Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Działalność nierejestrowa oraz inne sytuacje, w których nie trzeba rejestrować firmy

Prowadzisz bloga, przygotowujesz projekty graficzne, a może produkujesz własne wino lub okazjonalnie sprzedajesz coś przez internet? Zobacz, czy możesz skorzystać
z przepisów o działalności nierejestrowej lub nie rejestrować działalności gospodarczej.

Kiedy możesz prowadzić działalność nierejestrową

Działalność nierejestrowa (nierejestrowana lub „firma na próbę") to drobna działalność zarobkowa osób fizycznych, która nie jest działalnością gospodarczą i nie wymaga rejestracji firmy. Możesz prowadzić działalność nierejestrową, jeżeli spełnisz poniższe warunki:

  • jesteś osobą fizyczną
  • przychody z twojej działalności nie przekraczają w żadnym miesiącu 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Ważne! W 2020 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 2600 zł, a zatem 50 proc. to 1300 zł.

  • nie wykonujesz działalności w ramach spółki cywilnej
  • nie prowadzisz działalności regulowanej, czyli takiej, która wymaga zezwoleń lub koncesji
  • w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywałeś działalności gospodarczej.

Pamiętaj! Zawieszenie działalności gospodarczej uważane jest za jej niewykonywanie.

Działalność nierejestrową mogą wykonywać też osoby:

  • które pomiędzy 30 kwietnia 2017 r. a 29 kwietnia 2018 r. nie były wpisane do CEIDG
  • których wpis do CEIDG został wykreślony przed 30 kwietnia 2017 r., nawet jeżeli pomiędzy 30 kwietnia 2013 r. a 29 kwietnia 2018 r. wykonywały działalność gospodarczą.

Jakie są korzyści z działalności nierejestrowej

  • nie musisz zgłaszać działalności w ewidencji przedsiębiorców (CEIDG), urzędzie skarbowym i GUS (nie będziesz potrzebował numerów identyfikacyjnych NIP i REGON).
  • nie musisz płacić składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne ani ubezpieczenia zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności.

Ważne! Jeśli wykonujesz umowę o świadczenie usług lub umowę zlecenie, to podlegasz ubezpieczeniom jako zleceniobiorca. Podmiot zawierający z tobą umowę pełni wtedy obowiązki płatnika składek ZUS i powinien odprowadzić składki.

  • nie musisz płacić comiesięcznych (albo kwartalnych) zaliczek na podatek,
  • nie musisz płacić podatku VAT – obejmuje cię zwolnienie podmiotowe,
  • nie musisz prowadzić skomplikowanej księgowości (tylko uproszczoną ewidencję sprzedaży).

Jakie są obowiązki w działalności nierejestrowej

Od momentu podjęcia działalności nierejestrowej masz obowiązek:

  • prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży,
  • rozliczać przychody z działalności nierejestrowej (po odliczeniu kosztów) w zeznaniu rocznym PIT-36, według skali podatkowej,
  • przestrzegać praw konsumentów,
  • wystawiać faktury lub rachunki na żądanie kupującego.

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrową, jesteś „przedsiębiorcą" w świetle prawa cywilnego. Oznacza to, że np. w relacjach z konsumentami jesteś traktowany jako przedsiębiorca i masz z tego tytułu obowiązki (np. związane z reklamacją, zwrotem,
czy naprawą). Dotyczy to również prawa konsumenta do odstąpienia w terminie 14 dni od umowy zawartej na odległość.

Jak liczyć przychód w działalności nierejestrowej

O tym, czy możesz prowadzić działalność nierejestrową, decyduje kwota miesięcznego przychodu - nie możesz przekroczyć w żadnym miesiącu 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Twoim przychodem z działalności nierejestrowej będą otrzymane oraz należne kwoty ze sprzedaży towarów bądź usług. Kwoty należne to te, których w momencie sprzedaży jeszcze nie otrzymałeś, na przykład kiedy sprzedałeś towar bądź wykonałeś usługę
i wystawiłeś dokument sprzedaży (rachunek, fakturę), ale fizycznie klient ci jeszcze nie zapłacił.

Do przychodu nie zaliczasz wartości towarów, które zostały ci zwrócone oraz udzielonych bonifikat i skont (czyli obniżek za uregulowanie płatności przed terminem).

Do ustalania przychodu służyć ci będzie ewidencja sprzedaży.

Uwaga! Jeśli przekroczysz miesięczny limit przychodu, czyli 50 proc. płacy minimalnej, twoja działalność zostanie uznana za działalność gospodarczą.
Od momentu przekroczenia limitu, masz 7 dni na zarejestrowanie działalności gospodarczej w CEIDG. Jako początkujący przedsiębiorca będziesz zwolniony ze składek na ubezpieczenia społeczne.

Zobacz więcej o Uldze na start.

Działalność nierejestrowa, a umowy zlecenia

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrową i świadczysz usługi - wykonujesz umowę
o świadczenie usług albo umowę zlecenie -  to podlegasz ubezpieczeniom jako zleceniobiorca
. Podmiot zawierający z tobą umowę (zleceniodawca) pełni wtedy obowiązki płatnika składek  -  ma więc obowiązek w ciągu 7 dni dokonać zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego i opłacać składki ZUS.

