Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Zanim pójdziesz z długiem do sądu – mediacja i arbitraż

Spór z dłużnikiem nie musi kończyć się w sądzie. Mediacja albo arbitraż pozwalają na znacznie szybsze niż sprawy sądowe, rozwiązanie sporów biznesowych.

Mediacja

Mediacja jest formą polubownego rozwiązywania sporów, która doskonale może sprawdzać się w przypadku sporów z udziałem twojej firmy. Jest polubowną, poufną i pozasądową metodą rozwiązywania sporów pomiędzy przedsiębiorcami, w której bezstronna i niezależna osoba (profesjonalny mediator) pomaga stronom konfliktu w znalezieniu jego rozwiązania. Mediacja w sprawach gospodarczych i cywilnych jest uregulowana w Kodeksie postępowania cywilnego.

Dzięki ograniczeniu formalności mediacja – pozwala na szybsze i tańsze zakończenie sporu (zawarcie ugody w toku postępowania sądowego powoduje zwrot 3/4 opłaty sądowej od pozwu). Wartością dodaną mediacji, poza wypracowaniem satysfakcjonującego strony porozumienia, jest zachowanie przez strony konfliktu dobrych relacji i możliwość dalszej współpracy. Taka sytuacja sporadycznie ma miejsce po wieloletnim sporze sądowym.

Co ważne, to strony decydują, w jaki sposób prowadzona będzie mediacja oraz wybierają osobę mediatora. Mediacja jest też dobrowolna i w każdym momencie można ją zakończyć.

Pamiętaj też, że wszczęcie mediacji w sprawach cywilnych przerywa bieg przedawnienia roszczenia

Na czym polega mediacja?

Mediacja to swoistego rodzaju negocjacje „zarządzane" przez mediatora wybranego przez strony. Celem mediacji jest wypracowanie rozwiązania sporu na tle prawnym i jego zakończenie (zwłaszcza w formie ugody zawartej przez strony). Mediator nie rozstrzyga sporu i nie narzuca jego rozwiązania. Jego zadaniem jest pomoc stronom w określeniu ich interesów i nawiązaniu dialogu. Proces mediacji jest dobrowolny i poufny, prowadzony w komfortowych dla uczestników warunkach. Samo powodzenie całego procesu  mediacji w dużej mierze jest uzależnione od profesjonalizmu mediatora, jak i wysokiego poziomu jego etyki zawodowej.

Jak skierować spór do mediacji?

Jeszcze na etapie zawierania umowy z kontrahentem możesz wprowadzić do umowy zapis, że w przypadku powstania sporu, strony w pierwszym rzędzie będą go rozwiązywały w drodze mediacji. Umowa może przewidywać, że mediacja prowadzona będzie przez mediatora. Można wskazać konkretną osobę lub wskazać konkretny ośrodek mediacji, który prowadzi listę mediatorów i z tej listy strony mogą wybrać wspólnie mediatora.

Zobacz:

Możesz zwrócić się do Centrum Mediacji przy Sądzie Arbitrażowym Krajowej Izby Gospodarczej.

Przykładowa klauzula mediacyjna w umowie może brzmieć: „Wszystkie spoty wynikające z niniejszej umowy lub powstające w związku z nią będą rozwiązywane w trybie mediacji przez mediatora Centrum Mediacji Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej, stosownie do Regulaminu tegoż Sądu – obowiązującego w dniu skierowania wniosku o mediację"

Mediację można prowadzić także po powstaniu sporu – w tym przypadku strony mają możliwość zapisu na mediację prowadzoną przez konkretnego mediatora, lub przez konkretny ośrodek mediacji. Umowa o mediację, może być zawarta także przez wyrażenie przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek o mediację do mediatora lub do ośrodka mediacji.

Sąd może postanowić o skierowaniu stron do mediacji – do zamknięcia pierwszego posiedzenia wyznaczonego na rozprawę. Po zamknięciu tego posiedzenia sąd może skierować strony do mediacji tylko na zgodny wniosek stron. Do mediacji nie mogą być skierowane sprawy rozpoznawane w postępowaniu nakazowym, upominawczym i uproszczonym.

