Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Jak wybrać optymalną formę opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej

Jeśli jesteś osobą fizyczną i osiągasz przychody z działalności gospodarczej, możesz skorzystać z różnych form opodatkowania podatkiem dochodowym PIT. Zobacz, jakie są najważniejsze różnice pomiędzy tymi formami i kto je może stosować.  

Co jest działalnością gospodarczą na potrzeby PIT

Wiele aktów prawnych – w zależności od specyfiki obszaru, którego dotyczą - różnie definiuje działalność gospodarczą. Chociaż te definicje są do siebie zbliżone,
trzeba jednak sprawdzić czy konkretna aktywność stanowi działalność gospodarczą
w rozumieniu konkretnych przepisów.

Przepisy podatkowe również zawierają definicję „działalności gospodarczej”. Zasady opodatkowania przewidziane dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą nie mogą być stosowane do przychodów osiągniętych w ramach działalności, która nie spełnia warunków określonych w tej definicji.

Dlatego, aby uniknąć ewentualnych błędów w rozliczeniach podatkowych upewnij się,
że twoja aktywność stanowi działalność gospodarczą dla celów podatku dochodowego, czyli czy spełnia łącznie następujące warunki:

  • jest działalnością zarobkową bez względu na jej rezultat, czyli jest aktywnością nastawioną na osiągnięcie zysku (nawet w przypadku, gdy podatnik ponosi straty,
    na przykład na początku prowadzenia działalności lub w związku z inwestycjami);
  • jest działalnością:
    • wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
    • polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
    • polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych;

Katalog obejmuje większość aktywności gospodarczych wykonywanych przez przedsiębiorców. Ważne jest, żeby twoja działalność pasowała przynajmniej do jednej kategorii.

  • jest działalnością prowadzoną we własnym imieniu, co oznacza, że przedsiębiorca podejmuje czynności dla potrzeb prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a nie na rzecz jakiegokolwiek innego podmiotu;
  • jest prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły, co oznacza że przedsiębiorca posiada infrastrukturę (sprzęt komputerowy, biurko, towary, biuro itp.), która jest niezbędna do wykonywania prowadzonej przez niego aktywności oraz podejmuje działania wielokrotnie, z pewną regularnością;

Pamiętaj, że działalnością gospodarczą nie jest czynność podjęta jednorazowo,
czy okazjonalnie.

  • przychody uzyskane przez przedsiębiorcę nie mogą zostać zaliczone do innego źródła przychodów; jeżeli osiągane przez podatnika przychody podlegają zaliczeniu do innego źródła przychodów, to wykonywana przez niego aktywność nie stanowi działalności gospodarczej dla celów podatkowych. Takim przychodem, który może podlegać zaliczeniu do innego źródła może być np. sprzedaż m.in. nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości.
Przykład 1

Jan Kowalski prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą - sprzedaje guziki i inne wyroby pasmanteryjne. Jest również właścicielem nieruchomości, w której mieszka ze swoją rodziną. Nieruchomość nie stanowi składnika związanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Pan Jan sprzedaje tę nieruchomość, ponieważ chce kupić większe mieszkanie. Przychód otrzymany ze zbycia nieruchomości nie będzie stanowił przychodu z działalności gospodarczej - Jan Kowalski sprzedaje majątek prywatny, żeby kupić inny lokal na własne potrzeby mieszkaniowe.

 

Przykład 2

Jan Kowalski prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w  zakresie obrotu nieruchomościami (nabywa oraz sprzedaje lokale mieszkalne).

W 2019 r. kupuje lokal mieszkalny żeby go odsprzedać (po podniesieniu standardu). Przychód osiągnięty ze sprzedaży tego lokalu będzie stanowić przychód z działalności  gospodarczej pana Jana, ponieważ obrót nieruchomościami realizowany jest
w sposób zorganizowany, profesjonalny oraz ciągły,
a ponadto Pan Jan kupił lokal, żeby zarobić na jego sprzedaży.


Ważne! Jeżeli którykolwiek z warunków nie będzie spełniony, twoja działalność
nie zostanie uznana za działalność gospodarczą dla celów podatku dochodowego.
W konsekwencji nie będziesz jej rozliczać na zasadach przewidzianych dla działalności gospodarczej.

Co więcej, organy podatkowe mogą uznać, że przedsiębiorca nie prowadzi działalności gospodarczej dla celów podatkowych, jeśli łącznie spełnione będą trzy warunki:

  • odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat czynności oraz ich wykonywanie ponosi kontrahent zlecający przedsiębiorcy wykonanie czynności; oznacza to,
    że wyłączona jest odpowiedzialność przedsiębiorcy za wykonane czynności;
  • zlecone czynności wykonywane są pod kierownictwem osoby zlecającej oraz w miejscu i czasie przez nią wskazanym; przedsiębiorca nie jest samodzielny, co powoduje, że wykonywane czynności przypominają stosunek pracy;
  • przedsiębiorca nie ponosi ryzyka gospodarczego pomimo, iż normalnie jest ono
    i powinno być związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Taki przedsiębiorca, pomimo tego, że działa dla zysku, we własnym imieniu, w sposób ciągły i zorganizowany, nie będzie uprawniony do rozliczenia podatku na zasadach przewidzianych dla działalności gospodarczej. To organ podatkowy ustali do jakiego źródła przychodów zaliczyć otrzymane przez podatnika środki. Te zasady mają na celu przeciwdziałanie zjawisku „samozatrudnienia”.

