Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Kto musi płacić VAT

Sprawdź kiedy musisz płacić VAT, a kiedy możesz skorzystać ze zwolnienia z podatku. Przeczytaj jakie uprawnienia ma mały podatnik VAT

Kto jest podatnikiem VAT

Jako przedsiębiorca masz co do zasady obowiązek rejestracji i rozliczania VAT. To podatek pobierany na każdym etapie obrotu towarami lub usługami. Jego wartość jest doliczana do każdej transakcji.

Pamiętaj! VAT płacisz niezależnie od podatku dochodowego PIT.

Opodatkowane VAT są:

  • sprzedaż towarów i usług w Polsce
  • eksport towarów
  • import towarów
  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
  • wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Wykaz podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, czyli tak zwaną Białą listę, prowadzi szef Krajowej Administracji Skarbowej. Jest to podstawowe narzędzie weryfikacji kontrahentów.

Wyszukaj firmę w Wykazie podatników VAT.

Dowiedź się więcej na temat wykazu i weryfikacji kontrahentów.

Przykład

Pan Łukasz prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W maju kupił towary o wartości 6 000 zł i sprzedał towary o wartości 10 000 zł. w deklaracji VAT za maj wykaże 2300 zł podatku VAT należnego (10 000 zł x 23 %). Od podatku należnego może odjąć podatek naliczony, czyli zawarty w cenie zakupu towarów (6 000 zł x 23 % = 1380 zł).
Niezależnie od VAT zapłaci podatek dochodowy. Jego dochód wyniósł 4 000 zł. Zapłaci z tego tytułu 760 zł zaliczki na podatek dochodowy (4 000 zł x 19 %).

Podatnik VAT czynny a podatnik VAT zwolniony

Podatników VAT można podzielić na dwie grupy:

  • Podatnik VAT czynny to ten, który płaci podatek
  • Podatnik VAT zwolniony to ten, który korzysta ze zwolnienia podmiotowego (ze względu na niski limit sprzedaży do 200 tys. zł) lub ze zwolnienia przedmiotowego (dokonuje wyłącznie sprzedaży zwolnionej z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT).

Porównaj prawa i obwiązki podatnika VAT czynnego i zwolnionego

  Podatnik VAT czynny Podatnik VAT zwolniony
Obowiązki

- zarejestrowanie się do VAT

- składanie deklaracji VAT i JPK_VAT

- prowadzenie ewidencji sprzedaży i zakupów VAT

- płacenie VAT

- wystawianie faktur VAT

- prowadzenie ewidencji uproszczonej

- wystawianie faktur na żądanie nabywcy (ze stawką ”zw”, czyli zwolniony)

 

Prawa - pomniejszanie VAT należnego o VAT naliczony - dobrowolna rejestracja VAT jako podatnik zwolniony

Przeczytaj więcej o obowiązkach podatnika VAT.  

Zobacz jak zarejestrować się jako podatnik VAT.

Zwolnienie z VAT podmiotowe

Możesz skorzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT w sytuacji, gdy twoje przychody (wartość sprzedaży) nie przekroczyły w poprzednim roku limitu 200 tys. zł.

Ważne! Do limitu sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku oraz:

  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju oraz sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju
  • sprzedaży towarów i usług, zwolnionych przedmiotowo z VAT, z wyjątkiem m.in. transakcji związanych z nieruchomościami
  • sprzedaży towarów, które są zaliczane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Jeśli rozpoczynasz działalność w trakcie roku, nie musisz rejestrować się do VAT, gdy przewidywana wartość sprzedaży nie przekroczy - w proporcji do okresu sprzedaży - równowartości 200 tys.

By obliczyć proporcję:

  • mnożysz liczbę dni od rozpoczęcia działalności do końca roku przez obowiązujący limit VAT (200 tys. zł)
  • otrzymaną liczbę dzielisz przez liczbę dni w roku

Przykład

Pan Józef rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej 2 maja 2020 r., czyli do końca roku zostały 244 dni. W jego przypadku limit uprawniający do zwolnienia wynosi:
(200 000x244)/365 = 133.698,63 zł
Powinien zarejestrować się do VAT przed sprzedażą, po której przekroczy ten limit.