Postępowanie mediacyjne jest nie jawne. Mediator jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy fakty, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji.

Z przebiegu mediacji sporządza się protokół, w którym zawarta jest informacja o miejscu i czasie przeprowadzenia mediacji, a także imię, nazwisko (nazwę) i adresy stron, imię i nazwisko oraz adres mediatora oraz wynik mediacji. Jeśli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się w protokole, albo załącza do protokołu. Strony podpisując ugodę wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu z wnioskiem o jej zatwierdzenie.

Po zawarciu ugody mediator przekazuje protokół do sądu, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej, a sytuacji skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół w sądzie rozpoznającym sprawę.

  • Co ważne, ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem, którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym.

Dla kogo mediacja

Mediacja szczególnie sprawdza się w przypadku m.in. sporów wynikających z umów długoterminowych, sporów budowalnych i związanych z obrotem nieruchomościami. Jest też dobrym sposobem w rozwiązywaniu konfliktów, w których ważna jest marka i renoma firmy i takich, które muszą być szybko rozwiązane, aby nie zaburzać funkcjonowania firmy. Mediację można stosować także w przypadku sporów międzynarodowych. Zagadnienia mediacji w sporach transgranicznych reguluje dyrektywa 2008/52/EC, która m.in. nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia możliwości wystąpienia z wnioskiem o nadanie ugodzie klauzuli wykonalności. członkowskim. Mediacje nie dotyczą jednak m.in. spraw podatkowych, celnych i administracyjnych.

Zobacz też poradnik:

Arbitraż

Arbitraż jest pozasądową, odformalizowaną metodą rozwiązywania sporów pomiędzy przedsiębiorcami. Zaletą arbitrażu jest jednoinstancyjność, niższe i z góry możliwe do ustalenia koszty oraz szybkość dojścia do porozumienia, w przeciwieństwie do prowadzenia sporu sądowego. Strony postępowania przed sądem polubownym mają możliwość zachować dobre stosunki gospodarcze i kontynuować dalszą współpracę. Kwestie związane z postępowaniem przed sądem polubownym (arbitrażowym) są uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego.

Powinieneś wiedzieć, że wyrok sądu arbitrażowego po stwierdzeniu jego wykonalności ma tę samą moc wiążącą, co wyrok sądu powszechnego.

Zalety arbitrażu

Zasadą arbitrażu jest przede wszystkim jego elastyczność. To strony decydują o wyborze konkretnego sądu i arbitrów, którzy będą rozstrzygać w danej sprawie. Arbitrzy znają realia rynkowe, wymogi związane z prowadzeniem biznesu oraz  specyfikę danej branży (są specjalistami w danej dziedzinie np. branża budowlana, czy sektor nieruchomości) – wszystkie te czynniki zdecydowanie ułatwiają rozwiązanie sporu. Postępowanie arbitrażowe jest poufne (co zapewnia m.in. zachowanie tajemnicy handlowej) i prowadzone w komfortowej dla stron atmosferze.  

Stałe sądy arbitrażowe są umiejscowione zazwyczaj przy izbach gospodarczych. Funkcjonują w oparciu o własne regulaminy, prowadzą listy arbitrów. Sądy te mają określone tabele prowizji, co zapewnia stronom ustalenie koniecznych do poniesienia kosztów. Niektóre sądy prowadzą dla ułatwienia stron kalkulator kosztów na swoich stronach internetowych.

Zapis na sąd polubowny

Kiedy możesz skorzystać z możliwości arbitrażu? Są trzy możliwości:

  • dokonanie zapisu na sąd polubowny w umowie
  • zawarcie dodatkowej umowy o poddaniu się pod arbitraż w momencie pojawienia się sporu (kompromis)
  • wprowadzenie klauzuli arbitrażowej do statutu spółki, fundacji, stowarzyszenia.

