Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Odwrotne obciążenie VAT/odwrócony VAT

Jeśli zamierzasz sprzedawać innym firmom m.in. sprzęt elektroniczny (telefony, konsole, laptopy) dotyczyć Cię będzie procedura tzw. odwróconego VAT (odwrotnego obciążenia).

Na czym polega odwrotne obciążenie/odwrócony VAT

Odwrotne obciążenie polega ona na tym, że to nabywca, a nie sprzedający towar, zobowiązuje się do odprowadzenia VAT.

Jakie towary/usługi objęte są odwrotnym obciążeniem VAT.

Katalog produktów objętych odwrotnym obciążeniem obejmuje m.in. blachy, złoto w postaci surowca lub półproduktu, sprzęt elektroniczny (w transakcjach powyżej 20 tys.).

Odwrotnym obciążeniem objęte są również niektóre kategorie usług budowlanych i montażowych, takich jak np.: roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków), roboty ziemne, roboty tynkarskie, malarskie itd.

Listę towarów i usług objętych odwrotnym obciążeniem znajdziesz w ustawie VAT oraz załącznikach 11 i 14 do ustawy.

Faktura przy odwrotnym obciążeniu

Faktura stwierdzająca dokonanie dostawy towarów objętych systemem odwróconego VAT nie zawiera danych dotyczących:

  • stawki podatku
  • sumy wartości sprzedaży netto
  • kwoty podatku

Powinna być ona opatrzona adnotacją ODWROTNE OBCIĄŻENIE, co rodzi obowiązek rozliczenia przez nabywcę.

Kto jest uprawniony do stosowania odwrotnego obciążenia

Odwrócony VAT stosuje się gdy:

  • dostawca jest podatnikiem u którego sprzedaż nie korzysta z tzw. zwolnienia podmiotowego od podatku (limit 200 tys. zł)
  • nabywcą jest czynny podatnik VAT
  • dostawa nie jest objęta zwolnieniem, tj. wykorzystanie towarów nie będzie związane wyłącznie do celów działalności zwolnionej z VAT

Przedsiębiorcy nabywający produkty objęte procedurą muszą pamiętać, że to na nich ciąży obowiązek podatkowy rozliczenia i odprowadzenia podatku VAT.

Limit dla elektroniki

W przypadku transakcji dotyczących wyrobów z kategorii elektroniki, takich jak: telefony komórkowe w tym smartfony, komputery przenośne, konsole do gier wideo i pozostałe urządzenia do gier zręcznościowych lub hazardowych z elektronicznym wyświetlaczem (z wyłączeniem części i akcesoriów) – mechanizm odwrotnego obciążenia ma zastosowanie dopiero w przypadku, gdy łączna wartość tych towarów w ramach jednolitej gospodarczo transakcji obejmującej te towary – bez kwoty podatku – przekroczy 20 000 zł.

Jednolita gospodarczo transakcja, to taka, która obejmuje:

  • umowę, w ramach której występuje jedna lub więcej dostaw towarów z kategorii elektroniki (objętej odwróconym obciążeniem), nawet jeżeli są one dokonane na podstawie odrębnych zamówień lub wystawianych jest więcej faktur dokumentujących poszczególne dostawy
  • więcej niż jedną umowę, jeżeli okoliczności towarzyszące tej transakcji lub warunki, na jakich została ona zrealizowana, odbiegały od okoliczności lub warunków zwykle występujących w obrocie elektroniką

Zobacz:

Obowiązek podatkowy przy odwrotnym obciążeniu

Obowiązek podatkowy w przypadku dostawy towarów objętych systemem odwrotnego obciążenia powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów. Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru otrzymano całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego

Jeśli stosujesz odwrotne obciążenie, kwota podatku należnego stanowi równocześnie kwotę podatku naliczonego i prawo do odliczenia tego podatku przysługuje nabywcy na zasadach ogólnych (tj. w takim zakresie, w jakim towary są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych), w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy. Warunkiem jest, że podatnik (nabywca) uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek, nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy.

W przypadku uwzględnienia przez podatnika kwoty podatku należnego w terminie późniejszym niż 3 miesiące od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy, podatnik może odpowiednio zwiększyć kwotę podatku naliczonego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w odniesieniu do którego nie upłynął jeszcze termin do złożenia deklaracji podatkowej.

