Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Prawa pracownicy w ciąży i matki karmiącej

Jako pracodawca musisz wiedzieć, jakie przywileje w pracy mają kobiety w ciąży i matki po urodzeniu dzieci. Czy przywileje dotyczą wszystkich matek czy tylko tych, które karmią dziecko piersią.

Stwierdzenie stanu ciąży

Dla kobiet w ciąży i karmiących piersią przepisy przewidują określone przywileje:

  • związane z trwałością ich stosunku pracy
  • związane z warunkami z ich pracy.

Pracownica w ciąży będzie mogła z nich skorzystać od momentu, gdy ciąża zostanie stwierdzona przez lekarza. Lekarz ginekolog po potwierdzeniu ciąży wystawi pracownicy zaświadczenie o stanie ciąży. Od momentu doręczenia go pracodawcy będzie on zobowiązany do poszanowania wszystkich uprawnień pracownicy związanych z ciążą.

Zwolnienia od pracy na badania

Ciężarne kobiety otrzymują od lekarza prowadzącego zalecenia dotyczące badań, które powinny zostać przeprowadzone w trakcie ciąży. Jeśli badania te nie mogą zostać przeprowadzone poza godzinami pracy pracownicy, na przykład ze względu na możliwości pracy przychodni, do której uczęszcza pracownica, pracodawca jest zobowiązany zwolnić ją od pracy, żeby mogła je wykonać.

Pamiętaj! Pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy w związku z badaniami.

Prace wzbronione kobietom w ciąży i karmiącym piersią

Istnieją zajęcia, które nie mogą być wykonywane:

  • w czasie ciąży
  • w czasie karmienia piersią przez pracownicę.

Są to prace uciążliwe, niebezpieczne lub szkodliwe dla zdrowia kobiety znajdującej się w tej szczególnej osobistej sytuacji. Ich wykonywanie może mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie oraz przebieg ciąży czy karmienie piersią.

Wśród prac, które nie mogą być wykonywane przez kobiety w ciąży, są między innymi:

  • prace w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej – przy czym czas spędzony w pozycji stojącej nie może jednorazowo przekraczać 15 minut, a po nim powinna nastąpić 15-minutowa przerwa
  • prace na stanowiskach z monitorami ekranowymi w łącznym czasie przekraczającym 8 godzin na dobę – przy czym czas spędzony przy obsłudze monitora ekranowego nie może jednorazowo przekraczać 50 minut, po którym powinna nastąpić co najmniej 10-minutowa przerwa, wliczana do czasu pracy
  • prace w wymuszonym rytmie pracy (na przykład przy taśmie)
  • przewożenie ładunków na wózku jednokołowym (taczce) i wózku wielokołowym poruszanym ręcznie
  • ręczne podnoszenie i przenoszenie przedmiotów o masie przekraczającej 3 kg.

Pracownice karmiące piersią nie mogą wykonywać:

  • ręcznego przenoszenia przedmiotów o masie przekraczającej 6 kg na wysokość ponad 4 m lub na odległość przekraczającą 25 m
  • ręcznego przenoszenia materiałów ciekłych – gorących, żrących lub o właściwościach szkodliwych dla zdrowia
  • pracy nurków, pracy w zbiornikach ciśnieniowych oraz wszystkich prac w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia
  • prac pod ziemią we wszelkiego rodzaju kopalniach.

Pełny wykaz prac, które nie mogą być wykonywane przez pracownice w ciąży i karmiące piersią, został zamieszczony w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 roku w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią.

Praca w godzinach nadliczbowych i porze nocnej

Jeśli pracownica pracowała w porze nocnej lub pracodawca w związku ze swoimi szczególnymi potrzebami żądał od niej pozostawania w pracy w godzinach nadliczbowych, będzie musiał przenieść pracownicę i przestać zlecać jej dodatkową pracę.

Pracownica w ciąży nie może:

  • pracować w godzinach nadliczbowych
  • pracować w porze nocnej
  • pracować w systemie przerywanego czasu pracy – bez jej zgody
  • być delegowana poza stałe miejsce zamieszkania – bez jej zgody.

Zmiana warunków pracy

Jeśli pracownica w ciąży lub karmiąca piersią jest zatrudniona przy jednej z prac wzbronionych, pracodawca musi przenieść pracownicę do innej niezabronionej dla niej pracy. Jeśli jest to niemożliwe, bo – na przykład – pracodawca nie ma innego stanowiska pracy, które może zaproponować pracownicy, zwalnia ją od obowiązku wykonywania pracy.

Pracodawca może spróbować wyeliminować stan zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy, jeżeli problemem jest:

  • przekroczenie czynników występujących w środowisku pracy i poziomu ich występowania w ramach wykonywanego zajęcia
  • fakt wydania przez lekarza orzeczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę.

Jeśli jednak nie będzie to możliwe, wtedy ma obowiązek przenieść pracownicę do innej pracy lub zwolnić ją z obowiązku jej wykonywania.

Przykład

Pracownica Anna była dotychczas zatrudniona w spółce KIM przy przewożeniu taczką ładunków o masie ponad 20 kg po terenie o nachyleniu nieprzekraczającym 5%. Pracodawca  poinformowany przez Annę o stanie ciąży przeniósł ją do pracy, w której przewozi ładunki nieprzekraczające 1 kg.

Pamiętaj! Zmiana warunków pracy w takich okolicznościach nie wymaga wręczenia wypowiedzenia o zmianie warunków pracy i płacy, a odbywa się na podstawie polecenia pracodawcy.

Dodatek wyrównawczy i wynagrodzenie

Jeśli zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, wypłacasz pracownicy dodatek wyrównawczy. Jest to rekompensata ewentualnego uszczerbku w wynagrodzeniu. Pracownicy, którą zwalniasz z obowiązku świadczenia pracy, wypłacasz normalne dotychczasowe wynagrodzenie.

Gdy ustaną przyczyny uzasadniające przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu pracy lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, zatrudniasz ją z powrotem przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę.

Przerwy na karmienie

Kobieta karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy te mogą być udzielane łącznie.

Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.

Przerwy na karmienie udzielasz na wniosek pracownicy na podstawie jej oświadczenia, iż karmi dziecko piersią. Nie ma żadnych ograniczeń czasowych co do tego, jak długo kobieta może korzystać z tego przywileju.

Czy ta strona była przydatna?