Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Wymogi przed wprowadzeniem produktów spożywczych na rynek

Zasady produkcji i wprowadzania na rynek artykułów spożywczych

Jeśli masz pomysł na biznes i postanowiłeś produkować oraz sprzedawać artykuły spożywcze, musisz spełnić kilka wymogów.

W zależności od tego, czy produkt jest pochodzenia zwierzęcego czy roślinnego, będziesz musiał zgłosić to odpowiednich urzędów. Ogólna zasada jest taka, że produkty pochodzenia zwierzęcego wymagają zgody służb weterynaryjnych, a produkty niezwierzęce służb sanitarnych.     

Wdrożenie zasad jakości produktu

Na wszystkich etapach produkcji oraz obrotu żywnością, zawsze musisz spełniać wszystkie wymagania związane z jakością produktu. Chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa produktu. Musisz usunąć wszystkie zagrożenia mogące powstać podczas produkcji, przechowywania, czy transportu do odbiorcy. 

Przepisy wymagają wdrożenia specjalnych procedur dotyczących jakości. Są to min.:

  • GMP (Dobra Praktyka Produkcyjna)
  • GHP (Dobra Praktyka Higieniczna)
  • HACCP (System Analizy Kontroli i Krytyczne Punkty Kontroli)

Możesz je wdrożyć samodzielnie lub skorzystać z pomocy specjalizujących się w tym firm. Procedury i instrukcje związane z jakością powinny być ściśle przestrzegane przez wszystkich pracowników. Każdy producent musi opracować i wdrożyć system odpowiedni dla swojej firmy. Jeśli nastąpią jakieś zmiany w produkcji muszą one zostać od razu uwzględnione i zmienione w procedurze.

GMP (Dobra Praktyka Produkcyjna) – to procedury, zasady postępowania związane z przyjęciem surowców i materiałów do produkcji, przechowywaniem i magazynowaniem wyrobów, zasady obróbki wstępnej i obróbki głównej, transport wewnętrzny, transport zewnętrzny oraz dystrybucję gotowych wyrobów.

GHP (Dobra Praktyka Higieniczna) – są to zasady jakie musisz wprowadzić w firmie związane min. z myciem i dezynfekcją, higieną personelu, szkoleniem personelu, lokalizacją i otoczeniem zakładu, wydzieleniem poszczególnych pomieszczeń do odpowiednich czynności, monitoringiem szkodników, a także procedury związane z maszynami i urządzeniami, czy też zaopatrzeniem w wodę.

HACCP (System Analizy Kontroli i Krytyczne Punkty Kontroli) – zapewnienie bezpieczeństwa żywności. Można go wprowadzić po wdrożeniu GMP i GHP. HACCP pozwala na rozpoznawanie istniejącego zagrożenia podczas produkcji żywności. Wprowadza również zasady i sposoby ich zapobiegania, powstawania i eliminowania. Dzięki temu producent żywności ma szanse uchronić się przed ujemnymi skutków dla zdrowia konsumenta. W ramach HACCP należy dokonywać regularnej kontroli wewnętrznej swojego produktu. Możesz np. wykonywać:

  • badania składu produktu, którego opis znajduje się na opakowaniu (co i w jakiej ilości znajduje się w produkcie)
  • co jakiś czas np. co dwa miesiące przeprowadzać kontrolę laboratoryjną konkretnej maszyny, noża, stołu, składu produktu
  • badania związane z trwałością produktu, czyli jak długo Twój produkt może być przechowywany

Badania te wykonuje się na własny koszt w wyspecjalizowanych laboratoriach. Dzięki temu możesz uchronić się przed odpowiedzialnością za zepsuty towar np. wskutek niewłaściwego przechowywania go przez sklep czy też uchronić się przed zarzutami, że nie ma mięsa w produkcie mięsnym.   

  • przy sprzedaży lokalnej (zakładzie MOL) powinien być wdrożony system HACCP, co najmniej w ograniczonym zakresie np. poprzez ustalone procedury kryteriów mikrobiologicznych, odpowiedniej temperatury przechowywania produktów czy też higieny pracowników
  • W rolniczym handlu detalicznym możesz wytwarzać w swojej kuchni domowej po spełnieniu uproszczonych wymogów higienicznych
  • powierzchnie w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i w miarę potrzeby łatwe do dezynfekcji
  • posiadanie gładkich, zmywalnych, odpornych na korozję i nietoksycznych materiałów
  • muszą być warunki do czyszczenia i dezynfekcji narzędzi do pracy i sprzętu
  • należy zapewnić odpowiednią ilość gorącej i zimnej wody

 

Zajrzyj do poradnika:

Ocena jakości handlowej

W celu potwierdzenia jakości produkowanego przez Ciebie produktu możesz złożyć wniosek do Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych o potwierdzenie jakości handlowej.

