Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Potwierdzanie kwalifikacji zawodowych w Polsce

Jak potwierdzić kwalifikacje zawodowe w Polsce

Podstawowym założeniem systemu uznawania kwalifikacji zawodowych jest umożliwienie obywatelom państw członkowskich UE (dotyczy także EOG i Szwajcarii) uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności regulowanej w państwie członkowskim innym niż to, w którym uzyskali kwalifikacje zawodowe uznane na podstawie przepisów unijnych.

Zawodem regulowanym jest taka profesja, do wykonywania której wymaga się, na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych danego państwa, posiadania specjalnych kwalifikacji zawodowych (odpowiedniego wykształcenia, odbycia praktyk zawodowych lub zdania specjalnych egzaminów). Każde państwo UE ustala własną listę zawodów regulowanych.

Jeżeli jesteś obywatelem UE, który zamierza wykonywać w Polsce zawód należący do grupy zawodów regulowanych w sposób ciągły i stały, musisz uzyskać w naszym kraju decyzję uznającą kwalifikacje zawodowe uzyskane przez ciebie w państwie pochodzenia. Dopiero pozytywna decyzja właściwego organu uprawnia cię do podjęcia pracy na terenie Polski.

Portal biznes.gov.pl umożliwia zapoznanie się z dokładnym opisem przebiegu procedur o uznanie w Polsce kwalifikacji zawodowych.

Zobacz poradnik:

Opis procedury dotyczącej uznania posiadanych kwalifikacji w celu wykonywania pracy w zawodzie regulowanym na terenie Polski, zawiera m.in. następujące informacje:

  • nazwa organu lub organów odpowiedzialnych za przyjmowanie wniosków i podejmowanie decyzji
  • ustawowy czas realizacji wniosku
  • opłaty związane z realizacją procedury
  • opis warunków które ubiegający się o uznanie kwalifikacji musi spełnić (określenie kwalifikacji, wiedzy i umiejętności, doświadczenia itd.)
  • określenie dokumentów które należy złożyć, określenie rodzaju dokumentu kończącego procedurę
  • przysługujące środki odwoławcze oraz
  • akty prawne prawa krajowego normujące zasady uznawania kwalifikacji dla danego zawodu.

Właściwy organ może uzależnić decyzję o uznaniu kwalifikacji od odbycia przez wnioskodawcę stażu adaptacyjnego polegającego na wykonywaniu zawodu regulowanego pod nadzorem wykwalifikowanego przedstawiciela tego zawodu (nie dłużej niż 3 lata) albo przystąpienia do testu umiejętności.

W przypadku niektórych wolnych zawodów sektorowych (lekarzy, pielęgniarek ogólnych, położnych, lekarzy weterynarii, lekarzy dentystów, farmaceutów i architektów), jeżeli ich przedstawicielom przysługuje prawo do automatycznego uznania kwalifikacji, ten termin jest skrócony do trzech miesięcy.

Opłaty

Za przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych należy wnieść opłatę w wysokości 35% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w roku wszczęcia postępowania. Opłatę wnosi się na rachunek bankowy właściwego organu. 

Znajomość języka

Osoba, której kwalifikacje zawodowe do wykonywania zawodu regulowanego albo podjęcia lub wykonywania działalności regulowanej podlegają uznaniu, jest zobowiązana do znajomości języka państwa przyjmującego w stopniu niezbędnym do wykonywania danego zawodu albo działalności. Zgodnie z przepisami Dyrektywy 2005/36/WE zmodyfikowanymi Dyrektywą 2013/55/UE państwa członkowskie mają prawo ją skontrolować przed dopuszczeniem do wykonywania zawodu, jednak już po wydaniu decyzji w sprawie uznania kwalifikacji lub wydaniu europejskiej legitymacji zawodowej. 

Zgodnie z ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich UE, weryfikacji znajomości języka polskiego dokonuje się na wniosek osoby, która chce wykonywać zawód w Polsce. 

Sposób i tryb przeprowadzenia weryfikacji znajomości języka polskiego, jednostki przeprowadzające weryfikację, sposób ustalenia oraz wnoszenia opłaty za jej przeprowadzenie, a także wzór zaświadczenia wydawanego po osiągnięciu pozytywnego wyniku, mogą określić poszczególni ministrowie dla zawodów regulowanych należących do ich kompetencji. 