Pamiętaj! Dla celów podatkowych warunkiem prowadzenia działalności nie jest rejestracja działalności gospodarczej i wpis do CEIDG, a wyłącznie spełnienie wszystkich przesłanek, dotyczących działalności gospodarczej dla celów podatkowych. To oznacza, że podatnik, który je spełnia, ma obowiązek rozliczania podatku na zasadach przewidzianych dla działalności gospodarczej

Przykład

Pan Jan nie jest zarejestrowany w CEIDG i osiąga dochody z wynajmu 12 lokali użytkowych oraz 15 lokali mieszkalnych. Pan Jan:

- stale zamieszcza ogłoszenia w Internecie, oraz prasie,

- kilkukrotnie w ciągu roku zmienia najemców swoich lokali,

- cały czas stara się, aby posiadane przez niego lokale były wynajęte,

- współpracuje z osobą, która sprawdza stan wynajmowanych przez niego lokali, oraz sposób ich wykorzystania przez najemców.

Pan Jan uważa, że prowadzi działalność w zakresie najmu prywatnego. Jednak działalność Pana Jana spełnia wszystkie cechy działalności gospodarczej i powinna być rozliczana na zasadach przewidzianych dla działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego może przekwalifikować sposób rozliczeń Pana Jana przez opodatkowanie dochodów w sposób przewidziany dla działalności gospodarczej.       

Jakie są formy opodatkowania działalności gospodarczej osób fizycznych

PIT na zasadach określonych dla przedsiębiorców będziesz płacić, jeśli:

  • prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą,
  • jesteś wspólnikiem spółek: cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej.

Rozpoczynając działalność, a także w jej trakcie, będziesz się zastanawiać, która z form opodatkowania dochodów jest dla ciebie najlepsza. Do wyboru masz cztery formy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej:

Skala podatkowa to podstawowa forma opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej. To oznacza, że będziesz opodatkowany na zasadach ogólnych, jeżeli nie wybierzesz innej formy opodatkowania.

Pamiętaj! Wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i karty podatkowej nie zawsze będzie możliwy, m.in. dlatego że przy tych formach opodatkowania wskazano działalności, które nie mogą (ryczałt) lub mogą (karta) z nich korzystać. Dodatkowe ograniczenia dotyczą wyboru ryczałtu lub karty przez osoby, które są wspólnikami spółek:

  • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych może zostać zastosowany tylko przez wspólników spółki jawnej, pod warunkiem, że wszyscy wspólnicy wybiorą ryczałt jako formę opodatkowania, oraz spółki cywilnej;
  • karta podatkowa może zostać zastosowana tylko przez wspólników spółki cywilnej,
    pod warunkiem że wszyscy wspólnicy wybiorą kartę jako formę opodatkowania.  

Trzy pierwsze sposoby różni przedmiot opodatkowania. W przypadku skali podatkowej oraz stawki liniowej przedmiotem opodatkowania jest dochód, a w przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przedmiotem opodatkowania jest osiągnięty przychód.

W przypadku karty podatkowej podatek ustalany jest w odniesieniu do rodzaju
i wielkości działalności gospodarczej podatnika
w decyzji wydawanej przez naczelnika urzędu skarbowego.

Żeby dokonać optymalnego wyboru formy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej musisz wiedzieć czym są: przychód, dochód, koszty uzyskania przychodów i strata.

Co to jest przychód, koszty uzyskania przychodu,
dochód i strata

Przychód z działalności gospodarczej

Przychód służy do obliczania podstawy opodatkowania w przypadku zasad ogólnych, podatku liniowego i ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Nie jest stosowany
w karcie podatkowej, ale także w tym przypadku warto rozumieć czym jest przychód,
żeby wybrać najlepszą dla siebie formę.

Za przychody z działalności gospodarczej uważa się wszelkie kwoty należne przysługujące przedsiębiorcy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (obniżenia ceny wynikające z zapłaty za towar przed terminem).

W uproszczeniu, przychodem z działalności gospodarczej będzie wszystko to, co firma otrzymała bądź powinna otrzymać od swoich kontrahentów, za wykonane na ich rzecz usługi lub dostarczone towary.

Ważne! Jeżeli w związku z prowadzoną  działalnością gospodarczą jesteś podatnikiem podatku VAT, kwota podatku od towarów i usług nie stanowi twojego przychodu. Przychód dla celów podatkowych stanowi wyłącznie należna kwota pomniejszona
o podatek od towarów i usług (kwota netto).

