Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Rozliczanie VAT w transakcjach wewnątrzwspólnotowych

Do transakcji wewnątrzwspólnotowych tj. określonych w ustawie o VAT – wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) oraz wewnątrzwspólnotowego świadczenia usług, w zakresie opodatkowania podatkiem VAT i zasad ich rozliczania musisz stosować szczególne przepisy zawarte w ustawie o VAT.

Z kolei świadczenia usług w krajach Unii Europejskiej dotyczą odpowiednie przepisy dotyczące określania miejsca ich świadczenia, zgodnie z przepisami ustawy o VAT. Od określenia miejsca ich świadczenia zależeć będzie, czy usługi te będą opodatkowane w Polsce czy też w innym kraju Unii Europejskiej.

Ogólną zasadą w przypadku transakcji dokonywanych pomiędzy przedsiębiorcami z różnych krajów Unii Europejskiej jest to, iż opodatkowanie podatkiem VAT ma miejsce w kraju nabywcy towaru, natomiast w kraju dostawcy stosuje się stawkę 0% VAT lub zwolnienie z prawem do odliczenia podatku naliczonego. Natomiast miejscem opodatkowania podatkiem VAT świadczenia usług jest określone w ustawie o VAT miejsce świadczenia usługi, nie zawsze tożsame z miejscem jej faktycznego wykonania. Jeśli miejscem świadczenia usługi będzie kraj nabywcy usługi, inny niż Polska, wówczas polski przedsiębiorca-sprzedawca usługi wystawi fakturę bez podatku, zaś zobowiązanym do naliczenia i zapłaty VAT w swoim kraju będzie zobowiązany nabywca usługi. Z kolei jeśli polski przedsiębiorca zakupi usługę u swojego kontrahenta z innego kraju Unii Europejskiej, wówczas miejscem świadczenia usług będzie Polska i w związku z tym zobowiązanym do naliczenia i zapłaty podatku VAT będzie polski przedsiębiorca. Ogólna zasada określona w art. 28b ustawy o VAT stanowi bowiem, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Od tej ogólnej zasady są jednak wyjątki określone w ustawie o VAT oraz w rozporządzeniu.

Obowiązek rejestracji jako podatnik VAT-UE

Aby móc dokonywać transakcji z partnerami z Unii Europejskiej w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia/dostawy towarów i świadczenia/nabycia usług musisz zarejestrować się jako podatnik VAT-UE.

Ważne! Obowiązek zarejestrowania sią jako podatnik VAT-UE dotyczy również przedsiębiorców, którzy nie są czynnymi podatnikami VAT (są nievatowcami).

Jeśli jesteś czynnym podatnikiem podatku VAT musisz zarejestrować się jako podatnik VAT-UE jeszcze przed dokonaniem:

  • nabycia towarów od kontrahenta-przedsiębiorcy z innego kraju Unii Europejskiej (WNT)
  • sprzedaży towarów na rzecz kontrahenta-przedsiębiorcy z innego kraju Unii Europejskiej (WDT)
  • nabycia usług, dla których Polska jest miejscem świadczenia usługi, tj. Polska jest siedzibą nabywcy albo miejscem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej (nabywca ma obowiązek rozliczyć VAT z tytułu nabycia danej usługi),
  • świadczenia usług dla zagranicznych kontrahentów z UE, dla których miejscem świadczenia  usługi jest kraj nabywcy tej usługi, tj. inny niż Polska kraj unijny.

Jeśli natomiast nie jesteś czynnym podatnikiem podatku VAT powinieneś zarejestrować się jako podatnik VAT-UE jeśli:

  • wartość transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium Polski (WNT) przekroczyła w danym roku podatkowym równowartość 50 000 zł
  • nabywasz usługi od kontrahenta z Unii Europejskiej, w odniesieniu do których miejscem świadczenia jest kraj nabywcy (tj. Polska). Wówczas nie tylko jesteś zobowiązany do rejestracji na potrzeby VAT-UE, lecz także do rozliczenia podatku VAT z danej transakcji
  • świadczysz usługi na rzecz kontrahenta z Unii Europejskiej dla których miejscem rozliczenia podatku z transakcji jest kraj nabywcy tej usługi, tj. inny niż Polska kraj unijny.

Jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem podatku VAT w Polsce, nie będziesz musiał zarejestrować się jako podatnik VAT-UE w przypadku dostawy towarów na rzecz kontrahenta w innym kraju UE.

