Przekazanie firmy (jednoosobowa działalność) członkowi rodziny. Jak to zrobić?

Jeśli myślisz o przekazaniu swojej firmy członkowi rodziny (np. małżonkowi) powinieneś pamiętać, że jednoosobowa działalność gospodarcza (zrejestrowana w CEIDG) jest przyporządkowana konkretnej osobie - właścicielowi. Ponosi on odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania firmy. Oznacza to, że działalności wpisanej do CEIDG (zarejestrowanej na Twoje nazwisko) nie możesz przekazać członkowi rodziny w celu jej kontynuowania.

Natomiast możesz przekazać cały majątek przedsiębiorstwa (tzw. zorganizowaną część przedsiębiorstwa) np. budynki, samochód, meble biurowe, komputer, maszyny, wyprodukowane przedmioty, zakupione materiały, licencje, patenty, prawa autorskie itd.

Członek rodziny powinien kontynuować prowadzenie Twojej działalności gospodarczej wyłącznie na podstawie nowego wpisu w CEIDG (pod swoim imieniem i nazwiskiem).  Jeżeli nazwa Twojej działalności zawiera istotne marketingowo oznaczenie (poza imieniem i nazwiskiem), twój następca może również umieścić je w nazwie swojej firmy.

Jak udokumentować przekazanie majątku firmy

Czynność przekazania majątku z jednej firmy do drugiej należy udokumentować umową darowizny. W zależności od rodzaju składników majątku wystarczająca jest zwykła forma pisemna (np. samochód, maszyny, sprzęt biurowy), lub forma kwalifikowana (np. w przypadku nieruchomości – akt notarialny). Jeżeli przekazujesz całe przedsiębiorstwo wraz ze wszystkimi jego składnikami (bez nieruchomości), jako zorganizowaną całość, to wtedy musisz iść do notariusza, wymagana jest bowiem forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi.  

Przekazanie majątku współmałżonkowi

Szczególnym przypadkiem jest przekazanie majątku współmałżonkowi (przy założeniu istnienia wspólności majątkowej małżonków). W takim przypadku nie ma konieczności sporządzania umowy darowizny, wystarczy jak zostanie sporządzony protokół przekazania.

Małżonek, który przekazuje majątek ze swojej działalności do działalności drugiego małżonka powinien określić wszystkie przekazywane składniki. Lista jest w istocie porozumieniem między małżonkami co do tego, jakie składniki majątku likwidowanej firmy może wykorzystywać  przy prowadzeniu swojej działalności. Nie następuje przeniesienie własności między małżonkami, bo wszystkie składniki cały czas pozostają we wspólności majątkowej, niezależnie od tego, który z małżonków ich używa na wyłączność.

Jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, albo w skład przekazywanych elementów działalności wchodzą rzeczy stanowiące wyłączną własność przedsiębiorcy (np. nabyte przed ślubem, otrzymane w drodze spadku albo darowizny), stosuje się zasady ogólne opisane poniżej.

W zależności od stopnia pokrewieństwa różne będą skutki podatkowe darowizny. W podatku dochodowym zwolnione z opodatkowania są świadczenia dla rodziny (tzw. I i II grupa podatkowa – przykładowo: małżonek, rodzice, dzieci, wnuki, bratankowie i siostrzenice, ciotki i wujowie). Oznacza to, że przekazanie zorganizowanej części przedsiębiorstwa takim osobom nie spowoduje powstania u nich przychodu.

Jeżeli zorganizowaną część przekażemy osobie spoza wymienionych grup – będzie ona musiała wartość rynkową otrzymanych rzeczy i praw zaliczyć do swojego przychodu.

Przekazanie majątku darowizną jest również objęte podatkiem od darowizn. Członkowie najbliższej rodziny są zwolnieni z tego podatku jeżeli złożą w ciągu 6 miesięcy od otrzymania darowizny, zgłoszenie do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2.

Podatek dochodowy

Od przekazanego/przyjętego majątku firmy nie zapłacicie podatku dochodowego (członkowie rodziny) ponieważ do zmiany właściciela dochodzi nieodpłatnie więc po żadnej ze stron nie nastąpi przychód a jak nie ma przychodu to nie ma dochodu do opodatkowania.

Po Twojej stronie może wystąpić konieczność dokonania korekty zeznań podatkowych w zakresie kosztów uzyskania przychodów. Co do zasady przekazanie środków trwałych oraz wyposażenia przedsiębiorstwa wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej (a nie do celów osobistych) nie generuje konieczności korekty zobowiązań podatkowych (wyłączenie z kosztów). Natomiast występuje konieczność (interpretacja z 26 sierpnia 2015 r. Izby Skarbowej w Katowicach) korekty kosztów uzyskania przychodów o wartość przekazanych towarów handlowych. W chwili, kiedy przekazujesz je a nie sprzedajesz, wydatki na ich zakup przestają mieć cechę wydatków służących osiągnięciu przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, a więc będzie to wiązało się z koniecznością korekty zeznań podatkowych, co może być kłopotliwe. Dlatego też warto te składniki sprzedać wcześniej i nie przekazywać żonie jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Analogicznie mechanizm działa po stronie otrzymującego – za sprzedany towar handlowy będzie musiał zapłacić podatek od całej kwoty sprzedaży. Ponieważ towar otrzymał za darmo, nie ma z tego tytułu kosztów podatkowych.