Przykład Firma Balonex, która jest podatnikiem podatku VAT, sprzedaje piłki do gry za 123 zł za sztukę. W tej kwocie 23 zł to podatek VAT (23%), zaś 100 zł to kwota, która przysługuje przedsiębiorcy z tytułu sprzedaży, czyli przychód.

Pojęcie „przychodu” jest na tyle szerokie, że obejmuje wszelkie otrzymane w związku
z prowadzoną działalnością gospodarczą należności. Dlatego, jeżeli otrzymujesz lub masz otrzymać jakiekolwiek świadczenie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą powinieneś je traktować jako przychód z działalności gospodarczej.

Przychodem z działalności gospodarczej mogą być na przykład:

  • przychody z odpłatnego zbycia składników firmowego majątku wykorzystywanych na potrzeby działalności (np. samochód firmowy, komputer czy wyposażenie biurowe),
  • odsetki z lokat bankowych czy z rachunków bieżących należących do przedsiębiorcy,
  • otrzymane kary umowne,
  • otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych
    z prowadzoną firmą,
  • przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy składników majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Pamiętaj, że w niektórych przypadkach przychód nie będzie przychodem dla celów podatkowych. Najważniejsze należności, które nie stanowią przychodów z działalności gospodarczej, to:

  • zwrócone pożyczki, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek,
  • kwoty naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (dopiero w momencie ich wpływu  będą one stanowiły przychód przedsiębiorcy),
  • zwrócone, umorzone lub zaniechane podatki i opłaty stanowiące dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów oraz inne zwrócone wydatki niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Koszty uzyskania przychodów

Pojęcie „kosztów uzyskania przychodów” jest kluczowe dla podatników stosujących opodatkowanie w ramach skali podatkowej oraz stawki liniowej.  
Przepisy nie wskazują konkretnie, co może stanowić koszt uzyskania przychodu. Kluczowy jest cel, w jakim przedsiębiorca ponosi wydatki.

Koszty uzyskania przychodów to wydatki, które:

  • zostały poniesione w celu:
    • osiągnięcia przychodów, np. poprzez nabycie towarów, materiałów biurowych, wyposażenia tj. wszystkiego co bezpośrednio
      bądź pośrednio ma doprowadzić do osiągnięcia przychodu,
    • zachowania źródła przychodów, czyli np. wydatki na organizację spotkań
      z kontrahentami,    
    • zabezpieczenia źródła przychodów, czyli np. wydatki na polisy ubezpieczeniowe,
  • zostały faktycznie poniesione (nie ma znaczenia faktyczne zapłacenie, ale poniesienie kosztu, czyli wystawienie faktury, ujęcie w księgach),
  • zostały poniesione przez podatnika (a nie przez inną osobę),
  • nie zostały wymienione w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów (pełen katalog wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów znajdziesz w art. 23 Ustawy o PIT).

Dochód z działalności gospodarczej

Pojęcie dochodu z działalności gospodarczej jest kluczowe dla podatników stosujących opodatkowanie w ramach skali podatkowej oraz stawki liniowej – to od dochodu (wskazanej nadwyżki) podatnicy ci zapłacą podatek dochodowy, zgodnie z wybraną stawką.

Dochód z działalności gospodarczej to różnica pomiędzy sumą przychodów
z działalności gospodarczej osiągniętych w danym roku kalendarzowym, a sumą kosztów uzyskania przychodów poniesioną w celu osiągnięcia przychodów

z działalności gospodarczej bądź zachowania, lub zabezpieczenia działalności gospodarczej.

Dochodem jest więc nadwyżka przychodów (wpływów) z działalności gospodarczej nad związanymi z działalnością gospodarczą kosztami uzyskania przychodów, czyli nad wydatkami poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów.

Przykład

Pan Wojciech prowadzi sklep z wyrobami metalowymi,
w którym sprzedaje m.in. śruby. Pan Wojciech nabył
w hurtowni 50 śrub za cenę 250 zł. netto (bez podatku VAT). Ta kwota - 250 zł - jest dla Pana Wojciecha kosztem uzyskania przychodu. Pan Wojciech sprzedał swojemu klientowi 50 śrub za cenę 400 zł. netto (bez podatku VAT). Ta kwota - 400 zł - stanowi dla Pan Wojciecha przychód. Na sprzedaży śrub Pan Wojciech uzyskał dochód w kwocie 150 zł.

Strata z działalności gospodarczej

Jeżeli suma twoich przychodów z działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym, jest niższa niż suma kosztów, które twoja firma poniosła żeby te przychody uzyskać, to ponosisz stratę.

Strata występuje najczęściej w okresach słabszej koniunktury lub kiedy podatnik realizuje inwestycje i w związku z tym ponosi większe wydatki.

Jeżeli twoja działalność przyniosła stratę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, masz prawo do:

  • obniżenia dochodu z działalności gospodarczej osiągniętego w jednym z pięciu lat podatkowych następujących po poniesieniu strat, z tym że kwota obniżenia
    w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% wysokości straty, albo
  • obniżenia jednorazowo dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej w jednym
    z pięciu lat podatkowych następujących po poniesieniu straty o kwotę nieprzekraczającą 5 mln zł. Nieodliczona kwota straty podlegać będzie rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z tym że kwota obniżenia
    w którymkolwiek z lat nie może przekroczyć 50% wysokości straty.