Ocena jakości handlowej to sposób sprawdzenia, czy Twoje artykuły spożywcze spełniają wymagania jakościowe, które są określone w przepisach. Dotyczy ona również dodatkowych wymagań, o których zapewniasz jako producent lub osoba wprowadzająca artykuł do obrotu (np. importer). Mogą to być:

  • informacje na opakowaniu
  • cechy towaru określone w specyfikacji jakościowej, kontrakcie, ateście jakościowym lub innych dokumentach, które również dotyczą jakości handlowej

Pamiętaj, że ocena jakości handlowej Twojego towaru nie jest obowiązkowa. Ty decydujesz czy chcesz mieć takie świadectwo jakości jako potwierdzenie, że oceniona partia Twojego towaru spełnia wymagania.

Świadectwo jakości handlowej wydawane jest wyłącznie na Twój wniosek i jest odpłatne.

Znakowanie żywności

Pakowanie żywności i jej znakowanie podlega szczegółowym regulacjom. Są pewne zakazy i nakazy z tym związane:

  • produkty spożywcze powszechnie spożywane nie mogą zawierać określenia "dietetyczny" lub w inny sposób sugerować, że jest to środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego
  • zawsze muszą być napisy w języku polskim
  • musi być oznaczony termin przydatności do spożycia
  • żywność genetycznie zmodyfikowana musi być oznakowana
  • opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością muszą spełniać wymagania do przechowywania żywności

Dodatkowo przy projektowaniu opakowania musisz pamiętać o miejscu na kod kreskowy (paskowy), dzięki temu na Twoim produkcie będzie możliwe automatyczne wczytywanie informacji. Jest wiele różnych odmian, które różnią się układem kresek i możliwościami kodowania (cyfry, litery, ilość znaków).

Wszystkie podmioty (osoby) działające na rynku spożywczym są odpowiedzialne za bezpieczeństwo zdrowotne żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności odbywających się pod jego kontrolą. Dlatego też tak ważne jest wprowadzanie i utrzymywanie systemów jakościowych min. HACCP.

Książeczka sanepidu

Każda osoba, która ma kontakt z żywnością musi posiadać aktualną książeczka sanepidu do celów sanitarno-epidemiologicznych. Można ją wyrobić w najbliższej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Konieczne jest zrobienie badań lekarskich w tym laboratoryjnych, aby sprawdzić czy pracownik nie ma przeciwskazań do pracy z artykułami spożywczymi.

Uwaga! Wszystkie podmioty (osoby) działające na rynku spożywczym są odpowiedzialne za bezpieczeństwo zdrowotne żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności odbywających się pod jego kontrolą. Dlatego też tak ważne jest wprowadzanie i utrzymywanie systemów jakościowych min. HACCP.

Wymogi dla produkcji pochodzenia zwierzęcego

A. Zakład produkcyjny

Jeżeli planujesz założyć przedsiębiorstwo produkujące produkty pochodzenia zwierzęcego np. wyroby wędliniarskie (kiełbasy, szynki, pasztety), pierogi z mięsem, tłuszcze lub inne wyroby pochodzenia zwierzęcego to przed rozpoczęciem produkcji musisz uzyskać od Powiatowego Lekarza Weterynarii:

  • zatwierdzenie projektu technologicznego zakładu
  • wpis zakładu do rejestru zakładów mięsnych (wniosek trzeba złożyć co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności) - polega na przyjęciu wniosku i innych dokumentów, rozpatrzeniu go i wydaniu decyzji administracyjnej o rejestracji. Nie wymaga to obecności urzędnika weterynarii w zakładzie. Otrzymujesz numer identyfikacyjny zakładu
  • zatwierdzenie zakładu (wniosek trzeba złożyć co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności) - urzędnik organu weterynaryjnego musi osobiście przyjść do zakładu i na tej podstawie stwierdzić, czy warunki w zakładzie spełniają wszystkie wymagania

Za pośrednictwem biznes.gov.pl załatwisz:

Dodatkowo musisz mieć wdrożone systemy: HACCP, GMP i GHP.

Prowadząc taki zakład nie masz żadnych ograniczeń dotyczących obszaru, na którym możesz prowadzić działalność. Możesz sprzedawać swoje produkty na terenie całej Polski.

