Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Kiedy trzeba rozliczać VAT, a kiedy nie

Zakładasz firmę i zastanawiasz się, czy musisz od pierwszego dnia rozliczać VAT w urzędzie skarbowym? Nie zawsze. Poniżej wyjaśniamy, kiedy twoja firma może skorzystać ze zwolnienia z VAT. Przepisy określają sytuacje, w których wymagana jest rejestracja VAT i te, w których nie musisz się rejestrować.

Zwolnienia z VAT można podzielić na dwie grupy: podmiotowe (chodzi tu o wysokość sprzedaży) i przedmiotowe (dotyczą konkretnych produktów i usług).

Zwolnienie z VAT podmiotowe

Jeśli prowadzisz firmę:

  • nie musisz rejestrować się jako VAT-owiec, jeśli nie przekroczysz w ciągu roku limitu sprzedaży 200 tys. zł

Jeśli rozpoczynasz działalność w trakcie roku podatkowego:

  • nie musisz rejestrować się do VAT, jeśli przewidywana wartość sprzedaży Twojej firmy nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, kwoty odpowiadającej równowartości 200 tys. Proporcję:
    • obliczasz mnożąc liczbę dni od rozpoczęcia sprzedaży do końca roku przez obowiązujący limit VAT
    • następnie dzieląc otrzymaną liczbę przez liczbę dni w danym roku.

Czyli np. jeśli założyłeś firmę 2 maja 2018 r. (czyli do końca roku zostały 244 dni)  obliczenie będzie wyglądać następująco

(200 000x244)/365 = 133.698,63 zł

Przed sprzedażą, po której przekroczysz limit, powinieneś zarejestrować się jako VAT-owiec.

Ważne! Do limitu sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku oraz: 

  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju oraz sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju;
  • sprzedaży towarów i usług, zwolnionych przedmiotowo z VAT-u na podstawie ustawy o VAT lub rozporządzenia, z wyjątkiem:
    • transakcji związanych z nieruchomościami,
    • niektórych usług, np. usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usług pośrednictwa  w  tym  zakresie,  usług  w  zakresie  udzielania  poręczeń,  gwarancji i  wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych, usług depozytów środków pieniężnych,
    • usług ubezpieczeniowych - jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych,
  • sprzedaży towarów, które są zaliczane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Jeśli korzystasz ze zwolnienia ze względu na wysokość obrotów, nie masz prawa do odliczenia VAT od zakupów. Zapłacony przez ciebie przy zakupach towarów i usług (związanych z działalnością) podatek VAT jest wtedy twoim kosztem w podatku dochodowym – o ile wybrana przez ciebie forma opodatkowania na to pozwala.

Kiedy nie możesz skorzystać ze zwolnienia z VAT mimo niskich obrotów

Zwolnienie z VAT podmiotowe (czyli limit 200 tys. zł) nie obowiązuje, jeżeli m.in.:

  • sprzedajesz:
    • towary wymienione w załączniku nr 12 do ustawy o VAT (m.in. metale szlachetne i złom z nich, wyroby jubilerskie),
    • towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem: energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych i samochodów osobowych innych niż nowe, zaliczanych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,
    • w niektórych przypadkach: budynki, budowle lub ich części,
    • tereny budowlane,
    • nowe środki transportu,
    • przez Internet takie towary jak:
      • preparaty kosmetyczne i toaletowe,
      • komputery, wyroby elektroniczne i optyczne,
      • urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego,
      • maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane.
    • hurtowo i detalicznie części do:
      • pojazdów samochodowych,
      • motocykli.
  • świadczysz usługi:
    • prawnicze,
    • w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,
    • jubilerskie,
    • ściągania długów, w tym factoringu.
  • nie posiadasz siedziby działalności gospodarczej w Polsce.

W takim przypadku, musisz rozliczać VAT nawet wtedy, gdy nie przekroczysz 200 tys. zł limitu sprzedaży.

Zwolnienie przedmiotowe z VAT

W przepisach określono też grupę towarów i usług, które są wyłączone z opodatkowania VAT. Dotyczy to m.in.:

  • dostawy towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo odliczenia VAT,
  • dostawy gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych posiłków nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do odliczenia VAT,
  • dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego,
  • dostawy terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane,
  • świadczenia usług w zakresie opieki medycznej,
  • świadczenia usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi czy emerytalnymi

Pełną listę znajdziesz w art. 43 ustawy VAT.

VAT dobrowolny

Jeśli nie masz obowiązku płacić VAT (korzystasz ze zwolnienia), możesz dobrowolnie rozliczać VAT - tzn. zrezygnować ze zwolnienia z VAT.

Jeśli jesteś już zarejestrowany do VAT, musisz zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem okresu (miesiąca albo kwartału), w którym rezygnujesz ze zwolnienia. Jeżeli dopiero rozpoczynasz działalność, musisz złożyć zawiadomienie przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej.