Zobacz jak rozliczyć stratę podatkową.

Jak działalność gospodarczą opodatkowuje wspólnik spółki

Pomimo, że najpopularniejszą formą prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje działalność jednoosobowa, coraz większa liczba przedsiębiorców decyduje się prowadzić działalność gospodarczą za pośrednictwem spółek prawa handlowego. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej za pośrednictwem spółki będziesz mógł wybrać:

  • spółkę jawną,
  • spółkę partnerską,
  • spółkę komandytową,
  • spółkę komandytowo-akcyjną,
  • spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • spółkę  akcyjną.

Możesz mieć różne powody wyboru spółki jako formy prowadzenia działalności gospodarczej. Musisz jednak wziąć pod uwagę, że dla celów rozliczania podatku dochodowego niektóre ze spółek będą:

  • podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (CIT),
  • „przezroczyste”, co oznacza, że do rozliczenia dochodu/przychodu osiągniętego przez spółki zobowiązani są wspólnicy spółek.

Wspólnicy spółek opodatkowanych CIT

Do rozliczania podatku dochodowego od osób prawnych zobowiązane są spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna. Oznacza to, że osiągane przez nie dochody opodatkowują samodzielnie podatkiem CIT. Pomimo, że będziesz udziałowcem, akcjonariuszem, czy też wspólnikiem tych spółek, nie zapłacisz podatku dochodowego, jeżeli twoja spółka osiągnie dochód – zapłaci go spółka.

Jako akcjonariusz, udziałowiec bądź wspólnik tych spółek zapłacisz podatek dochodowy, gdy spółka podzieli się z tobą wypracowanym zyskiem, czyli wypłaci ci  dywidendę. W takim przypadku jednak zapłacisz podatek z tytułu udziału w zysku osoby prawnej, nie zaś z tytułu działalności gospodarczej.

Wspólnicy spółek przezroczystych podatkowo

Gdy zdecydujesz się prowadzić działalność gospodarczą za pośrednictwem:

  • spółki jawnej, spółki partnerskiej, spółki komandytowej,
  • spółki cywilnej (chociaż nie jest spółką prawa handlowego, ale umową, to stosuje się do niej te same zasady dotyczące opodatkowania wspólników),

- pamiętaj, że dla celów podatku dochodowego spółki te są transparentne podatkowo,
czyli nie są podatnikami dla celów podatku dochodowego. Podatnikami podatku dochodowego są ich wspólnicy.

Wspólnicy spółek transparentnych podatkowo określają swoje zobowiązania w podatku dochodowym w proporcji przysługującego im prawa do udziału w zysku.
W obliczeniach uwzględniają - w proporcji - osiągnięte lub poniesione przez spółkę:

  • przychody,
  • koszty uzyskania przychodów,
  • wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów,
  • ulgi podatkowe,,
  • obniżki podatku dochodowego, czy podstawy opodatkowania
  • wszelkie inne uprawnienia wpływające na wymiar podatku.

Dlatego kluczowe jest określenie prawa do udziału w zysku spółki, które przysługuje wspólnikowi. Na podstawie prawa do udziału w zysku wspólnicy spółki transparentnej podatkowo ustalają swoje zobowiązanie podatkowe.

Przykład Pan Jan jest wspólnikiem spółki komandytowej. Z umowy spółki wynika, że Pan Jan posiada prawo do udziału w zysku spółki w wysokości 50%. Oznacza to, że Pan Jan opodatkowując dochody uzyskane ze spółki komandytowej w rachunku podatkowym uwzględnia 50% osiągniętych przez tę spółkę przychodów, kosztów uzyskania przychodów itd., i od tak ustalonego dochodu płaci samodzielnie podatek dochodowy.

Co istotne, w zależności od tego, czy wspólnikiem  spółki transparentnej podatkowo jest osoba fizyczna, czy też podatnik podatku dochodowego, dochód takiego wspólnika ze spółki przezroczystej podatkowo będzie podlegać opodatkowaniu na zasadach obowiązujący danego wspólnika.

Przykład Pan Jan oraz spółka z ograniczoną odpowiedzialnością są wspólnikami spółki jawnej. Posiadają równe prawo do udziału w zysku (50%). Pan Jan opodatkowuje przypadający na niego dochód z udziału w spółce jawnej podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zaś spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością przypadający na nią dochód z  udziału w spółce jawnej podatkiem dochodowym od osób prawnych.

W przypadku osób fizycznych będących wspólnikami spółek przezroczystych podatkowo, uzyskane przez nie kwoty z udziału w spółkach traktowane są dla celów podatkowych jako osiągnięte w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że wspólnicy tych spółek opodatkowują osiągnięte za pośrednictwem spółek kwoty według wybranej formy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej.