Zajrzyj do poradnika:

B. MOL czyli sprzedaż lokalna, marginalna i ograniczona

Jeżeli Twoim zamiarem jest produkowanie artykułów spożywczych pochodzenia zwierzęcego na małą skalę a sprzedawać chcesz tylko na terenie jednego województwa wraz z sąsiednimi powiatami, to również musisz spełnić wymagania weterynaryjne i uzyskać od Powiatowego Lekarza Weterynarii:

  • zatwierdzenie projektu technologicznego zakładu w wersji uproszczonej (przy składaniu wniosku koniecznie trzeba poinformować o planowanej wielkości produkcji oraz rodzaju produktów)
  • wpis zakładu do rejestru zakładów mięsnych (wniosek trzeba złożyć co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności)

Pamiętaj!  Możesz przetwarzać tylko ściśle określone produkty pochodzenia zwierzęcego (w tym jaja, nabiał) w ściśle określonych wielkościach w skali roku. Wymaga tylko rejestracji u Powiatowego Lekarza Weterynarii. Nie trzeba uzyskać decyzji zatwierdzenia zakładu.

Uwaga! Odstępstwa od niektórych przepisów prawa żywnościowego są możliwe przy produktach tradycyjnych ale tylko wtedy, gdy odstępstwa są niezbędne dla zachowania tradycyjnego charakteru produktów, przy czym jako żywność tradycyjna mogą zostać uznane produkty:

  • wpisane na krajową Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez ministra do spraw rolnictwa lub
  • zgłoszone do Komisji Europejskiej jako Chroniona Nazwa Pochodzenia lub Chronione Oznaczenie Geograficzne lub Gwarantowana Tradycyjna Specjalność

Dopuszczone odstępstwa dotyczą charakteru pomieszczeń oraz rodzaju materiałów, z których wykonane mogą być przyrządy i sprzęt wykorzystywany do przygotowywania oraz pakowania tych produktów np. zastosowanie w danym zakładzie drewnianych lub kamiennych półek do składowania serów długo dojrzewających.

C. Rolniczy handel detaliczny produktami pochodzenia zwierzęcego

Wytworzenie produktu pochodzenia zwierzęcego lub mieszanego jest możliwe po wcześniejszym zarejestrowaniu zakładu u Powiatowego Lekarza Weterynarii i po otrzymaniu numeru identyfikacyjnego. Nie jest potrzebne zatwierdzenie projektu technologicznego ani zatwierdzenie zakładu. Nie musisz również zakładać działalności gospodarczej (nie trzeba mieć wpisu do CEIDG). Konieczne jest jednak prowadzenie ewidencji sprzedaży.

Rolnicy mogą sprzedać różnego rodzaju produkty przetworzone w swoim gospodarstwie, m.in: szynki, kiełbasy, pasztety, masło, mleko, jaja, sery, wyroby garmażeryjne np. pierogi z mięsem.  

Uwaga! Żywność możesz wytwarzać w swojej kuchni domowej po spełnieniu uproszczonych wymogów higienicznych np.

  • powierzchnie w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i w miarę potrzeby łatwe do dezynfekcji
  • posiadaniem gładkich, zmywalnych, odpornych na korozję i nietoksycznych materiałów
  • muszą być warunki do czyszczenia i dezynfekcji narzędzi do pracy i sprzętu
  • należy zapewnić odpowiednią ilość gorącej i zimnej wody

D. Dostawy bezpośrednie 

Rolnik, który zamierza sprzedawać produkty z własnego gospodarstwa pochodzenia zwierzęcego, nieprzetworzone to tzw. produkcja pierwotna – podstawowa. Konieczne jest złożenie wniosku o wpis do rejestru zakładów do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii. Nie trzeba rejestrować działalności gospodarczej.  

W formie sprzedaży bezpośredniej można sprzedawać produkty zwierzęce, takie jak m.in. drób, jaja, mleko, śmietanę, miód. Natomiast twarogów i serów już nie, bo są to produkty przetworzone.

Wymogi dla produkcji pochodzenia niezwierzęcego - służby sanitarne

A. Artykuł spożywczy niezwierzęcy

Zanim rozpoczniesz produkcję artykułów spożywczych, musisz na 14 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności złożyć wniosek, wraz z odpowiednimi dokumentami, do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wydanie decyzji zatwierdzenia zakładu i wpisanie go do rejestru zakładów.

Najpierw jednak musisz mieć założoną działalność gospodarczą - wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do Krajowego Rejestru Sądowego.

Przy produktach pochodzenie niezwierzęcego także są możliwe odstępstwa od niektórych przepisów prawa żywnościowego (dla zachowania tradycyjnego charakteru produktów). Produkty takie muszą być:

  • wpisane na krajową Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez ministra właściwego do spraw rynków rolnych lub
  • zgłoszone do Komisji Europejskiej jako Chroniona Nazwa Pochodzenia lub Chronione Oznaczenie Geograficzne lub Gwarantowana Tradycyjna Specjalność

B. Rolniczy handel detaliczny produktami niezwierzęcymi

Jesteś rolnikiem i chcesz sprzedawać swoje produkty pochodzenia niezwierzęcego także w formie przetworzonej? Na 30 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności trzeba się zarejestrować u Powiatowego Inspektora Sanitarnego.  

