Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Zapobieganie marnowaniu jedzenia - nowe obowiązki dla sprzedawców żywności


Sprawdź kogo dotyczy obowiązek oddawania niesprzedanej żywności? Jak zawrzeć umowę o współpracy z NGO? Co to jest opłata za marnowanie żywności?

Kogo dotyczy obowiązek przeciwdziałania marnowaniu żywności

Przepisy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności wprowadzają zasady, dzięki którym zmniejszy się ilość jedzenia wyrzucanego przez przedsiębiorców handlujących żywnością. Chodzi w nich o żywność:

  • której upływa termin ważności lub data minimalnej trwałości,
  • która ma wady wyglądu (w tym także opakowań).

Reguły wchodzą w życie stopniowo. Od września 2019 r. obejmują jednostki handlu (sklepy lub hurtownie) o powierzchni sprzedaży powyżej 400 m2, w których przychód ze sprzedawanej żywności stanowi co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów. Ci sprzedawcy do 18 lutego 2020 r. mają czas na podpisanie umów
z organizacjami pozarządowymi w zakresie przekazywania im niesprzedanej żywności. Będą również składali sprawozdanie roczne za rok 2020 o ilości marnowanej żywności.
Po dwóch latach od wejścia w życie ustawy, czyli od września 2021 r., przepisy obejmą także sklepy lub hurtownie o powierzchni sprzedaży powyżej 250 m2, w których przychód ze sprzedaży żywności stanowi co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów.

Jeśli sprzedawca ma więcej niż jeden punkt sprzedaży, to te kryteria stosuje odrębnie dla każdego z nich.

Najważniejsze obowiązki sprzedawców żywności

Przedsiębiorcy, którzy sprzedają żywność na powierzchni większej niż 400 m2,
w których przychód ze sprzedaży żywności stanowi co najmniej 50% przychodów
ze sprzedaży wszystkich towarów, mają cztery główne obowiązki związane
z zapobieganiem marnowaniu żywności:

  1. Podpisanie umowy z organizacją pozarządową dotyczącej przekazywania niesprzedanego jedzenia:
    - do 18 lutego 2020 r. - większe sklepy (powyżej 400 m2 powierzchni sprzedaży),
    - od 18 września 2021 r. - mniejsze sklepy (powyżej 250 m2 powierzchni sprzedaży);
  2. Prowadzenie kampanii informacyjno – edukacyjnych, we współpracy z organizacją pozarządową, której sklep będzie przekazywał żywność, co najmniej raz w roku, przed dwa kolejne tygodnie;
  3. Składanie rocznego sprawozdania o ilości marnowanej żywności, począwszy
    od sprawozdania za rok 2020, które trzeba złożyć do 30 kwietnia 2021 r.;
  4. Zamieszczanie informacji o wysokości należnej opłaty za marnowanie żywności
    lub o wartości żywności przekazanej organizacjom pozarządowym, w sprawozdaniu finansowym oraz na swojej stronie internetowej, jeżeli ją prowadzą.

Umowa z organizacją pozarządową

Jeśli prowadzisz sklep objęty obowiązkiem przeciwdziałania marnowaniu żywności, powinieneś znaleźć organizację pozarządową (NGO) zainteresowaną odbieraniem niesprzedanego jedzenia. Masz swobodę w wyborze NGO, z jednym wyjątkiem - musi to być organizacja, która zgodnie ze swoim statutem zajmuje się wykonywaniem zadań
w sferze zadań publicznych w zakresie:

  • pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej
    oraz wyrównywaniem szans tych rodzin i osób;
  • wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej;
  • działalności charytatywnej, polegającej m.in. na przekazywaniu żywności osobom potrzebującym lub prowadzeniu zakładów żywienia zbiorowego dla osób potrzebujących.

Informacji o organizacjach, które działają w twojej okolicy, możesz poszukać
np. w starostwie powiatowym czy na portalu organizacji pozarządowych www.spis.ngo.pl. NGO zainteresowane odbiorem jedzenia mogą też same się do ciebie zgłaszać i proponować współpracę.

Z wybraną organizacją musisz zawrzeć umowę, w formie pisemnej lub elektronicznej – pod rygorem nieważności. Umowę w formie elektronicznej podpiszesz kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Obowiązek zawarcia umowy nieodpłatnego przekazywania żywności mają sprzedawcy posiadający placówkę handlową, która ma  powierzchnię sprzedaży większą niż 400 m2.

Jeśli twoja placówka ma powierzchnię handlową mniejszą niż 400 m2, ale większą niż 250 m2 masz na to więcej czasu -  nowe obowiązki będą cię dotyczyły dopiero od 18 września 2021 r.

Przykład 1 Jan ma osiedlowy sklep spożywczy, którego powierzchnia sprzedaży to 75m2. Ze względu na małą powierzchnię lokalu, nie musi zawierać umowy z organizacją pozarządową na przekazywania środków spożywczych ani w 2019 r. ani w 2021 r.
Przykład 2 Maria i Tadeusz prowadzą sklep spożywczo-przemysłowy o powierzchni sprzedaży 260 m2. Przychód z handlu jedzeniem stanowi tylko 30% przychodu ze sprzedaży wszystkich towarów. Przedsiębiorcy nie muszą podpisywać umowy z organizacją pozarządową na przekazywanie jej środków spożywczych zarówno w 2019 r., jak i w 2021 r.
Przykład 3 Rodzina Kowalskich prowadzi hurtownię. Powierzchnia sprzedaży to 410 m2. Blisko 80% przychodu, jaki uzyskują pochodzi z handlu naczyniami, a w 20% ze sprzedaży żywności. Rodzina nie musi zawierać umowy z organizacją pozarządową na przekazywanie jej środków spożywczych.
Przykład 4 Irena sprzedaje ciastka i wyroby garmażeryjne. Powierzchnia sprzedaży jej lokalu to 280 m2. Cały przychód ze sprzedaży pochodzi z żywności. Irena podpisze umowę z organizacja pozarządową na przekazywanie jej pożywienia w 2021 r.

