Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Przedsiębiorca w roli konsumenta

Jeśli jesteś przedsiębiorcą, ale dokonujesz zakupów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, tzn. nie pobierasz rachunku czy faktury na dane firmowe, występujesz w roli konsumenta i przysługują ci wszystkie jego prawa. Różnica jest istotna, bowiem konsumenci w polskim prawie są objęci podwyższonym stopniem ochrony prawnej, jako podmiot „słabszy" w obrocie gospodarczym. Dlatego należą im się specjalne uprawnienia, jak np. prawo odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni. Przedsiębiorca natomiast, jako strona profesjonalna, nie ma możliwości skorzystania ze wszystkich narzędzi ochrony prawnej przewidzianych dla konsumentów. Pamiętaj o tym, podejmując decyzje zakupowe.

Umowy sprzedaży

Polskie prawo bardziej chroni konsumentów niż przedsiębiorców w kwestii zawieranych umów. Umowy zawierane z konsumentami (B2C) nie mogą zawierać postanowień, które w rażący sposób naruszają interesy konsumentów lub są niezgodne z dobrymi obyczajami. Jeżeli tego rodzaju postanowienia znajdują się w umowie, to nie wiążą one konsumenta. Kodeks cywilny zawiera listę postanowień „niedozwolonych" o charakterze ogólnych dyrektyw, które muszą być stosowane przy konstruowaniu umów z konsumentami, a UOKiK prowadzi rejestr niedozwolonych klauzul. Oznacza to, że jeśli konsument zakupi usługę np. operatora sieci komórkowej, ale zorientuje się po zawarciu, że jeden z zapisów umowy jest niesprawiedliwy (znajduje się na liście UOKiK), zgodnie z prawem ma on możliwość potraktowania jej jako niewiążącej. Może też wystąpić do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Sądu Okręgowego w Warszawie) o uznanie jakiejkolwiek klauzuli umownej za niedozwoloną.

Inaczej jest w przypadku umów zawieranych z przedsiębiorcami (B2B), bowiem ustawodawca uznał, że firmy są sobie równe, więc jeśli zawierają między sobą umowy, dokładnie je czytają i świadomie podpisują.

Gwarancja i rękojmia dla przedsiębiorcy

Prawo przewiduje dwa instrumenty ochrony uprawnień przysługujących każdemu kupującemu (tak konsumentowi jak i przedsiębiorcy) w przypadku, gdy zakupiona rzecz czy usługa ma jakieś wady: gwarancją jakości i rękojmią za wady (prawne i fizyczne). Rękojmia przysługuje z mocy prawa, a gwarancja wynika z umieszczenia w umowie sprzedaży dodatkowego zastrzeżenia (jest dobrowolna).

Przedsiębiorca ma prawo zgłosić wadę sprzedającemu, jeżeli wada zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat (w przypadku nieruchomości – pięciu lat) od wydania rzeczy. Jest to odpowiedzialność powstająca z mocy prawa, w przypadku wystąpienia wady fizycznej, tj. niezgodności rzeczy sprzedanej z umową.

W tej sytuacji przedsiębiorcy przysługują następujące działania wobec sprzedającego:

  • żądanie obniżenia ceny – w proporcji, w jakiej wartość rzeczy wadliwej pozostaje w stosunku do wartości rzeczy wadliwej
  • prawo odstąpienia od umowy – skutkujące obowiązkiem zwrotu wzajemnie spełnionych świadczeń – uprawnienie to przysługuje jedynie w sytuacji, w której wada rzeczy jest istotna, tj. uniemożliwiająca korzystanie z niej w sposób zgodny z jej przeznaczeniem i właściwościami
  • żądanie naprawy
  • żądanie wymiany na rzecz wolną od wad.

Uwaga! Jeśli rzecz została zamontowana i dopiero wtedy kupujący mógł wykryć wadę, może on zażądać demontażu tej rzeczy i ponownego jej zamontowania po dokonaniu naprawy lub wymiany. Niezależnie czy montaż dokonał on czy sprzedający. Jeśli sprzedawca nie spełni tego obowiązku, kupujący może dokonać demontażu i ponownego zamontowania na jego koszt. Dotyczy to przede wszystkim towarów, których nie da się używać bez zamontowania. Sprzedawca może odmówić demontażu i ponownego zamontowania, jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę rzeczy sprzedanej.

Reklamacja składana przez przedsiębiorcę

Sposób załatwienia reklamacji zależy od sprzedawcy, ponieważ ustawa nie nakłada na niego obowiązku bezwarunkowego spełnienia żądania kupującego. W sytuacji żądania obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy, jeżeli sprzedawca jest w stanie niezwłocznie i bez niedogodności usunąć wadę albo wymienić rzecz na nową, nie musi spełniać żądania, ale skorzystać z alternatywnego rozwiązania. Gdy zażądasz usunięcia wady albo wymiany rzeczy na nową, sprzedawca może w ogóle odmówić spełnienia tego roszczenia, gdy koszty zadośćuczynienia temu obowiązkowi przewyższają cenę rzeczy sprzedanej.

Inaczej dzieje się, jeśli składana reklamacja jest drugą, trzecią lub kolejną, gdyż poprzednia wada nie została usunięta, lub rzecz w dalszym ciągu jest wadliwa, to masz prawo zażądać zwrotu ceny, a sprzedawca musi je spełnić.

Koszty dostarczenia ponosi sprzedający.

Konsument ma tę przewagę nad przedsiębiorcą, że w przypadku milczenia działa zasada uznania reklamacji po 14 dniach. Przedsiębiorca może jedynie pociągnąć sprzedawcę do odpowiedzialności cywilnej za takie działanie, jak również odstąpić od umowy z powodu zwłoki sprzedawcy.

Dodatkowe ograniczenia

Pamiętaj ponadto, że jako przedsiębiorca tracisz uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadałeś rzeczy w czasie zakupu i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku, gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomiłeś sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

Sprzedawca może też umownie ograniczyć swoją odpowiedzialność wobec przedsiębiorcy (np. wyłączyć rękojmię), a wobec konsumenta już nie ma takiej możliwości. Ponadto nie istnieje żaden odgórny przepis pozwalający ci w roli przedsiębiorcy zrezygnować z zakupu bez podania przyczyny (w ciągu 10 dni) – dotyczy to tradycyjnego handlu jak i zakupów online.

Czy ta strona była przydatna?