Kiedy nie przysługuje zwolnienie podmiotowe

Musisz płacić VAT od początku prowadzenia działalności gospodarczej, niezależnie od wysokości przychodów, jeśli zajmujesz się sprzedażą towarów lub usług wymienionych w ustawie o VAT.

Pamiętaj! W takim przypadku musisz rozliczać VAT nawet wtedy, gdy nie przekroczysz 200 tys. zł limitu sprzedaży.

Zwolnienie z VAT podmiotowe nie przysługuje, jeśli między innymi:

  • sprzedajesz:
    • towary wymienione w załączniku nr 12 do ustawy o VAT (na przykład metale szlachetne i złom z nich, wyroby jubilerskie)
    • towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem: energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych i samochodów osobowych innych niż nowe, zaliczanych, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji
    • w niektórych przypadkach: budynki, budowle lub ich części
    • tereny budowlane
    • nowe środki transportu
    • przez Internet takie towary jak:
      • preparaty kosmetyczne i toaletowe
      • komputery, wyroby elektroniczne i optyczne
      • urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego
      • maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane
    • hurtowo i detalicznie części do:
      • pojazdów samochodowych
      • motocykli
  • świadczysz usługi:
    • prawnicze
    • w zakresie doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego)
    • jubilerskie
    • ściągania długów, w tym factoringu.
  • nie posiadasz siedziby działalności gospodarczej w Polsce.

Zwolnienie z VAT przedmiotowe

Jesteś zwolniony z VAT, niezależnie od wysokości obrotów, jeśli świadczysz usługi lub sprzedajesz towary wymienione w art. 43 ust. 1 ustawy VAT. Korzystasz wówczas ze zwolnienia przedmiotowego (ze względu na przedmiot działalności).

Zwolnienie przysługuje tylko, gdy świadczysz wyłącznie takie usługi jak - na przykład:

  • usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia – jeśli jesteś lekarzem, lekarzem dentystą,  pielęgniarką, położną lub  psychologiem
  • usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym – jeśli jesteś nauczycielem
  • usługi nauczania języków obcych
  • usługi finansowe, w tym: zarządzania funduszami inwestycyjnymi; ubezpieczeniowe; w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji oraz innych zabezpieczeń transakcji; udzielanie kredytów i pożyczek, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Przykład

Pani Agnieszka prowadzi prywatny gabinet dentystyczny, świadczy usługi zwolnione z VAT. Zwolnienie zależy od typu usług, nie od kwoty sprzedaży. Pani Agnieszka nie ma obowiązku rejestracji do VAT, nie składa deklaracji i nie płaci podatku.  

VAT dobrowolny

Możesz zrezygnować ze zwolnienia podmiotowego (do 200 tys. zł) w dowolnym momencie i płacić VAT dobrowolnie. Taki krok może być opłacalny, jeśli planujesz większe zakupy i chcesz odliczyć VAT naliczony.

Jeśli jesteś już zarejestrowany do VAT, musisz zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem okresu (miesiąca albo kwartału), w którym rezygnujesz ze zwolnienia. Jeżeli dopiero rozpoczynasz działalność, musisz złożyć zawiadomienie przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej.

Zobacz jak zarejestrować się jako podatnik VAT.

Przykład

Pan Jacek prowadzi działalność gospodarczą od 2018 r. Korzysta ze zwolnienia podmiotowego z VAT ze względu na limit sprzedaży poniżej 200 000 zł. Od września 2020 r. chciałby płacić VAT, by odliczyć podatek od dużych planowanych przez niego zakupów. Musi zawiadomić o tym naczelnik urzędu skarbowego przed 1 września.

Jeżeli dobrowolnie zrezygnujesz ze zwolnienia z VAT albo utracisz po przekroczeniu limitu obrotów, możesz powrócić do zwolnienia nie wcześniej, niż po upływie roku (licząc od końca roku, w którym utraciłeś prawo do zwolnienia lub zrezygnowałeś z tego zwolnienia).

Co zrobić po przekroczeniu limitu zwolnienia

Po przekroczeniu limitu 200 tys. zł każda kolejna sprzedaż podlega opodatkowaniu VAT. Powinieneś się zarejestrować jako podatnik VAT.