Weryfikacja znajomości języka polskiego jest uregulowana odrębnie dla zawodu lekarza i lekarza dentysty - w celu uzyskania prawa wykonywania zawodu konieczne jest przystąpienie do egzaminu ze znajomości języka polskiego przeprowadzanego przez Naczelną Izbę Lekarską (nie dot. osób, które ukończyły studia medyczne w języku polskim). Opłata za egzamin wynosi 400 zł. 

Wymóg zdania egzaminu dedykowanego dotyczy również farmaceutów, którzy są zobowiązani do zdania egzaminu ze znajomości języka polskiego organizowanego i przeprowadzonego przez Naczelną Izbę Aptekarską (nie dot. osób, które ukończyły studia na kierunku farmacja w języku polskim).

Oświadczenia potwierdzające znajomość języka polskiego w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu regulowanego są zobowiązani złożyć także usługodawcy zamierzający świadczyć w Polsce usługi transgraniczne w każdym z zawodów mających wpływ na bezpieczeństwo pacjentów. 

Tymczasowe świadczenie usług

Jeżeli masz zarejestrowaną działalność w jednym kraju UE, a chcesz świadczyć tymczasowo usługi w innym  wystarczy, że złożysz odpowiednie oświadczenie na piśmie. W przypadku świadczenia usług po raz pierwszy w zakresie zawodów regulowanych, których wykonywanie ma wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne, a których wadliwe wykonanie mogłoby narazić usługobiorców na poważne konsekwencje, właściwy organ państwa przyjmującego może sprawdzić Twoje kwalifikacje przed rozpoczęciem świadczenia usługi (tzw. prior check( 

Podstawowe zasady uznawania kwalifikacji w UE

Regulacje unijne dążą do tego, aby w pełni wykwalifikowany pracownik miał prawo do wykonywania tego samego zawodu w innym państwie członkowskim. Uznanie kwalifikacji zawodowych umożliwia wykonywanie regulowanego zawodu lub działalności na takich samych zasadach, jakie obowiązują osoby, które uzyskały kwalifikacje w tym państwie.

Ogólny system uznawania kwalifikacji

Jeżeli dany zawód jest w Polsce regulowany, osoba, która uzyskała kwalifikacje w innym państwie członkowskim, a zamierza podjąć pracę w tym zawodzie w naszym kraju, potrzebuje ich oficjalnego uznania. Uznania kwalifikacji zawodowych dokonują właściwe dla danego zawodu organy przyjmującego państwa członkowskiego.

W przypadku zawodów nieregulowanych, decyzja o uznaniu kwalifikacji uzyskanych w innym kraju członkowskim UE i zatrudnieniu zależy od pracodawcy.

W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji właściwy organ sprawdza:

  • odpowiedni poziom wykształcenia
  • kwalifikacje dające prawo wykonywania danego zawodu w państwie, w którym zostały uzyskane.

Właściwy organ może uzależnić wydanie decyzji w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie regulowanym od odbycia przez wnioskodawcę stażu adaptacyjnego, trwającego nie dłużej niż 3 lata, lub przystąpienia przez niego do testu umiejętności (tzw. środki wyrównawcze - zasadniczo do wyboru osoby zainteresowanej). Takie rozwiązanie jest stosowane, gdy zakres kształcenia, szkolenia lub egzaminu wymaganego do wykonywania zawodu w Polsce, jak również zakres zawodu w państwie wnioskodawcy różnią się znacząco od kształcenia lub szkolenia wymaganego przepisami regulacyjnymi - chyba, że wiedza, umiejętności i kompetencje nabyte przez wnioskodawcę podczas zdobywania doświadczenia zawodowego mogą wyrównać w całości albo w części te różnice. 

W sytuacji, gdy występuje znacząca różnica pomiędzy kształceniem zdobytym przez daną osobę, a kształceniem wymaganym w przyjmującym państwie członkowskim lub zakresami zawodu państwo członkowskie może uzależnić uznanie kwalifikacji od odbycia przez wnioskodawcę stażu adaptacyjnego (trwającego nie dłużej niż 3 lata) lub zdania testu umiejętności (tzw. środki wyrównawcze - zasadniczo do wyboru osoby zainteresowanej).