Ważne! Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych może zostać zastosowany tylko przez wspólników spółki jawnej i cywilnej oraz pod warunkiem, że wszyscy wspólnicy wybiorą ryczałt jako formę opodatkowania. Karta podatkowa może zostać zastosowana tylko przez wspólników spółki cywilnej oraz pod warunkiem, że wszyscy wspólnicy wybiorą kartę jako formę opodatkowania.  

Jakie są różnice pomiędzy formami opodatkowania

Tabela: główne różnice pomiędzy czterema sposobami opodatkowania działalności gospodarczej osób fizycznych.

  Zasady ogólne (skala podatkowa) Podatek liniowy Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Karta podatkowa

Kto może stosować działalność jedno-
osobową?

każda osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą każda osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą każda osoba fizyczna uzyskująca przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej każda osoba fizyczna prowadząca działalność  gospodarczą, w której można zastosować kartę podatkową
Kto może stosować - wspólnicy spółek przezroczy-
stych podatkowo

Wspólnik spółki jawnej

Wspólnik spółki partnerskiej

Wspólnik spółki komandytowej

Wspólnik spółki cywilnej

Wspólnik spółki jawnej

Wspólnik spółki partnerskiej

Wspólnik spółki komandytowej

Wspólnik spółki cywilnej

Wspólnicy spółki jawnej, której wspólnikami są tylko osoby fizyczne

Wspólnicy spółki cywilnej, której wspólnikami są tylko osoby fizyczne.

Ważne! Wszyscy wspólnicy muszą wybrać opodatkowanie ryczałtem

Wspólnicy spółki cywilnej pod warunkiem, że liczba wspólników i osób zatrudnionych nie przekracza ustalonego limitu.

Ważne! Wszyscy wspólnicy muszą wybrać kartę podatkową.

Jakie rodzaje działal-
ności można opodat-
kować?
każda działalność gospodarcza każda działalność gospodarcza każda działalność  spoza katalogu działalności, które nie mogą być opodatkowane ryczałtem każda działalność z katalogu działalności, które mogą być opodatkowane kartą podatkową
Ile wynosi limit dochodów, które można opodatko-
wać w dany sposób?
brak limitu brak limitu

do 250.000,00 EURO:
- samodzielnie,
- łącznie w ramach spółki cywilnej, lub spółki jawnej

brak limitu
Uwzgl. KUP tak tak nie nie
Co jest opodatko-
wane?
dochód dochód przychód podatek jest ustalany przez Naczelnika US
Jaka jest stawka podatku? 17% lub 32% 19% od 2% do 20% stawki zależą od m.in. rodzaju działalności, miejsca wykonywania, liczby pracowników
Kto ustala podatek? podatnik podatnik podatnik Naczelnik Urzędu Skarbowego
Rozliczenie z innymi dochod.?

tak

nie nie nie
Jakie są najważniej-
sze zalety?

- możliwość opodatkowania w jednym zeznaniu dochodów z różnych źródeł (ale nie wszystkich źródeł),
- wiele ulg podatkowych

- stała stawka podatkowa
- brak opodatkowania łącznie z innymi źródłami przychodów

- prosty sposób ustalenia podstawy opodatkowania,
- uproszczona ewidencja.

z góry ustalona wartość podatku
Jakie są najważniej-
sze wady?
- niski próg dochodu, powyżej którego stosuje się wyższą, tj.  32% stawkę - brak możliwości skorzystania z wielu ulg

- niski próg przychodów stanowiący ograniczenie dla wskazanej formy,
- wyłączenia niektórych rodzajów działalności z możliwości zastosowania formy opodatkowania
- brak kosztów uzyskania przychodów

- ograniczony katalog działalności - brak kosztów uzyskania przychodów

Co wziąć pod uwagę przy wyborze formy opodatkowania

Możliwość uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów

Przed wyborem formy opodatkowania zastanów się, czy w ramach prowadzonej działalności będziesz ponosił znaczne wydatki. Jeżeli tak będzie, na przykład będziesz kupować towary, usługi czy wyposażenia, zastanów się czy dobrym rozwiązaniem jest wybór formy opodatkowania, która nie daje możliwości uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów w rachunku podatkowym. Może się bowiem okazać, że jeżeli wybierzesz ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową, to pomimo korzystniejszej stawki podatkowej, zapłacisz wyższe podatki, niż gdybyś wybrał podatek liniowy lub opodatkowanie na zasadach ogólnych, co wynika z braku możliwości uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów.

Możliwość rozliczenia straty podatkowej

Przed wyborem formy opodatkowania zastanów się, czy planowane przez ciebie wydatki mogą być wyższe niż generowane przychody. Tak najczęściej dzieje się na wstępnym etapie działalności lub kiedy planujesz inwestycje. W takim przypadku korzystnym rozwiązaniem może być forma opodatkowania, w której może powstać strata podatkowa – czyli podatek liniowy lub opodatkowanie na zasadach ogólnych,
według skali podatkowej. Strata podatkowa nie będzie mogła być rozliczona w karcie podatkowej oraz w ramach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Możliwość łącznego opodatkowania z małżonkiem

Zastanów się, czy nie chcesz rozliczyć się łącznie z małżonkiem. Jeśli tak, to musisz wybrać opodatkowanie na zasadach ogólnych. Możliwość wspólnego opodatkowania
z małżonkiem wyłącza wybór opodatkowania według stawki liniowej, wybór karty podatkowej lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Możliwość rozliczenia ulg podatkowych

Weź pod uwagę, że wybór konkretnej formy opodatkowania może pozbawić cię prawa do skorzystania z ulg podatkowych. Każda forma opodatkowania charakteryzuje się innym zestawem dostępnych dla podatników ulg, a opodatkowanie w formie liniowej pozbawia możliwości skorzystania z większości ulg podatkowych.