W umowie określisz zasady współpracy z organizacją, której będziesz za darmo przekazywać niesprzedane jedzenie. Umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące:

  • czasu i sposobu przekazywania NGO żywności oraz rodzaju żywności;
  • podziału kosztów odbioru i dystrybucji żywności pomiędzy stronami umowy;
  • przypadków, w których organizacja pozarządowa może zrezygnować lub odmówić odbioru żywności;
  • okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.

Pamiętaj: Nie przekazujesz napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych,
w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%.

Ustawa nie ogranicza liczby organizacji, z którymi możesz współpracować, przy czym
z każdą z nich musisz mieć podpisaną umowę. W przypadku wypowiedzenia umowy, masz 14 dni od jej rozwiązania na podpisanie nowej. Ta zasada cię nie dotyczy,
jeśli to nie była twoja jedyna umowa o przekazywanie im żywności.

Jeśli pomimo obowiązku, nie zawrzesz z organizacją pozarządową umowy dotyczącej nieodpłatnego przekazywania żywności, grozi ci kara w wysokości 5000 zł.  Unikniesz jej, gdy wykażesz, że nie mogłeś podpisać umowy, bo na terenie powiatu, w którym działasz nie ma odpowiedniej organizacji.

Organizowanie kampanii edukacyjno-informacyjnych

Samo podpisanie umowy i przekazywanie produktów spożywczych to nie jedyny sposób przeciwdziałania marnowaniu żywności, jaki przewidują przepisy. Dodatkowo,
co najmniej raz w roku, przez co najmniej dwa kolejne tygodnie, powinieneś przeprowadzać w swoim sklepie kampanię edukacyjno-informacyjną nt. racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności. Prowadzisz je wspólnie
z organizacją pozarządową, której przekazujesz jedzenie.

Sprawozdanie roczne o marnowanej żywności

Jeśli jesteś przedsiębiorcą objętym zakazem marnowania żywności, co roku musisz składać sprawozdanie o marnowanej żywności. Masz na to czas do 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie. Sprawozdanie należy składać wojewódzkiemu funduszowi ochrony środowiska i gospodarki wodnej (właściwemu ze względu na teren województwa, w którym prowadzą działalność
w zakresie sprzedaży żywności). Pierwsze sprawozdanie trzeba złożyć do:

  • 31 marca 2021 r. – w przypadku większych sklepów,
  • do 31 marca 2022 r. – w przypadku mniejszych sklepów.

Sprawozdanie zawiera dane o całkowitej masie marnowanej żywności w danym roku oraz o wysokości należnej opłaty za marnowanie żywności, wraz ze wskazaniem wysokości opłaty, która zostanie wpłacona do funduszu.

Wzór sprawozdania o marnowanej żywności przygotuje Minister Klimatu.

Opłata za marnowanie żywności

Jeśli zamiast oddać niesprzedane jedzenie organizacji, z którą podpisałeś umowę, będziesz je wyrzucał, musisz przekazać tej organizacji opłatę za marnowanie żywności. Masz na to czas do 30 kwietnia następującego po roku, którego opłata dotyczy. Opłata będzie naliczana jako iloczyn stawki opłaty i masy marnowanej żywności. Pierwszą opłatę - za rok 2020 - powinieneś wnieść do 30 kwietnia 2021 r. 

Stawka opłaty wynosi 0,1 zł za 1 kg marnowanej żywności. Podstawę obliczenia opłaty stanowi 90% masy marnowanej żywności w kilogramach, za wyjątkiem 2020 r., kiedy podstawa wyniesie 80% masy marnowanej żywności w kilogramach.

Opłatę pomniejszysz o koszty, jakie poniosłeś na kampanie edukacyjno – informacyjne czy transport żywności do organizacji, z którą współpracujesz.

Jeśli nie rozliczysz się z należnej opłaty albo ją zaniżysz, inspektor ochrony środowiska ukarze cię mandatem w wysokości od 500 zł do 10 000 zł.

Gdy wysokość obliczonej przez ciebie opłaty będzie niższa niż 300 zł, nie będziesz jej przekazywać.

Gdzie wnosisz opłatę:

Jeżeli nie masz umowy z organizacją - opłatę wnosisz do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,

Jeżeli masz umowę z jedną organizacją - opłatę przekazujesz tej organizacji,

Jeżeli masz umowę z wieloma organizacjami i przekazywałeś żywność - opłatę dzielisz proporcjonalnie między organizacje,

Jeżeli masz umowę z wieloma organizacjami i nie przekazywałeś żywność - opłatę dzielisz po równo między organizacje.

Pamiętaj: Musisz zamieszczać informację o wysokości należnej opłaty lub o wartości żywności przekazanej organizacjom pozarządowym, w sprawozdaniu finansowym oraz na swojej stronie internetowej, jeżeli ją prowadzisz.

Nad prawidłowością przestrzegania przepisów o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności będzie czuwała inspekcja ochrony środowiska.

 

Czy ta strona była przydatna?