Obowiązki informacyjne przy odwrotnym obciążeniu

Pamiętaj, że podatnicy dokonujący dostawy towarów lub świadczący usługi, dla których podatnikiem jest nabywca (odwrotne obciążenie), są obowiązani składać w urzędzie skarbowym zbiorcze informacje o dokonanych dostawach towarów oraz świadczonych usługach, zwane „informacjami podsumowującymi w obrocie krajowym" (VAT-27). Informacje podsumowujące w obrocie krajowym składa się za okresy miesięczne za pomocą środków komunikacji elektronicznej w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu dokonania transakcji.

Korekta informacji VAT-27

Korektę składa się podobnie jak korektę deklaracji VAT, na tym samym formularzu zaznaczając w informacji VAT-27* w poz. "7. Cel złożenia formularza" kwadrat "2. korekta informacji". Korekta informacji powinna zawierać wszystkie prawidłowe dane wykazane w złożonej wcześniej informacji podsumowującej oraz poprawione dane (które wymagały korekty). Jeżeli korekta dotyczyła kolumny "b", "c" lub "d" formularza, w kolumnie "a" należy zaznaczyć kwadrat "Tak". W przypadku skorygowania w kolumnie "d" wartości do zera (0), w kolumnach "b" i "c" należy powtórzyć dane nabywcy, a w kolumnie "d" wpisać "0,00" i w kolumnie "a" zaznaczyć kwadrat "Tak".

*Podane numery rubryk dotyczą formularzy VAT-27(2)

Rozliczanie VAT przy odwrotnym obciążeniu

Nabywca rozlicza wartość podatku VAT od zakupionego towaru jednocześnie po stronie podatku należnego jak i naliczonego (transakcja neutralna pod względem VAT). Prawo do odliczenia tego podatku przysługuje nabywcy na zasadach ogólnych (tj. w takim zakresie, w jakim towary są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych), w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy, pod warunkiem że podatnik (nabywca) uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek.

Podstawa opodatkowania przy odwrotnym obciążeniu

Podstawą opodatkowania jest wszystko co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych przez podatnika. Podstawa opodatkowania obejmuje:

  • podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku
  • koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę od nabywcy

Deklaracje przy odwrotnym obciążeniu

  • Dostawca wypełniając deklarację VAT-7, VAT-7K* wykazuje łączną kwotę podstawy opodatkowania dostawy towarów objętych systemem odwrotnego obciążenia w części C w poz. 31
  • Nabywca obowiązany jest do wykazania tych transakcji w deklaracji VAT-7(17), VAT-7K(11) w części C w poz. 34 i 35 i jednocześnie – jeżeli towar będzie wykorzystywany przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych – ma prawo do odliczenia w części D.2. odpowiednio w poz. 43 i 44 (jeżeli zakup będzie zaliczony u podatnika do środków trwałych) lub w poz. 45 i 46 (w przypadku nabycia towarów pozostałych)

*Podane numery rubryk dotyczą formulatrzy VAT-7(17), VAT-7K(11).

Odwrotne obciążenie VAT w usługach budowlanych

Zgodnie z podstawową zasadą, podatek VAT od dostawy towaru czy wykonanej usługi rozlicza sprzedawca towaru/usługi. Wystawia on na rzecz nabywcy fakturę z wykazaną stawką oraz kwotą podatku VAT. Jest to dokument potwierdzający wykonanie transakcji podlegającej opodatkowaniu VAT. W niektórych przypadkach, podatek VAT rozliczany jest przez nabywcę, a nie przez sprzedawcę. W takiej sytuacji sprzedawca wystawia fakturę bez podatku, zamieszczając na niej adnotacje "odwrotne obciążenie". Nabywca natomiast od takiego zakupu powinien wykazać VAT należny i naliczony podlegający odliczeniu, o ile wydatek związany jest z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Ten sposób rozliczenia, nazywany jest "odwrotnym obciążeniem".

Mechanizmem odwrotnego obciążenia objęte są niektóre kategorie usług budowlanych i montażowych. Do takich usług należą m.in.:

  • roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków)
  • roboty ziemne
  • roboty tynkarskie
  • roboty malarskie, włącznie z tapetowaniem
  • wiercenie studni
  • zakładanie ogrodzeń
  • wykonywanie instalacji elektrycznych, cieplnych, gazowych, itd.  

