Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Społeczna odpowiedzialność w biznesie

Co to jest społeczna odpowiedzialność biznesu, raportowanie społeczne, prawa człowieka w biznesie

Im dłużej będziesz prowadził firmę, tym bardziej będziesz widział jej wpływ na otoczenie - środowisko naturalne, lokalną społeczność, pracowników, klientów, partnerów handlowych. Przepisy dotyczące prowadzenia działalności nie zawsze są w stanie przewidzieć sytuacje związane z wpływem przedsiębiorcy na rzeczywistość. Dlatego w nowoczesnej gospodarce coraz większy nacisk kładzie się na kwestie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw (ang. corporate social responsibility, CSR). Zgodnie z definicją Komisji Europejskiej CSR jest „odpowiedzialnością przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo". Inną definicję stosuje OECD, która mówi o odpowiedzialnym prowadzeniu biznesu (ang. responsible business conduct, RBC) podkreślając kontekst inwestycyjny.

Społeczna odpowiedzialność w uproszczeniu oznacza to dobrowolne uwzględnianie potrzeb klientów, kontrahentów, pracowników, społeczności lokalnych (określanych wspólnie mianem interesariuszy), w strategii firmy.

Obszary z zakresu społecznej odpowiedzialności realizowane przez firmy można podzielić na cztery kategorie:

  • Ład organizacyjny – obejmujący takie działania jak wprowadzanie kodeksów etycznych, komunikowanie działań CSR poprzez ujawnianie danych pozafinansowych (raportowanie społeczne), przeciwdziałanie korupcji, itp.
  • Pracownicy – obejmujący dialog z pracownikami, troska o bezpieczeństwo w miejscu pracy, zapewnienie optymalnych warunków pracy, poszanowanie praw człowieka, dostrzeganie znaczenia różnorodności w miejscu pracy, troska o zdrowie pracowników, godzenie życia zawodowego z rodzinnym, itp.  Zobacz więcej informacji na temat biznesu i praw człowieka
  • Środowisko – czyli  ograniczanie emisji szkodliwych substancji, zagospodarowanie odpadów i ścieków, ograniczanie zużycia energii oraz zużycia wody, surowców.
  • Produkt – odpowiedzialne podejście do łańcucha dostaw, w tym do wydobycia i transportu surowców, godziwe ceny za dostawy, odpowiedzialne inwestowanie, z uwzględnieniem potrzeb otoczenia. Działania CSR w obszarze łańcucha dostaw

Wdrażanie zasad społecznej odpowiedzialności

Wdrażanie zasad CSR może być realizowane na wiele różnych sposobów. Funkcjonuje dziś szereg programów, inicjatyw, wytycznych, które wyznaczają kierunki odpowiedzialnego działania podmiotów biznesowych na rzecz społeczeństwa, w tym m.in.: 

Stanowią zbiór zasad z różnych obszarów, poczynając od stosunków pracowniczych, kwestii środowiskowych, poszanowania praw człowieka oraz bezpieczeństwa pracy, przez kwestie dostępu do informacji, opodatkowania, ochrony środowiska i należytej staranności w działalności firm. Wytyczne zostały wydane przez OECD w 1976 r., kilkakrotnie były aktualizowane. Najnowsza wersja pochodzi z 2011 r.

Wskazuje narzędzia wdrażania koncepcji CSR o charakterze uniwersalnym, jakie mogą być zastosowane w wielu typach organizacji – publicznych, prywatnych i non profit – niezależnie od ich wielkości i lokalizacji.

Jest międzynarodową normą stworzoną z myślą o przedsiębiorstwach dowolnej branży. Norma formułuje osiem szczegółowych warunków w odniesieniu do poszanowania praw człowieka i praw pracowniczych.

Dotyczą interesariuszy i wspomagają organizację w procesach zarządzania, w tym: AA1000APS, Zasady Odpowiedzialności, AA1000AS, Weryfikacja, AA1000SES, Zaangażowanie Interesariuszy.

