisu do ewidencji działalności gospodarczej CEIDG;
  • zdolność sądowa i procesowa – związane z występowaniem przed sądem (bycia pozwanym i powodem).

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletniości (art. 11 Kodeksu cywilnego). Wynika z tego że, zgodnie z polskim prawem przedsiębiorcą można być tylko wtedy, gdy posiada się pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu art. 11 Kc., czyli jest się osobą pełnoletnią i nie zostało się ubezwłasnowolnionym. Małoletni może bez zgody przedstawiciela (osoby sprawującej władzę rodzicielską) wykonywać niektóre czynności prawne:

  • zawierać umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego;
  • rozporządzać zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej;
  • zawierać umowy o pracę (dotyczy tylko młodocianych, tj. osób między 16 a 18 rokiem życia).

Niepełnoletni a działalność rejestrowana w CEIDG

W większości przypadków konieczne jest posiadanie pełnomocnika, np. w sytuacji, gdy małoletni odziedziczy przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 Kc., które prowadził na zasadzie działalności ewidencjonowanej (CEIDG) spadkodawca, lub gdy otrzyma darowiznę w postaci prawa do przedsiębiorstwa lub gdy w jego imieniu, za zezwoleniem sądu opiekuńczego, dojdzie do nabycia przedsiębiorstwa.

Podobnie jest w kwestiach administracyjno-prawnych, np. we wniosku o nadanie NIP, musi widnieć podpis przedstawiciela ustawowego nieletniego. Jeżeli zaś chodzi o zdolność sądową i procesową – o ile niepełnoletni może być stroną w postępowaniu cywilnym, o tyle przed sądem – jako osoba niemająca pełnej zdolności prawnej – może działać jedynie za pośrednictwem przedstawiciela.

Powyższe ograniczenie wynika z faktu, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z zaciąganiem zobowiązań, nie tylko umownych – zobowiązanie przedsiębiorcy do sprzedaży towaru lub wykonania usługi, ale również publicznoprawnych – zobowiązanie do zapłaty składek do ZUS i podatków do US. Każde rozporządzenie mieniem nieletniego wymaga zgody jego opiekuna ustawowego, a w przypadku innych wydatków niż „drobne sprawy życia codziennego" niezbędna jest również zgoda sądu rodzinnego i opiekuńczego.

Wyjątkiem, kiedy osoba poniżej 18 roku życia jest traktowana jak pełnoletni, jest sytuacja, gdy zawrze ona związek małżeński. Wynika to z art. 10 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest to jedyny wyjątek, kiedy osoba poniżej 18 lat może samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą w Polsce.

Niepełnoletni może mieć udziały i akcje w spółkach kapitałowych

Inaczej wygląda sytuacja niepełnoletnich na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, w których wymaga się pełnej zdolności do czynności prawnych jedynie od członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidatorów oraz prokurentów. Oznacza to, że istnieje możliwość zawarcia umowy spółki, bądź przystąpienia do spółki osoby niepełnoletniej, posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Niepełnoletni może mieć udziały i akcje w spółkach osobowych

Podobnie wygląda sytuacja udziału niepełnoletniego w spółkach osobowych, z tym jednak wyjątkiem, że nie może on zaciągać zobowiązań bez zgody sądu. Wynika to z faktu, że każdy ze wspólników spółki jawnej, która należy do grupy spółek osobowych, odpowiada za jej zobowiązania.

W przypadku spółki komandytowo-akcyjnej, akcje są jedynie prawem do udziału w zysku i nie dają prawa do prowadzenia spraw spółki. Zatem właścicielem takich praw może być również nieletni. Ich sprzedaż przed osiągnięciem pełnoletniości będzie jednak wymagała zgody sądu rodzinnego i opiekuńczego.

Share Print