Musisz również zaktualizować dane na formularzu VAT-R.

Obowiązki podatnika zwolnionego z VAT

Status podatnika zwolnionego oznacza, że nie musisz składać deklaracji rozliczających VAT (np. VAT-7 albo VAT-7K) oraz składać do urzędu skarbowego plików JPK_VAT. Czyli nie rozliczasz w urzędzie skarbowym podatku z tytułu sprzedaży oraz nie masz prawa do odliczenia (zwrotu) podatku naliczonego. Masz obowiązek prowadzenia uproszczonej ewidencji sprzedaży.

Ewidencja podatnika zwolnionego z VAT

Jeżeli korzystasz ze zwolnienia podmiotowego (limit obrotów do 200 tys. zł), nie musisz prowadzić pełnej ewidencji sprzedaży i zakupów VAT. Masz obowiązek prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Rejestr sprzedaży pozwala ci zorientować się, kiedy przekroczysz próg zwolnienia z VAT (przed sprzedażą, po której przekroczysz próg, musisz zarejestrować się do VAT).

Uproszczona ewidencja nie ma określonego przepisami wzoru. Powinieneś w niej ujmować sprzedaż za dany dzień, nie później jednak niż przed rozpoczęciem sprzedaży w dniu następnym.

Struktura informacji w ewidencji powinna wyglądać następująco:

  • liczba porządkowa
  • data sprzedaży
  • wartość sprzedaży
  • wartość sprzedaży narastająco.

Trzeba prowadzić ewidencję rzetelnie. Jeśli, pomimo obowiązku, jej nie prowadzisz albo robisz to nierzetelnie, a na podstawie dokumentacji nie jest możliwe ustalenie wartości sprzedaży, organ podatkowy może oszacować wartość sprzedaży i będziesz musiał zapłacić od niej podatek. Jeżeli nie można określić przedmiotu opodatkowania, kwotę podatku ustala się przy zastosowaniu stawki 23%.

Obowiązek VAT przy handlu z krajami UE

Jeśli zamierzasz dokonywać transakcji z kontrahentami zagranicznymi z państw UE, musisz zarejestrować się jako podatnik VAT UE. Nawet jeśli nie masz obowiązku zarejestrowania się jako podatnik VAT czynny, ale dokonasz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), czyli kupisz towar od firmy z UE, a całkowita wartość tych transakcji przekroczy w trakcie roku podatkowego kwotę 50 000 zł, masz obowiązek rozliczania podatku VAT od tych transakcji (mimo braku obowiązku rozliczania VAT w zakresie pozostałej działalności gospodarczej).

Obowiązek rejestracji VAT UE (niezależnie od zwolnienia z VAT) dotyczy również:   

  • nabycia usług od kontrahentów z UE, w odniesieniu do których miejscem świadczenia jest kraj nabywcy,
  • wewnątrzwspólnotowego świadczenia usług, dla których miejscem rozliczenia podatku z transakcji jest kraj nabywcy.

Jeśli jako przedsiębiorca zwolniony z VAT sprzedajesz towary kontrahentom z UE, nie masz obowiązku rejestrowania się dla celów VAT UE.

Zobacz:

Ważne! Jeśli jesteś zwolniony z VAT i zarejestrujesz się jako podatnik VAT-UE, nie tracisz prawa do zwolnienia z VAT.

Co zrobić po przekroczeniu limitu zwolnienia z VAT?

Po przekroczeniu granicznej kwoty 200 tys. zł każda kolejna sprzedaż podlega opodatkowaniu VAT. Zwolnienie z VAT przestaje obowiązywać i powinieneś się zarejestrować jako podatnik VAT.

Jeśli najpierw zarejestrujesz się jako podatnik VAT zwolniony, a później:

  • stracisz prawo do dalszego korzystania ze zwolnienia (przekroczysz limit sprzedaży)
  • chcesz z niego zrezygnować
  • zamierzasz wykonywać sprzedaż opodatkowaną (inne towary lub usługi, które nie są zwolnione przedmiotowo z VAT).

to musisz zaktualizować status na formularzu VAT-R z zaznaczonym polem “aktualizacja danych”. Zrób to:

  • przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży towarów lub usług innych niż zwolnione z podatku
  • przed dniem, w którym stracisz prawo do zwolnienia, tj. przekroczysz kwotę 200 tys. zł netto obrotu
  • przed początkiem miesiąca lub wykonania czynności – gdy rezygnujesz ze zwolnienia.

Jeżeli dobrowolnie zrezygnujesz ze zwolnienia z VAT albo utracisz je w wyniku przekroczenia limitu obrotów, możesz powrócić do zwolenienia nie wcześniej, niż po upływie roku (licząc od końca roku, w którym utraciłeś prawo do zwolnienia lub zrezygnowałeś z tego zwolnienia).

Zobacz:

Czy ta strona była przydatna?