  • Norma ISO 14001

Obejmuje systemy zarządzania środowiskowego, a w najnowszej wersji dotyczyć będzie także kwestii długości cyklu życia produktów, komunikacji oraz skutecznego przywództwa. Od września 2015 r. znowelizowana wersja normy dostępna w języku angielskim jako PN-EN ISO 14001:2015-09. Publikacja polskiej wersji językowej planowana jest w III kwartale 2016 r. 

  • GRI G4 – Global Reporting Initiative (GRI)

Standard z zakresu sprawozdawczości. Najbardziej popularne wytyczne w zakresie raportowania społecznego. Zawierają ogólne zasady raportowania oraz szczegółowe zalecenia odnośnie zawartości raportu. Najnowszy standard oznaczony jest symbolem GRI G.4.

  • 10 Zasad ONZ Global Compact

Działająca od 2000 roku Inicjatywa Sekretarza Generalnego ONZ. Idea Global Compact wyraża się w  zasadach, wynikających z  Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, fundamentalnych zasad prawa pracy Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz ustaleń Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro. Przyłączając się do programu Global Compact firmy zobowiązują się do przestrzegania 10 zasad Global Compact, które dotyczą praw człowieka, standardów pracy, ochrony środowiska naturalnego i przeciwdziałania korupcji. Więcej informacji na stronie ONZ.

  • Wytyczne ONZ dot. Biznesu i praw człowieka,

Przyjęte przez Komisję Praw Człowieka ONZ w 2011 r. Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka mają zastosowanie do wszystkich państw i wszystkich przedsiębiorstw, niezależnie od ich wielkości, branży, lokalizacji, własności i struktury. Wytyczne nie tworzą nowego prawa – są zbiorem przepisów już obecnych w konwencjach i innych przepisach prawa międzynarodowego z zakresu praw człowieka.

  • Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy,

Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) powstała jako odpowiedź na wyzwania, które stanęły przed społecznością międzynarodową w zakresie pracy. Praca dla każdego, warunki pracy, bezpieczeństwo w pracy, edukacja, ubezpieczenia społeczne, wolność zrzeszania się, wymagania dot. czasu pracy, urlopów – to główne obszary aktywności MOP. Polska ratyfikowała ok. połowy ze 180 konwencji MOP (przyjętych od 1919 r.) Aktualnie obowiązuje w Polsce 36 konwencji MOP. Więcej informacji na stronie MOP.

  • Dyrektywa 2014/95/UE zmieniająca dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności przez niektóre duże spółki oraz grupy. 

Raportowanie społeczne

Jedną z zasad CSR jest otwarte informowanie społeczeństwa, pracowników, lokalnych społeczności o działaniach firmy, niezwiązanych bezpośrednio z osiąganiem zysku, poprzez publikowanie tzw. raportów społecznych.

Raportowanie społeczne to ujawnianie danych dotyczących działań firmy niezwiązanych bezpośrednio z osiąganiem zysku – inaczej mówiąc, wyników odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej. Raport powinien być przygotowywany za określony okres sprawozdawczy i zawierać informacje na temat polityk, celów i strategii, przedstawione w takiej formie, aby umożliwiała ona ich porównanie w kolejnych okresach. Współcześnie mamy do czynienia także z tzw. raportowaniem zintegrowanym, które łączy wyniki finansowe z raportowaniem danych pozafinansowych.

Obowiązek ujawniania informacji niefinansowych

Od 2018 r. polskie firmy zobowiązane będą, wraz ze sprawozdaniem ze swojej działalności, składać oświadczenie na temat informacji niefinansowych. Ma to związek z nowelizacją przepisów o rachunkowości wdrażających do polskiego prawa dyrektywę UE. Obowiązek dotyczy firm, które spełniają dwa z trzech podanych niżej warunków:

  • średnioroczne zatrudnienie wynosi powyżej 500 osób
  • suma bilansowa wynosi powyżej 85 mln zł lub przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy powyżej 170 mln zł.  

Zgodnie z ustawą, oświadczenia te powinny zawierać m.in. opisy polityk stosowanych przez spółki w odniesieniu do:

  • zagadnień społecznych
  • spraw pracowniczych
  • środowiska naturalnego
  • poszanowania praw człowieka
  • przeciwdziałania korupcji.