W sytuacji, gdy dany zawód nie jest regulowany w państwie członkowskim wnioskodawcy, wymagane jest, aby poza przedstawieniem dowodów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, osoba potwierdziła wykonywanie tego zawodu w pełnym wymiarze czasu pracy przez rok (lub równoważny okres w niepełnym wymiarze) w okresie ostatnich dziesięciu lat albo przedstawiła dokument potwierdzający ukończenie kształcenia regulowanego.

To, jakim procedurom podlegać będzie działalność w Polsce, zależy m.in. od tego czy będzie to działanie tymczasowe, czy prowadzone na stałe.

System automatycznego uznawania kwalifikacji w tzw. zawodach sektorowych

W zawodach sektorowych uznanie kwalifikacji odbywa się w sposób automatyczny, pod warunkiem posiadania przez wnioskodawcę dokumentów poświadczających kwalifikacje (dyplomów, zaświadczeń) wymienionych w załączniku V do Dyrektywy 2005/36/WE. Uznanie kwalifikacji może również nastąpić automatycznie na podstawie praw nabytych, jeżeli wnioskodawca posiada dokumenty wymienione w załączniku V i zaświadczenie o wykonywaniu zawodu przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia. 

Szczegółowych informacji odnośnie procedury automatycznego uznania kwalifikacji udzielają krajowe i okręgowe organy samorządów zawodowych dla zawodów:

  • sektorowe zawody medyczne: lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka, położna, farmaceuta,
  • lekarze weterynarii,
  • szczegółowe informacje na temat postępowania w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie architekta można znaleźć w serwisie internetowym Izby Architektów.

Jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków automatycznego uznania kwalifikacji w zawodach sektorowych, uznanie może zostać przeprowadzone zgodnie z procedurą (tzw. system ogólny) właściwą dla pozostałych zawodów regulowanych.

Zobacz:

System automatycznego uznawania kwalifikacji potwierdzonych doświadczeniem zawodowym w zakresie określonej działalności przemysłowej, rzemieślniczej lub handlowej

Rodzaje działalności przemysłowej, rzemieślniczej i handlowej ujęte w dyrektywie 2005/36/WE (Rozdział II Tytułu III), podlegają automatycznemu uznaniu kwalifikacji potwierdzonych doświadczeniem zawodowym na określonych warunkach. Elementami branymi pod uwagę przy uznawaniu doświadczenia zawodowego są jego długość i forma (np. praca na własny rachunek, jako pracownik najemny, kierownik przedsiębiorstwa).

System oparty o uznawanie doświadczenia zawodowego dotyczy i podlega warunkom określonym w wykazach I, II i III załącznika IV odnoszących się do różnych sektorów, takich jak, np.:

  • branża: włókiennicza, chemiczna i naftowa, poligraficzna, produkcyjna, budowlana itp.
  • produkcja środków transportu
  • działalność związana z transportem
  • telekomunikacja
  • studia fotograficzne itp.
  • restauracje i hotele
  • usługi: pocztowe, osobiste, dla lokalnej społeczności, rekreacyjne itp.

Uproszczony system uznawania kwalifikacji

Dla osoby, która posiada prawo wykonywania zawodu w jednym z państw członkowskich UE (państwo siedziby), w razie przeniesienia się do innego państwa (przyjmującego) w celu tymczasowego i okazjonalnego wykonywania zawodu, przewidziana jest procedura uproszczona. Państwo przyjmujące ocenia indywidualnie tymczasowy i okazjonalny charakter świadczenia usług, przy uwzględnieniu przede wszystkim jego długości, częstotliwości, regularności i ciągłości.

Uproszczoną procedurę przewidują przepisy dyrektywy 2005/36/WE dotyczącej uznawania kwalifikacji zawodowych i ma ona zastosowanie do wszystkich objętych dyrektywą zawodów, zarówno w przypadku osób pracujących na własny rachunek jak i pracowników najemnych. Tym niemniej procedura uproszczona podlega wymogowi posiadania co najmniej rocznego doświadczenia zawodowego w ciągu ostatnich dziesięciu lat poprzedzających świadczenie usług albo dokumentu potwierdzającego kształcenie regulowane, jeżeli dany zawód nie jest regulowany w państwie siedziby usługodawcy.

Zobacz:

Czy ta strona była przydatna?