Pełną listę znajdziesz w załączniku nr 14 do ustawy VAT.

Usługi budowlane wymienione w tym załączniku identyfikowane są przy pomocy numerów Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU). Tak więc jeśli masz wątpliwości, czy wykonywana przez Ciebie usługa należy do katalogu usług wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy o VAT, powinieneś zidentyfikować jej numer PKWiU i następnie sprawdzić czy usługa o tym numerze PKWiU jest wymieniona w załączniku nr 14 do ustawy o VAT. Aby dokonać samodzielnej identyfikacji świadczonej usługi można skorzystać z wyszukiwarki na stronie Głównego Urzędu Statystycznego.

Jeśli nadal będziesz miał wątpliwości, możesz wystąpić o wydanie stosowanej opinii do Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi (e-mail: KlasyfikacjeUSLDZ@stat.gov.pl)

Warunki stosowania odwrotnego obciążenia przy usługach budowlanych

Mechanizm odwrotnego obciążenia VAT przy wymienionych usługach, będzie miał zastosowanie, jeżeli łącznie będą spełnione następujące warunki:

  1. obie strony transakcji (zarówno usługodawca, jak i usługobiorca) są czynnymi podatnikami podatku VAT
  2. usługodawca świadczy usługi budowlane wymienione w załączniku nr 14 do ustawy o VAT jako podwykonawca

Ustawa nie definiuje pojęcia "podwykonawcy". Dlatego też można odwołać się tutaj do słownikowej definicji pojęcia podwykonawcy, zgodnie z którą „podwykonawca to firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy". Status podwykonawcy wynika bezpośrednio z zawartych pisemnych umów, a w przypadku ich braku – świadczą o tym statusie okoliczności i charakter wykonywanych usług. Bez wpływy na posiadanie statusu podwykonawcy w rozumieniu do przepisów o VAT pozostaje tutaj fakt zgłoszenia, lub nie, inwestorowi powierzenia prac podwykonawcy.

W praktyce wygląda to następująco:

Jeśli generalny/główny wykonawca zleci wykonanie usług w ramach umowy zawartej z inwestorem innemu przedsiębiorcy, wówczas ten przedsiębiorca staje się „podwykonawcą". W takim przypadku podwykonawca wystawia fakturę z odwrotnym obciążeniem VAT, czyli odpowiedzialnym za rozliczenie podatku VAT jest generalny/główny wykonawca. Natomiast, gdy z podwykonawca zleci wykonanie części usług innemu przedsiębiorcy, wówczas ten ostatni obciąży podwykonawcę fakturą na zasadzie odwrotnego obciążenia VAT, a więc to podwykonawca będzie zobowiązanym do rozliczenia podatku VAT. Tak więc przy dalszych podzleceniach robót budowlanych należy przyjąć, że podwykonawca „podzlecający" usługę kolejnemu przedsiębiorcy jest – w stosunku do tego przedsiębiorcy – głównym wykonawcą swojego zakresu prac i ma obowiązek rozliczenia „podzleconych" usług budowlanych na zasadzie odwrotnego obciążenia.

Należy pamiętać, że mechanizm odwrotnego obciążenia nie ma zastosowania do rozliczeń pomiędzy generalnym (głównym) wykonawcą a inwestorem (np. deweloperem budowlanym).

W praktyce, jeśli jesteś stroną transakcji polegającej na robotach budowlanych czy montażowych, powinieneś zweryfikować następujące dane:

  1. Czy przedmiot usługi będzie mógł zostać przyporządkowany do katalogu usług budowlanych wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy o VAT?
  2. Czy obydwie strony transakcji są czynnymi podatnikami podatku VAT?
  3. Czy usługobiorca jest podwykonawcą w rozumieniu definicji przytoczonej powyżej, a jedna ze stron transakcji jest głównym wykonawcą?

Jeśli odpowiedź na wszystkie wymienione pytania będzie twierdząca, wówczas przy rozliczeniu VAT należy zastosować odwrotne obciążenie. Jeśli więc jesteś usługodawcą wystawić powinieneś fakturę bez podatku VAT, z adnotacją „odwrotne obciążenie".