Zobacz:

Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące raportowania społecznego

Komisja Europejska opublikowała wytyczne dotyczące sprawozdawczości w zakresie informacji niefinansowych.

Mogą być pomocne dla spółek w ujawnianiu w sposób spójny i porównywalny istotnych informacji niefinansowych. Więcej informacji na stronie Komisji.

Global Reporting Initiative  GRI G4

Najbardziej popularne wytyczne w zakresie raportowania społecznego. Zawierają ogólne zasady raportowania oraz szczegółowe zalecenia odnośnie zawartości raportu. Najnowszy standard oznaczony jest symbolem GRI Standards. Dotychczasowa wersja GRI G4 obowiązuje do lipca 2018 r.
Polska wersja standardu GRI G4:

Dla firm raportujących działania społeczne Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju przygotowało specjalny poradnik. Zawiera on przegląd najbardziej aktualnych standardów raportowania oraz wskazuje na korzyści wynikające z raportowania.

W trakcie przygotowywania raportów społecznych, przydatna będzie znajomość wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka

Raportowanie zintegrowane

Duże firmy coraz częściej publikują raporty zintegrowane, czyli opisujące wyniki finansowe oraz dane niefinansowe. Zobacz Przewodnik dla przedsiębiorstw Raportowanie Zintegrowane - poradnik_(2013) (PDF)

Biznes i prawa człowieka

Każde z państw członkowskich ONZ zobowiązane jest do opracowania Krajowego Planu Działania na rzecz implementacji Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka. W w maju 2017 roku przyjęto Krajowy Plan Działania na rzecz wdrażania Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka na lata 2017-2020 (KPD). Dokument jest dostępny w wersji polskiej (PDF) oraz angielskiej (PDF).

KPD został zbudowany w oparciu o trzy filary zawarte w Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka, przyjętych w 2011 roku.  Zostały one sformułowane w 31 zasadach podzielonych na trzy grupy, które określa się mianem trzech filarów:

  • obowiązki państwa w zakresie zabezpieczenia praw człowieka (10 zasad)
  • odpowiedzialność biznesu za poszanowanie praw człowieka (14 zasad)
  • zwiększenie dostępu osób poszkodowanych do skutecznych środków zaradczych (7 zasad).

Wytyczne mają zastosowanie do wszystkich państw i wszystkich przedsiębiorstw, niezależnie od ich wielkości, branży, lokalizacji, własności i struktury.

ONZ przygotowało także wytyczne dotyczące sporządzania sprawozdań na temat praw człowieka, umożliwiające im wywiązanie się z ich odpowiedzialności za poszanowanie praw człowieka.

Społeczna odpowiedzialność – korzyści

Pamiętaj, że podstawowym celem budowania dobrych relacji z otoczeniem w ramach społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw nie jest dbanie o tzw. dobry wizerunek firmy. Działania społecznie odpowiedzialne służą podnoszeniu konkurencyjności przedsiębiorstwa i powinny być związane z jego działalnością. Do najważniejszych korzyści ze stosowania zasad społecznej odpowiedzialności biznesu zaliczyć można: zwiększone zyski, lepszy dostęp do kapitału, ograniczenie kosztów operacyjnych, wzmocnienie marki firmy i reputacji, wzrost sprzedaży i lojalności klientów, powiększenie wydajności i jakości pracy, zwiększoną możliwość przyciągania i utrzymania pracowników, zmniejszenie potrzeby zarządzania formalnego, ograniczenie ryzyka oraz skuteczne konkurowanie na rynku.

Społeczna odpowiedzialność małych i średnich przedsiębiorstw

W ostatnim czasie temat CSR podejmowany jest jednak także przez małe i średnie firmy, które chcąc prowadzić biznes z dużymi firmami muszą brać pod uwagę ich oczekiwania, choćby w stosunku do firm w łańcuchu dostaw.

Dowiedz się więcej na temat społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw

Czy ta strona była przydatna?