Rolnicy mogą sprzedawać różnego rodzaju produkty przetworzone w swoim gospodarstwie, m.in: marynaty, kiszonki, wyroby garmażeryjne bezmięsne, mąkę, kaszę, płatki, otręby, chleb, wyroby cukiernicze, oleje, soki, dżemy.

Podobnie jak w przypadku produktów mięsnych, nie jest potrzebne zatwierdzenie projektu technologicznego ani zatwierdzanie zakładu. Nie musisz również zakładać działalności gospodarczej (nie trzeba mieć wpisu do CEIDG). Konieczne jest jednak prowadzenie ewidencji sprzedaży.

Żywność możesz wytwarzać w swojej kuchni domowej ale musisz spełniać (tak samo jak przy produktach zwierzęcych) uproszczone wymagania higieniczne min.

  • powierzchnie w kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i w miarę potrzeby łatwe do dezynfekcji;
  • posiadanie gładkich, zmywalnych, odpornych na korozję i nietoksycznych materiałów;
  • muszą być warunki do czyszczenia i dezynfekcji narzędzi do pracy i sprzętu;
  • należy zapewnić odpowiednią ilość gorącej i zimnej wody.

C. Dostawy bezpośrednie 

Rolnicy mogą prowadzić dostawę bezpośrednią produktów roślinnych po złożeniu wniosku o wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Możliwość sprzedaży bezpośredniej dotyczy wyłącznie produktów nieprzetworzonych, pochodzących z własnego gospodarstwa. Nie ma potrzeby rejestrowania działalności gospodarczej.

W formie sprzedaży bezpośredniej sprzedawać można produkty, takie jak: zboża, owoce, warzywa, zioła, grzyby, pochodzące z własnych upraw (ale tych, które nie należą do tzw. działów specjalnych produkcji rolnej) oraz pozostałe surowce pochodzące z dokonywanych osobiście zbiorów ziół i runa leśnego. Mogą być to również produkty suszone lub kiszone.

Środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, suplementy diety

Odrębną kategorią produktów są:

  • środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego np. preparaty do początkowego żywienia niemowląt, dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego, środki spożywcze zaspokajające zapotrzebowanie organizmu przy intensywnym wysiłku fizycznym, zwłaszcza sportowców, środki spożywcze dla osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów (cukrzyca), środki spożywcze niskosodowe, w tym sole dietetyczne o niskiej zawartości sodu lub bezsodowe, środki spożywcze bezglutenowe i inne
  • suplementy diety
  • środki spożywcze, do których dodawane są witaminy lub składniki mineralne

Jeśli chcesz produkować takie produkty, musisz powiadomić Głównego Inspektora Sanitarnego.

Twój produkt zostanie wpisany do rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dane z rejestru są publicznie, dostępne dla wszystkich (poza informacjami, które stanowią tajemnicę przedsiębiorcy).

Uwaga! Oznakowanie, prezentacja i reklama suplementów diety nie może przypisywać tym produktom właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia.  

Dodatkowe wymagania

Podjęcie działalności gospodarczej w zakresie produkcji, składowania, konfekcjonowania i obrotu artykułami rolno-spożywczymi w tym owocami i warzywami w stanie surowym lub przetworzonym podlega zgłoszeniu wojewódzkiemu inspektorowi jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (WIJHARS) właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę zgłaszającego.

Nie dotyczy to: 

  • rolników, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, w zakresie prowadzonej działalności rolniczej oraz przedsiębiorców wyrabiających wino z winogron pozyskanych z upraw winorośli położonych na terytorium Polski
  • podjęcia działalności gospodarczej w zakresie obrotu detalicznego artykułami rolno-spożywczymi

Jeżeli powstanie zakładu produkującego żywność może w jakimś stopniu oddziaływać na środowisko to w trakcie uzyskiwania wszystkich formalności będziesz musiał uzyskać decyzję środowiskową. Często jest ona konieczna przy większych zakładach. Pamiętaj również o pozwoleniu wodnoprawnym w związku z gospodarką ściekami lub tez uzyskaniu jednego pozwolenia zintegrowanego.

Ważne jest również uzyskanie specjalnego pozwolenia od straży pożarnej oraz sprawdzenie przewodów wentylacyjnych.  

Jeżeli natomiast Twój zakład wytwarza odpady, to do 15 marca każdego roku musisz złożyć roczne sprawozdanie.

Czy ta strona była przydatna?