Zobacz:

Obowiązki usługodawcy

Pamiętaj, że taką fakturę jesteś zobowiązany wystawić nie później niż 30 dnia od wykonania usługi. Jeśli natomiast przed wykonaniem usługi otrzymasz całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania zapłaty (a więc fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy).

W deklaracji VAT-7 tego rodzaju sprzedaż wykażesz w poz. 31. jako "dostawę towarów oraz świadczenie usług dla których podatnikiem jest nabywca", podając jedynie wartość netto tej transakcji.

Mechanizm odwrotnego obciążenia powoduje jednak, że wystawiając za wykonane usługi fakturę bez należnego podatku VAT (w tym przypadku płaci go nabywca usługi), nie będziesz mógł na bieżąco skompensować VAT należnego z VAT naliczonym od zakupów dokonanych przez Ciebie w celu wykonania usługi.

Na zwrot odliczonego od zakupów VAT będziesz oczekiwał z urzędu skarbowego – podstawowy termin to 60 dni, z możliwością przedłużenia do 3 miesięcy. Może to mieć wpływ na płynność finansową Twojego przedsiębiorstwa. Częściowym remedium na to może być niezwłoczne wystawienie faktury na rzecz usługobiorcy i skrócenie terminu jej płatności. Rozważ także możliwość wynegocjowania zaliczkowego/częściowego płacenia za usługę.

Obowiązki nabywcy usług

Jeśli jesteś nabywcą usługi (usługobiorca), będziesz miał obowiązek rozliczenia VAT, a więc wykazania zarówno VAT należnego, jak i naliczonego, podlegającego odliczeniu (o ile oczywiście transakcja jest związana z wykonywaniem czynności opodatkowanych). Pamiętaj, że nawet jeśli usługodawca nie wystawi w terminie faktury i tak musisz rozliczyć VAT w terminie 30 dni od wykonania usługi.

W deklaracji VAT-7 należy wykazać w poz. 34 i 35 wartość netto usługi i wysokość podatku należnego. Od tej transakcji możesz odliczyć VAT naliczony pod warunkiem, że uwzględnisz kwotę podatku należnego z tytułu tej transakcji w deklaracji podatkowej, w której należy rozliczyć ten podatek. Rozliczenie musi nastąpić nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli natomiast rozliczenie podatku należnego nastąpi w terminie późniejszym niż 3 miesiące, możliwe jest uwzględnienie podatku naliczonego w związku z tą transakcją w deklaracji podatkowej „składanej na bieżąco".

Jesteś ponadto zobowiązany do złożenia informacji podsumowującej w obrocie krajowym, którą składa się za pomocą środków komunikacji elektronicznej – w terminie do 25-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu wykonania tych usług. Wskazuje się w niej usługobiorcę i wartość zrealizowanego świadczenia usług (część D informacji podsumowującej VAT-27).

Szybki zwrot „odwróconego" VAT dla mikroprzedsiębiorców z branży budowlanej

Jesteś mikroprzedsiębiorcą z branży budowlanej i rozliczasz VAT na zasadzie odwrotnego obciążenia ? Możesz szybciej dostać zwrot VAT. Zwroty zadeklarowane przez mikroprzedsiębiorców świadczących usługi budowlane będą realizowane przez organy podatkowe w skróconym czasie, tj. nawet do 15 dni, nie czekając na upływ 25 lub 60-dniowego terminu zwrotu wynikającego ze złożonej deklaracji VAT.

Skrócenie terminu realizacji zwrotu będzie możliwe wyłącznie w przypadku, gdy w tym terminie zostanie zweryfikowana prawidłowość tego zwrotu.

Kiedy możesz szybciej dostać zwrot VAT

Jeśli chcesz otrzymać zwrot w terminie 15 dni, powinieneś:

  • dobrowolnie przekazać ewidencję podatkową w formie pliku JPK_VAT za okres, z którego wynika zwrot nadwyżki podatku
  • przesłać deklarację VAT drogą elektroniczną lub złożyć ją bezpośrednio w urzędzie skarbowym (sposób doręczania deklaracji za pośrednictwem poczty wpływa na czas jej obsługi).

Czy ta strona była przydatna?