Możliwość rozliczenia składek na ubezpieczenia społeczne

W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą będziesz płacić składki na ubezpieczenie społeczne. Jednak nie każda z form opodatkowania pozwala na uwzględnienie ich w rozliczeniu podatkowym. Składek na ubezpieczenie społeczne
nie rozliczysz w przypadku wyboru karty podatkowej.

Rodzaj księgowości, którą trzeba prowadzić

Różne formy opodatkowania wiążą się z różnym zakresem obowiązków ewidencyjnych i księgowych. W zależności od wybranej przez ciebie formy opodatkowania dochodów
z działalności, będziesz mieć obowiązek prowadzenia:

  • podatkowej księgi przychodów i rozchodów (PKPIR), w przypadku opodatkowania na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym
  • ksiąg rachunkowych w przypadku przekroczenia limitu 2.000.000,00 EURO przychodów netto w poprzednim roku podatkowym;
  • ewidencji przychodów, w przypadku opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

W przypadku wyboru opodatkowania w formie karty podatkowej będziesz zwolniony
z obowiązku prowadzenia ewidencji księgowej
, ale to na tobie będzie spoczywać obowiązek przechowywania kopii wystawionych rachunków czy faktur VAT.

Każdy z rodzajów księgowości wymaga określonej szczegółowości umieszczanych
w niej danych.  

Zobacz więcej o księgowości i ewidencjach w firmie

Jak zmienić formę opodatkowania

Nie masz obowiązku opodatkowywać swoją działalność przez cały czas w ten sam sposób. Możesz wybrać inną formę opodatkowania pod warunkiem, że zrobisz to we właściwym terminie. Formę opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej można zmienić przez:

  • rezygnację z aktualnej formy opodatkowania,
  • wybranie nowej formy opodatkowania.

Jak przejść na opodatkowanie na zasadach ogólnych

Skala podatkowa to podstawowa forma opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej. To oznacza, że będziesz opodatkowany na zasadach ogólnych, jeżeli nie wybierzesz innej formy opodatkowania lub wybierzesz inną formę, ale zgłosisz się do naczelnika urzędu skarbowego po terminie, w którym możesz dokonać takiego wyboru.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną według stawki liniowej
i chcesz wrócić do opodatkowania na zasadach ogólnych, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania według stawki liniowej w terminie:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.
Przykład Pani Marta stosuje podatek liniowy. Pierwszy przychód uzyskała w styczniu 2020 r. Ma czas na rezygnację
z opodatkowania podatkiem liniowym do 20 lutego 2020 r.

Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania podatkiem liniowym możesz złożyć:

  • w urzędzie skarbowym,
  • za pośrednictwem CEIDG - zobacz, jak to zrobić.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i chcesz wrócić do opodatkowania na zasadach ogólnych, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w terminie:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku, gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem możesz złożyć

  • w urzędzie skarbowym,
  • za pośrednictwem CEIDG - zobacz, jak to zrobić.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną na podstawie karty i chcesz wrócić do opodatkowania na zasadach ogólnych, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji z karty podatkowej w terminie do 20 stycznia roku kalendarzowego.

Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania na podstawie karty możesz złożyć:

  • w urzędzie skarbowym,
  • za pośrednictwem CEIDG - zobacz, jak to zrobić.

Jak przejść na opodatkowanie według stawki liniowej

Jeżeli chcesz wybrać opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej według stawki liniowej, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie
o wyborze opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej według tej stawki:

  • w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o wyborze opodatkowania  podatkiem liniowym możesz złożyć:

Jak zrezygnować z opodatkowania podatkiem liniowym

Jeżeli chcesz zrezygnować z opodatkowania według stawki liniowej i powrócić do opodatkowania na zasadach ogólnych, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania według stawki liniowej w terminie:

  • do 20 dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym uzyskałeś pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania  podatkiem liniowym możesz złożyć:

  • w urzędzie skarbowym,
  • za pośrednictwem CEIDG. Zobacz, jak to zrobić.

Jeżeli chcesz zrezygnować z opodatkowania według stawki liniowej i wybrać kartę podatkową, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemny wniosek o wyborze opodatkowania w formie karty podatkowej, w terminie do 20 stycznia danego roku podatkowego – zobacz, jak to zrobić.

Jak przejść na opodatkowanie ryczałtem

Jeżeli chcesz wybrać opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze opodatkowania ryczałtem:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego.