Musisz zarejestrować się jako podatnik VAT składając formularz VAT-R, jeśli najpierw korzystasz ze zwolnienia z VAT, a później:

  • stracisz prawo do dalszego korzystania ze zwolnienia (przekroczysz limit sprzedaży)
  • chcesz z niego zrezygnować
  • zamierzasz wykonywać sprzedaż opodatkowaną (inne towary lub usługi, które nie są zwolnione przedmiotowo z VAT)

Zarejestruj się:

  • przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży towarów lub usług innych niż zwolnione z podatku
  • przed dniem, w którym stracisz prawo do zwolnienia, tj. przekroczysz kwotę 200 tys. zł netto obrotu

Przykład

Pan Artur prowadzi działalność gospodarczą od 2 lat. W poprzednich latach nie przekroczył limitu 200 tys. zł sprzedaży, więc korzystał dotychczas ze zwolnienia podmiotowego. W lipcu 2020 r. obliczył, że jego wartość sprzedaży wyniosła od początku roku 198 tys. zł netto. Przed dokonaniem kolejnej sprzedaży złożył zgłoszenie rejestracyjne VAT-R, w którym zarejestrował się jako podatnik VAT czynny.

Zobacz jak zarejestrować się jako podatnik VAT.

Rozliczenie małego podatnika

Mały podatnik VAT to przedsiębiorca, u którego wartość sprzedaży wraz z kwotą podatku nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty odpowiadającej równowartości 1,2 mln euro.

Ważne! Inny limit obowiązuje przedsiębiorcę prowadzącego między innymi przedsiębiorstwo maklerskie lub zarządzającego funduszami inwestycyjnymi. Jest małym podatnikiem, jeśli jego kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 45 tys. euro.

Przeliczenia euro dokonuje się według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku, w zaokrągleniu do 1000 zł.

Mały podatnik może korzystać z przywilejów, które nie przysługują większym podmiotom. Ma prawo wybrać:

  • rozliczenie VAT kasowe
  • rozliczenie VAT kwartalne, zamiast miesięcznego.

Kto może rozliczać VAT kasowo

Rozliczenie VAT polega na tym, że faktury wystawione w danym okresie rozliczeniowym wykazujesz co do zasady w deklaracji podatkowej za ten okres. Nie ma znaczenia, czy faktury zostały uregulowane. Musisz zapłacić VAT należny nawet wówczas, gdy nie otrzymasz zapłaty od swoich kontrahentów.

Metoda kasowa to wyjątek od tej zasady. Polega na tym, że jeżeli sprzedajesz towar lub świadczysz usługę innemu przedsiębiorcy, VAT płacisz dopiero, gdy sam otrzymasz zapłatę za fakturę. Jeżeli sprzedajesz towar lub świadczysz usługę osobie nieprowadzącej działalności, musisz zapłacić VAT w momencie otrzymania zapłaty, nie później jak po upływie 180 dni od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.  

Przykład

Pani Joanna jest małym podatnikiem, rozlicza VAT metodą kasową. W maju wystawiła faktury na kwotę 10 000 zł + 2300 zł VAT. Jednak jej kontrahent zapłacił jej dopiero w lipcu. To oznacza, że w rozliczeniu za lipiec zapłaci 2300 zł podatku należnego. Gdyby rozliczała się standardowo, musiałaby zapłacić podatek w rozliczeniu za maj, niezależnie od tego, czy kontrahent opłacił faktury.

Do zgłoszenia wyboru metody kasowej i zawiadomienia o rezygnacji służy formularz VAT-R.

Jednak nawet mały podatnik nie może stosować metody kasowej w przypadku:

  • wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów
  • importu usług
  • dostawy towarów w wyniku transferu bonu jednego przeznaczenia
  • wydania towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu
  • przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej własności towarów w zamian za odszkodowanie
  • dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów, o której mowa w art. 18 ustawy o VAT
  • świadczenia na zlecenie sądów usług związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym, z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, stanowiących import usług
  • świadczenia zwolnionych od podatku usług ubezpieczeniowych, m.in. udzielania kredytów lub pożyczek, pośrednictwa kredytowego
  • otrzymania dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze.

Zobacz więcej o miesięcznych i kwartalnych rozliczeniach VAT i metodzie kasowej

Czy ta strona była przydatna?