Zawarcie w umowie tzw. zapisu na sąd polubowny umożliwia poddanie  sporu rozstrzygnięciu przez sąd polubowny. Co do zasady, zapis na sąd polubowny powinien być sporządzony na piśmie. W umowie należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć. Forma pisemna jest zachowana, jeśli zapis zamieszczony został w wymienionych między stronami pismach lub oświadczeniach złożonych za pomocą środków porozumienia się na odległość, które pozwalają utrwalić ich treść (np. zapis w aneksie do umowy, korespondencji mailowej, w fakturze).

Zawarcie klauzuli arbitrażowej w umowie stron może nastąpić w brzmieniu przykładowym: „Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy lub powstające w związku z nią będą rozstrzygane przez Sąd Arbitrażowy przy (tu wskazać sąd) w (wskazać miejscowość) stosownie do Regulaminu tego Sądu obowiązującego w dacie wniesienia pozwu" Rozwiązaniem jest także wprowadzenie klauzuli arbitrażowej do statutu spółki, fundacji, czy też stowarzyszenia.

Arbitrażem zajmuje się m.in. Sąd Arbitrażowy przy KIG

Mediacja czy arbitraż?

Polubowne rozwiązywanie sporów w biznesie daje wiele korzyści – pozwala nie tylko uniknąć czasem kosztownej i długotrwałej drogi sądowej, daje także szanse na kontynuajcę współpracy z parnterem, w którym weszliśmy w spór. Wybierając drogę polubowną możesz stanąć przed problemem, jaki rodzaj postępowania wybrać. Kiedy stosować arbitraż, a w jakich przypadkach wystarczy mediacja?

Przede wszystkim, mediację powinieneś wybrać, gdy prowadzisz jeszcze współpracę, a spór przeszkadza w jej kontynuowaniu. Arbitraż wybierzemy wtedy, gdy nie można już samemu doprowadzić do rozwiązania sporu.

Mediacja i arbitraż – różnice

Warto, abyś wiedział, jakie są podstawowe różnice pomiędzy mediacją i arbitrażem. Mediacja różni się od arbitrażu tym, że spór jest rozwiązywany przez strony przy udziale mediatora. W arbitrażu sprawa oddana jest pod rozstrzygnięcie sądu arbitrażowego, w którym arbiter rozstrzygnie spór przyznając rację jednej ze stron. Mówiąc inaczej, mediator wspomaga dialog stron, szuka kompromisu, tymczasem arbiter rozstrzyga, kto ma rację.

Mediacja różni się także od nakłaniania do ugody przez sąd – sędzia, nakłaniając strony w postępowaniu sądowym do ugody ma ograniczony sposób działania, może jedynie wskazywać zalety ugody. Mediator ma możliwość nieograniczonego dialogu, ustalenia przyczyn konfliktu, rozważania różnych alternatyw i wspólnego rozwiązania sporu.  Pamiętaj, mediacja jest tańsza, ale nie zawsze gwarantuje zakończenia sporu w sposób wiążący – nie można np. dochodzić wykonania ugody za granicą. Opłata mediacyjna jest zwykle niższa od arbitrażowej.

Medarb i arbmed

Kiedy postępowanie mediacyjne nie doprowadzi do zawarcia ugody, możliwe jest skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu arbitrażowym. Wiąże się to jednak z dodatkowymi kosztami i koniecznością rozpoczynania nowych postępowań. Można tego uniknąć zawczasu decydując się na zastosowanie procedury medarb lub arbmed.

Medarb – w przypadku niezakończenia mediacji, sprawa skierowana jest do sądu arbitrażowego.

Arbmed – w wyniku prowadzone prowadzonej sprawy arbitrażowej, strony uzgadniają, że mediacja byłaby przydatna dla zakończenia konfliktu. Sprawa może ponownie wrócić do arbitrażu.

Zastosować można także tzw. klauzulę multistep. Oznacza ona, że przed rozpoczęciem sprawy arbitrażowej strony przez określony czas musza poddawać się mediacji – dopiero, gdy mediacja w terminie określonym przez strony nie doprowadzi do rozstrzygnięcia sporu, możliwe jest wniesienie sprawy do postępowania arbitrażowego.

 

Czy ta strona była przydatna?