Jest tak dlatego, że do WDT dochodzi wówczas, gdy sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT. Zatem sprzedaż na rzecz kontrahenta z UE przez ciebie jako polskiego przedsiębiorcę nie będącego czynnym podatnikiem VAT (nievatowca) nie będzie stanowiła WDT. Należy ją traktować jak zwykłą sprzedaż krajową, która podlega wpisowi do uproszczonego rejestru sprzedaży (do prowadzenia którego zobowiązani są podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego z VAT).

Uwaga! Obowiązek rejestracji jako podatnik VAT-UE nie dotyczy świadczenia usług na rzecz osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej z innych niż Polska krajów UE.

Aby uzyskać numer VAT UE, musisz dokonać zgłoszenia na formularzu VAT-R (część C3). Jeżeli masz już status czynnego podatnika VAT dla transakcji krajowych, dokonujesz tylko odpowiedniej aktualizacji zgłoszenia VAT-R. Potwierdzenie nadania numeru VAT UE otrzymasz na formularzu VAT-5UE.

W Polsce numer VAT UE to numer VAT poprzedzony symbolem PL. Kraje członkowskie miały pewną swobodę w sposobie nadawania numeru VAT UE, dlatego jego format jest różny w różnych krajach.

Zarejestrowanie w VAT-UE umożliwi ci dokonywanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na jednolitym rynku UE i pozwoli na zastosowanie zerowej stawki VAT na towary dostarczane do krajów unijnych (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów jest zawsze opodatkowane stawką krajową obowiązującą w państwie nabywcy).

Zarejestrowanie w VAT-UE umożliwi ci również świadczenie usług na rzecz kontrahentów z innych krajów unijnych i przy zaistnieniu przesłanki do uznania kraju twojego kontrahenta (czyli nabywcy Twoich usług) jako miejsca świadczenia tych usług, wystawienie przez ciebie faktury bez podatku VAT i rozliczenie VAT przez Twojego kontrahenta (jako nabywcy usług) w jego kraju.

Pamiętaj! We wszystkich transakcjach z kontrahentami z innych krajów UE (tj. WDT, WNT, świadczenie usług, nabywaniu usług) należy obowiązkowo posługiwać się numerem identyfikacji podatkowej poprzedzony kodem PL.

Jeśli chcesz sprawdzić czy twój kontrahent jest podatnikiem VAT UE wystarczy zweryfikować jego numer VAT na stronie Komisji Europejskiej

Rejestracja dla celów VAT-UE jest ważna przy transakcjach typu WDT, WNT czy wewnątrzwspólnotowemu świadczeniu usług. Dzięki numerom NIP-UE  możesz zidentyfikować nabywcę twojego towaru lub usługi jako czynnego podatnika, co jest podstawowym wymogiem dla zastosowania określonej stawki VAT. Gdyby nabywca twojego towaru lub usługi nie posiadał numeru NIP-UE, jako sprzedawca towaru lub usługi musiałbyś opodatkować transakcję zgodnie ze stawką właściwą dla Polski. Dla nabywcy oznaczałoby to większy koszt, gdyż w swoim kraju nie mógłby odliczyć polskiego podatku VAT.

Rozliczanie VAT-UE

Zarejestrowanie jako unijny podatnik VAT oraz wykonywanie transakcji z kontrahentami na rynku Unii Europejskiej nakłada na ciebie obowiązek składania informacji podsumowującej z dokonanych transakcji, ujawniania tych transakcji w deklaracjach podatkowych VAT oraz obliczania i zapłaty podatku VAT z tytułu tych transakcji.

Faktura VAT otrzymana za towar lub usługę od kontrahenta zagranicznego musi spełniać wymogi ustawy o VAT, a zarówno twój kontrahent jak i ty, jako polski przedsiębiorca, musicie być zarejestrowani jako podatnicy VAT UE.

Otrzymana od zagranicznego kontrahenta faktura narzuca na ciebie, jako polskiego przedsiębiorcę obowiązek obciążenia usługi 23% VAT należnym. Jest to tzw. samonaliczenie VAT.

Podstawą opodatkowania będzie wartość towaru lub usługi. Pamiętaj, że wartość faktury wystawionej w walucie obcej przeliczasz na PLN według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Co ważne, nie obowiązuje nakaz sporządzania faktury wewnętrznej, obciążającej przedmiotowym podatkiem. Obecnie odpowiedniego naliczenia można dokonać na dokumencie polecenia księgowania lub nawet na samej fakturze.

Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT (vatowcem), rozliczenie WNT lub importu usług będzie dla ciebie podatkowo neutralne, ponieważ za obowiązkiem obciążenia podatkiem VAT należnym idzie także prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Obie strony opodatkowania sprawozdawane są standardowo na deklaracji VAT-7.