Podatek VAT

Nieodpłatne przekazanie członkowi rodziny przedsiębiorstwa przed formalną jego likwidacją można uznać za transakcję zbycia przedsiębiorstwa, w związku z tym czynność ta nie podlega opodatkowaniu VAT na mocy art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Nie masz również obowiązku dokonania korekt odliczonego wcześniej podatku naliczonego.

Likwidując działalność gospodarczą, jeśli podlegałeś rejestracji jako czynny podatnik VAT, musisz zgłosić informację o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w urzędzie skarbowym (formularz VAT-Z). Na tej podstawie zostajesz wykreślony  z rejestru podatników VAT. W terminie 14 dni od dnia likwidacji działalności jesteś obowiązany sporządzić spis z natury a następnie złożyć zawiadomienie o spisie w urzędzie.

W spisie z natury dla celów VAT wykażesz wartości zerowe, co w konsekwencji pozwoli na uniknięcie zapłaty podatku od towarów, od których uprzednio go odliczyłeś. Takie rozwiązanie nie spowoduje powstania przychodu po żadnej stronie a co za tym idzie zapłacenia podatku VAT.

Co z zawartymi umowami?

Żona (członek rodziny) nie staje się automatycznie stroną zawartych przez Ciebie umów handlowych – niezbędne jest dokonanie cesji. W uproszczeniu jest to przeniesienie praw i obowiązków wynikających z danej umowy – ze zbywcy (Ciebie) na żonę – związanych z prowadzoną działalnością (np. umów ubezpieczenia, usług telekomunikacyjnych, domen internetowych, leasingu). Zgodę na zawarcie umowy cesji muszą wyrazić wszystkie strony, w tym dostawcy usług. W przypadku kredytu możliwe są dwa rozwiązania, jednak z ostrożności oba powinny być skonsultowane z doradcą kredytowym. Możliwe jest albo pozostawienie jako wierzyciela (spłacającego) dotychczasowej osoby, mimo że nie będzie już prowadziła działalności, albo zmiana wierzyciela, na osobę, na którą przechodzą składniki majątku. W pierwszym przypadku bank może zażądać dodatkowych zabezpieczeń, a nawet wypowiedzieć umowę kredytu ze względu na znaczne zmniejszenie się majątku dłużnika. W drugiej sytuacji niezbędne będzie podpisanie aneksu do umowy kredytu.

Co z pracownikami?

Trzeba podkreślić, że przejęcie przedsiębiorstwa nie można łączyć jedynie ze zmianą własności nad określonymi składnikami materialnymi, ale też jako ogółu zadań (funkcji). Zgodnie z art. 231 Kodeksu Pracy, w razie przejścia przedsiębiorstwa na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa pracodawcą pracowników, którzy do tego momentu byli zatrudnieni w przejmowanym zakładzie pracy. Warunki zatrudnienia przejmowanych pracowników pozostają takie same jak te, które mieli oni u poprzedniego pracodawcy.

W związku z tym osoba, która przejmuje zorganizowaną część przedsiębiorstwa z mocy samego prawa wstępuje w prawa i obowiązki strony dotychczasowych umów o pracę zawartych przez Ciebie. Automatycznie przejmuje pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, bez potrzeby rozwiązywania z nimi istniejących oraz zawierania nowych umów o pracę. W związku z powyższym ty jako uprzedni pracodawca zwolniony jesteś z obowiązku wystawiania pracownikom świadectw pracy.

W sytuacji przejęcia pracowników pojawia się konieczność przerejestrowania ubezpieczonych zatrudnionych pracowników. Jako dotychczasowy pracodawca musisz wyrejestrować pracowników, natomiast Twój następca rejestruje pracowników w swoim przedsiębiorstwie. W tym celu konieczne jest złożenie właściwych formularzy do ZUS. Ważne jest, by na składanych dokumentach widniała ta sama data wyrejestrowania oraz zarejestrowania. Jest to konieczne dla zachowania ciągłości ubezpieczenia.

Po wyrejestrowaniu wszystkich ubezpieczonych powinieneś złożyć druk ZUS ZWPA, czyli wyrejestrowanie płatnika składek, a także ZUS ZIPA – zgłoszenie zmiany danych identyfikacyjnych płatnika składek, w którym podasz swoje dane oraz dane płatnika przejmującego pracowników.

Share Print