Oświadczenie o wyborze opodatkowania ryczałtem  możesz złożyć:

Jak zrezygnować z opodatkowania ryczałtem

Jeżeli chcesz zrezygnować z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i wrócić do opodatkowania na zasadach ogólnych, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w terminie:

  • do 20 dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania ryczałtem złóż:

  • w urzędzie skarbowym,
  • za pośrednictwem CEIDG – zobacz, jak to zrobić.

Jeżeli chcesz zrezygnować z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i wybrać opodatkowanie podatkiem liniowym, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze opodatkowania dochodów
z działalności gospodarczej według stawki liniowej:

  • do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej,
  • do końca roku - gdy pierwszy przychód uzyskasz w grudniu danego roku.

Oświadczenie o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym możesz złożyć:

Jeżeli chcesz zrezygnować  z opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i wybrać kartę podatkową, złóż Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pisemny wniosek o wyborze opodatkowania w formie karty podatkowej w terminie do 20 stycznia danego roku podatkowego. Zobacz, jak to zrobić.

W przypadku uwzględnienia złożonego przez ciebie wniosku i wydania przez Naczelnika decyzji o ustaleniu podatku w ramach karty podatkowej, możesz opodatkować działalność na wskazanych w decyzji zasadach.

Jak przejść na kartę podatkową

Jeżeli chcesz wybrać opodatkowanie działalności gospodarczej w formie karty podatkowej, musisz, do 20 stycznia danego roku, złożyć do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek PIT-16. Wniosek o opodatkowanie w formie karty podatkowej możesz złożyć:

Samo złożenie wniosku nie oznacza, że możesz rozliczać się kartą podatkową. Naczelnik Urzędu Skarbowego musi wydać decyzję, w której ustali wysokość podatku
w ramach karty podatkowej.

Jeżeli Naczelnik Urzędu Skarbowego wyda decyzję, w której stwierdzi brak przesłanek do opodatkowania w formie karty podatkowej, będziesz zobowiązany:

  • do opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, pod warunkiem, że spełniasz warunki opodatkowania ryczałtem lub
  • do opodatkowania na zasadach ogólnych tj. według skali podatkowej (17% i 32%)

Ważne! Jeśli urząd skarbowy nie pozwoli ci na opodatkowanie kartą podatkową, to nie możesz wybrać opodatkowania podatkiem liniowym.

Jeżeli Naczelnik Urzędu Skarbowego wyda decyzję, w której ustali dla ciebie wysokość podatku w formie karty podatkowej możesz:

  • zrzec się opodatkowania w formie karty podatkowej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji - wystarczy, że złożysz oświadczenie na piśmie do Naczelnika Urzędu Skarbowego;
  • zaakceptować wskazane w decyzji warunki – w tym wypadku nic nie musisz robić
    i będziesz opodatkowany w formie karty podatkowej.

Jak zrezygnować z karty podatkowej

Jeżeli chcesz zrezygnować z opodatkowania w formie karty podatkowej musisz,
w terminie do 20 stycznia złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego:

  • oświadczenie o rezygnacji z opodatkowania w ramach karty podatkowej – wrócisz wówczas do opodatkowania na zasadach ogólnych,
  • oświadczenie o wyborze opodatkowania podatkiem liniowym, bądź ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych – będziesz wtedy opodatkowany w wybrany przez siebie sposób w  kolejnym roku podatkowym.   
Przykład Pan Jakub stosował kartę podatkową w 2019 r. 14 stycznia 2020 r. złożył wniosek o opodatkowanie ryczałtem przychodów ewidencjonowanych. W 2020 r. Pan Jakub opodatkowuje swoją działalność ryczałtem.

Działalność gospodarcza a NIP

Czemu służy identyfikator podatkowy

Identyfikator podatkowy NIP ułatwia identyfikację podmiotów dokonujących rozliczeń podatników, płatników oraz inkasentów przez organy skarbowe. NIP to numer przeznaczony do kontaktów m.in. z organami podatkowymi. Musisz się nim posługiwać, kiedy składasz wszelkiego rodzaju dokumenty dotyczące wykonania zobowiązań podatkowych (np. zeznania czy deklaracje).

Kto musi posługiwać się numerem NIP

Identyfikatorami podatkowymi są NIP oraz PESEL.

PESEL stanowi identyfikator podatkowy dla osób fizycznych, które:

  • nie prowadzą działalności gospodarczej i uzyskują dochody np. wyłącznie z umowy zlecenia, umowy o pracę czy umowy o dzieło albo
  • nie są zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług.

NIP stanowi identyfikator podatkowy dla:

  • osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą,
  • osób prawnych (fundacji, stowarzyszeń, spółek z o.o. czy spółek akcyjnych),
    czy jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (np. spółka jawna, spółka partnerska czy spółka komandytowa), które na podstawie ustaw podatkowych są podatnikami,
  • innych podmiotów aniżeli osoby fizyczne, osoby prawne, czy jednostki organizacyjne, które w świetle ustaw podatkowych są podatnikami (np. spółka cywilna w zakresie podatku od towarów i usług),
  • płatników podatków,
  • płatników składek na ubezpieczenie społeczne.