Jeśli natomiast jesteś nievatowcem i w związku z tym nie masz możliwości odliczenia podatku VAT, zapłacony przez ciebie z tytułu WNT i importu usług podatek VAT, będzie  podatkowym kosztem uzyskania przychodu z twojej działalności gospodarczej.

Moment powstania obowiązku podatkowego

Dla celów właściwego przygotowania informacji podsumowującej VAT-UE i obliczenia podatku VAT z dokonanych transakcji wewnątrzwspólnotowych, ważne jest rozpoznanie momentu powstania obowiązku podatkowego z tych transakcji.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów. Natomiast w przypadku WDT wykonywanej w sposób ciągły, przez okres dłuższy niż miesiąc, uważa się ją za dokonaną z upływem każdego miesiąca do czasu zakończenia dostawy tych towarów.

W wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów (WNT) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku VAT, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia. Powyższa zasada nie obowiązujew przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu - w tym przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania tych towarów, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku VAT.

W przypadku świadczenia usług na rynku Unii Europejskiej moment powstania obowiązku podatkowego jest uregulowany zgodnie z zasadami ogólnymi dotyczącymi świadczenia usług (identycznie jak dla usług świadczonych na terytorium Polski). Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi lub otrzymania całości lub części zapłaty (gdy zapłatę tę otrzymano przed wykonaniem usługi).

Uwaga! Nawet jeśli jesteś tzw. „małym podatnikiem podatku VAT” i podatek ten rozliczasz metodą kasową, to metody kasowej nie będziesz mógł stosować przy rozliczaniu transakcji zagranicznych w ramach WDT, WNT czy świadczeniu usług.

Informacja podsumowująca VAT-UE

Jeśli dokonujesz transakcji wewnątrzwspólnotowych masz również obowiązek składać deklaracje podsumowujące na formularzu VAT-UE „Informacja podsumowująca o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach”. Informację tę jesteś zobowiązany składać wyłącznie elektronicznie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu dokonania transakcji.

Obowiązek składania informacji VAT-UE drogą elektroniczną oznacza, że jeśli prowadzisz indywidualną działalność gospodarczą jako osoba fizyczna możesz składać ją za pomocą formularzy interaktywnych  bez kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podając jedynie dane autoryzacyjne w postaci kwoty przychodu wykazanego w PIT za rok poprzedni.

Do wysłania VAT-UE możesz również wykorzystać aplikację e-Deklarcje desktop

Wyżej wymienioną „Informację…” jesteś zobowiązany złożyć, jeśli byłeś uczestnikiem transakcji wewnątrzwspólnotowej dotyczącej:

  • WDT
  • WNT
  • świadczenia usług w przypadku gdy miejsce świadczenia usługi znajduje się (zgodnie z art. 28b ustawy o VAT) na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a nabywcą usługi jest podatnik zidentyfikowany na potrzeby podatku VAT w innym kraju członkowskim UE niż Polska, nabywca usługi jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT jako usługobiorca, świadczona usługa nie jest zwolniona z VAT ani opodatkowana stawką 0% (przyjmuje się, że spełnienie tego warunku należy oceniać przez pryzmat przepisów państwa opodatkowania usługi, choć niektóre interpretacje organów skarbowych stanowią, iż należy zastosować tutaj przepisy prawa polskiego).

Zatem nie uwzględniasz w informacji podsumowującej:

  • nabycia usług od kontrahenta z innego kraju UE, jeśli VAT z tytułu tej usługi jest zobowiązany rozliczyć nabywca usługi w Polsce
  • świadczenia usług i sprzedaży towarów dla osób fizycznych nieprowadzących działalności
  • świadczenia usług na rzecz kontrahenta z UE dla których nie będzie miał zastosowania art. 28b ustawy o VAT.

Na deklaracji znajdują się trzy oddzielne części dla każdego z trzech w/w rodzajów transakcji. Dla każdego z rodzajów transakcji musisz podać m.in. oddzielnie dla każdego kontrahenta:

  • kod kraju określający państwo kontrahenta
  • numer identyfikacyjny VAT kontrahenta
  • kwotę transakcji (z rozbiciem na kontrahentów).

Informację podsumowującą VAT-UE wysyłasz jedynie w przypadku wystąpienia transakcji wewnątrzwspólnotowych. Nie ma natomiast obowiązku składania informacji zerowych w przypadku braku takich transakcji.

Musisz jednak pamiętać, że urząd skarbowy ma możliwość wyrejestrowania przedsiębiorcy z VAT-UE jeśli ten za 3 kolejne miesiące lub kwartał w deklaracjach VAT-7/VAT-7K nie wykazał sprzedaży lub nabycia towarów lub usług z kwotami podatku do odliczenia. Taka sytuacja może mieć również miejsce jeżeli przez okres 3 kolejnych miesięcy przedsiębiorca nie składał informacji podsumowujących VAT-UE pomimo istnienia takiego obowiązku.

Składanie deklaracji VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych

Formularz VAT-UE „Informacja podsumowująca o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach” pełni rolę informacyjną. Podatek VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych rozliczasz (jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT) sporządzając standardową deklarację VAT-7 (lub VAT-7K). W części C. „Rozliczenie podatku należnego” wypełniasz odpowiednio:

  • poz. 2 „Dostawa towarów oraz świadczenie usług poza terytorium kraju”
  • poz. 2a „w tym świadczenie usług, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy (pozycje te dotyczą świadczenia przez Ciebie usług na rzecz kontrahenta z innego kraju Unii Europejskiej, kiedy należy podatek VAT rozlicza Twój kontrahent w kraju swojej siedziby)
  • poz. 7 - WDT
  • poz. 9 - WNT
  • poz. 12 – import usług nabywanych od podatników od wartości dodanej, do których stosuje się art. 28b ustawy (pozycja ta dotyczy gdy nabywasz usługi od kontrahenta z innego państwa UE i jesteś zobowiązany z tego tytułu do rozliczenia podatku VAT w Polsce).

Równocześnie kwota wykazanego w części C. podatku należnego z tytułu WNT i nabycia usług wykazywana jest w części D.2 tej samej deklaracji, jako kwota podatku naliczonego, jeśli tylko nabycie związane jest z czynnościami uprawniającymi do odliczenia podatku. Tym samym dla czynnego podatnika VAT wewnątrzwspólnotowe transakcje są neutralne podatkowo.

Jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem podatku VAT, a jesteś zarejestrowany jako podatnik VAT-UE i w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R zadeklarowałeś, że będziesz dokonywać WNT, podatek VAT z tytułu transakcji wewnątrzwspólnotowych jesteś zobowiązany rozliczyć w deklaracji na formularzu VAT-8.

Deklarację tę należy składać do 25. dnia miesiąca, następującego po każdym kolejnym miesiącu. Deklaracja ta dotyczy rozliczenia podatkowego transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), a także usług nabywanych od kontrahentów z innych krajów UE, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT. Deklarację tę musisz składać nawet, jeśli nie wystąpiły transakcje wewnątrzwspólnotowe w okresie rozliczeniowym.

Jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem podatku VAT i w zgłoszeniu rejestracyjnym VAT-R nie zadeklarowałeś, że będziesz dokonywać WNT lub też nie jesteś jeszcze zarejestrowany jako podatnik VAT-UE (czyli innymi słowy nie jesteś zobowiązany do składania deklaracji VAT-8), w przypadku nabycia przez ciebie towaru lub usługi od kontrahenta z innego kraju członkowskiego UE, jesteś zobowiązany złożyć deklarację na formularzu VAT-9M. Deklarację tę należy składać do 25. dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Deklarację tę składa się incydentalnie w przypadku wystąpienia wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru lub usługi.

Podatek z transakcji wspólnotowych jest opłacany w takim samym terminie, jak w przypadku transakcji krajowych – do 25 dnia następnego miesiąca albo 25 dnia miesiąca następującego po danym kwartale (jeśli podatnik korzysta z możliwości kwartalnego rozliczania podatku VAT).

W przypadku nievatowców i transakcji wykazanych w deklaracji VAT-8 czy też VAT-9M, należny podatek VAT należy opłacić w terminie do 25 dnia następnego miesiąca. Podatek ten w przypadku nievatowca nie będzie podlegał odliczeniu, lecz będzie kosztem uzyskania przychodów.

 

Zobacz poradnik:

Zapłata podatku VAT

Podatek z transakcji wspólnotowych jest opłacany w takim samym terminie, jak w przypadku transakcji krajowych – do 25 dnia następnego miesiąca albo 25 dnia miesiąca następującego po danym kwartale (jeśli podatnik korzysta z możliwości kwartalnego rozliczania podatku VAT).

W przypadku nievatowców i transakcji wykazanych w deklaracji VAT-8 czy też VAT-9M, należny podatek VAT należy opłacić w terminie do 25 dnia następnego miesiąca. Podatek ten w przypadku nievatowca nie będzie podlegał odliczeniu, lecz będzie kosztem uzyskania przychodów.

Czy ta strona była przydatna?