Numer PESEL stanowi identyfikator podatkowy dla nielicznego grona podmiotów. Przeważająca większość podatników, w kontaktach z organami podatkowymi, zobowiązana jest posługiwać się numerem NIP.  Prowadząc działalność gospodarczą będziesz zobowiązany do posługiwania się NIP składając wszelkiego rodzaju deklaracje, zeznania czy dokonując płatności podatków.

Jak dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego, żeby uzyskać NIP

  • Osoba fizyczna rozpoczynająca działalność gospodarczą podlegającą wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) składa zgłoszenie identyfikacyjne stanowiące podstawę nadania NIP we wniosku o wpis jednoosobowej działalności gospodarczej. Te zgłoszenie zostanie automatycznie przesłane do urzędu skarbowego wraz z wnioskiem o wpis działalności gospodarczej.
  • Osoba fizyczna prowadząca działalność niepodlegającą wpisowi do CEIDG,
    czyli tzw. działalność nierejestrową, bądź podatnik podatku od towarów i usług składa zgłoszenie identyfikacyjne na formularzu NIP-7 do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla swojego miejsca zamieszkania. Zobacz, jak to zrobić.
  • Wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej, komandytowo-akcyjnej, który jest płatnikiem składek na ubezpieczenia czy podatnikiem podatku dochodowego, składa zgłoszenie identyfikacyjne na formularzu NIP-7 do naczelnika urzędu skarbowego, właściwego dla swojego miejsca zamieszkania. Zobacz, jak to zrobić.
  • W przypadku spółki cywilnej zgłoszenie składają:

Ważne! Spółka cywilna jest zobowiązana do posiadania własnego NIP, ponieważ może być płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, czy też może jej przysługiwać status podatnika na gruncie niektórych ustaw podatkowych (PCC). Dlatego na spółce cywilnej spoczywa obowiązek ewidencyjny tj. obowiązek posiadania NIP.

Jak zmienić zgłoszenie identyfikacyjne

NIP nadawany jest na podstawie danych wskazywanych w zgłoszeniu identyfikacyjnym
i dane te zostają do niego przypisywane. Numeru NIP nie można zmienić, jednak gdy dane podane w zgłoszeniu identyfikacyjnym ulegają zmianie, konieczna jest ich aktualizacja. Aktualizacja powinna nastąpić w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych.

Sposób aktualizacji danych jest różny dla różnych podmiotów:

Przez zgłoszenie zmiany do CEIDG:

  • Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą podlegającą wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),
  • Wspólnik spółki cywilnej.

Zobacz, jak to zrobić.

Uwaga! W przypadku zmiany danych spółki cywilnej, które są ujawnione w zgłoszeniu identyfikacyjnym (np. zmiana nazwiska wspólnika figurującego w nazwie spółki cywilnej), spółka dokonuje zgłoszenia niezależnie od zgłoszenia wspólników, na formularzu NIP-2. Zobacz, jak to zrobić.

Przez zgłoszenie zmiany do naczelnika właściwego urzędu skarbowego na formularzu NIP-7:

  • Osoba fizyczna prowadząca działalność niepodlegającą wpisowi do CEIDG,
    czyli tzw. działalność nierejestrową,
  • Podatnik podatku od towarów i usług nieprowadzący działalności gospodarczej podlegającej wpisowi do CEIDG,
  • Osoba fizyczna niepodlegająca wpisowi do CEIDG, która prowadzi działalność gospodarczą na własne nazwisko (np. komornicy),
  • Wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej, komandytowo-akcyjnej.

Jak zgłosić likwidację firmy do ewidencji podatkowej

  • Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą podlegającą wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG),
    zgłasza zakończenie działalności w CEIDG. Zobacz, jak to zrobić.
  • Osoba fizyczna prowadząca działalność niepodlegającą wpisowi do CEIDG: działalność nierejestrową, działalność na własne nazwisko bądź wspólnicy spółek osobowych, przekazują informację o likwidacji prowadzonej działalności, bądź spółki poprzez złożenie NIP-7. Zobacz, jak to zrobić.
  • W przypadku spółki cywilnej wszyscy wspólnicy składają zgłoszenie aktualizacyjne
    w ramach wniosku o wykreślenie wpisu składanego do CEIDG. Likwidację działalności spółki cywilnej, spółka zgłasza niezależnie (od wniosku wspólników do CEIDG)
    w urzędzie skarbowym, w ramach zgłoszenia aktualizacyjnego NIP 2. Zobacz, jak to zrobić.

Zaświadczenie o nadaniu NIP

Zaświadczenie o nadaniu NIP może być potrzebne, np. gdy twoja firma bierze udział
w przetargu lub gdy starasz się o kredyt. O zaświadczenie o nadaniu NIP może poprosić cię również kontrahent, aby sprawdzić, czy NIP, którym się posługujesz został przypisany tobie (lub twojej firmie). Zobacz, jak złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia o nadaniu NIP.

Czy ta strona była przydatna?