Od tej zasady istnieją wyjątki, jeśli np. jeśli jesteś studentem, który nie ukończył 26 lat
i wykonujesz zlecenie, to nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom
i zleceniodawca nie musi odprowadzać składek ZUS.

Jeśli nie świadczysz usług, a np. sprzedajesz wykonywane własnoręcznie figurki
i ozdoby, nie masz obowiązku opłacania składek społecznych ani zdrowotnych
w związku ze swoją działalnością (nie świadczysz pracy i nie podlegasz ubezpieczeniom
z tytułu działalności pozarolniczej).

Rachunki/faktury w działalności nierejestrowej

Na żądanie kupującego jesteś zobowiązany do wystawienia rachunku. Rachunek powinien zawierać co najmniej:

  • numer kolejny,
  • datę wystawienia,
  • dane sprzedawcy i nabywcy,
  • nazwę usługi,
  • kwotę do zapłaty.

Jesteś co do zasady zwolniony z obowiązku wystawiania faktur. Musisz jednak wystawić fakturę,  jeżeli twój klient zażąda tego w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym dostarczyłeś mu towar lub usługę bądź otrzymałeś całość lub część zapłaty. W tym przypadku może to być faktura, która zawiera co najmniej:

  • datę wystawienia,
  • numer kolejny,
  • imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy,
  • nazwę (rodzaj) towaru lub usługi,
  • miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług,
  • cenę jednostkową towaru lub usługi,
  • kwotę należności ogółem.

Przy sprzedaży nierejestrowej wystarczy, że podasz na rachunku lub fakturze swoje imię i nazwisko - nie musisz podawać numeru PESEL, czy adresu zamieszkania.

Co powinna zawierać ewidencja sprzedaży

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrową, powinieneś prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Możesz to robić w formie papierowej.

W ewidencji zapisujesz sprzedaż za dany dzień, nie później niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. To oznacza, że po sprzedaniu towaru następnego dnia,
nie możesz wpisywać sprzedaży z dnia poprzedniego.

Dokładna ewidencja pozwoli ci szybko ustalić, czy nie przekroczyłeś progu dochodów uprawniających do prowadzenia działalności nierejestrowej.

Przepisy nie regulują, jakie dokładnie elementy powinien zawierać uproszczona ewidencja  sprzedaży. Zazwyczaj zawiera:

  • liczba porządkowa
  • data sprzedaży
  • wartość sprzedaży
  • wartość sprzedaży narastająco

W ewidencji możesz dopisywać również inne informacje, jak np. numer dowodu sprzedaży albo informacje o rodzaju transakcji. Przykładowe zapisy:

  Data sprzedaży Kwota sprzedaży Kwota narastająco od początku roku Uwagi
1. 2.01.2018 300,00 300,00 ....
2 4.01.2018 150,00 450,00 .....
.......   ........ ......... ......

 

Ważne! Jeśli twoja ewidencja będzie prowadzona w sposób nierzetelny lub nie będzie prowadzona w ogóle, a na podstawie dokumentacji nie będzie możliwe ustalenie wartości sprzedaży, to organ podatkowy sam określi wartość  sprzedaży opodatkowanej  i ustali  od  niej  kwotę  podatku należnego. Jeżeli nie będzie można określić przedmiotu opodatkowania, to kwota podatku zostanie ustalona na 22%.

Jak rozliczać przychody i koszty z działalności nierejestrowej?

Przychody osiągane z działalności nierejestrowej rozliczasz w zeznaniu rocznym PIT-36. Jest tam dodatkowa rubryka "działalność nierejestrowana", w której wykazuje się przychody z tej działalności. Nie musisz płacić zaliczek na podatek.

W zeznaniu rocznym możesz też odliczyć koszty, które poniosłeś w związku
z wykonywaną działalnością (np. zakup surowców do produkcji wyrobów).
Koszty te powinny być udokumentowane, dlatego powinieneś przechowywać wszystkie dowody zakupów (najlepiej jeśli będą dokumentowane dowodami imiennymi, w których podane będą twoje imię, nazwisko i miejsce zamieszkania) związanych z twoją działalnością.

Działalność nierejestrowa, a VAT

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrową, jesteś zwolniony z VAT.  Prowadzisz tylko uproszczoną ewidencję, opisaną powyżej.

Pamiętaj jednak, że prowadzenie niektórych rodzajów działalności zobowiązuje do rejestracji jako czynny podatnik VAT, niezależnie od wysokości osiąganych przychodów.

Osoby prowadzące taką działalność są płatnikami podatku VAT, z wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami (np. obowiązkiem uzyskania numeru NIP oraz prowadzenia rejestru sprzedaży i zakupów).

Dotyczy to m.in. usług jubilerskich, usług prawniczych, usług w zakresie doradztwa
(z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem
i hodowlą  zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu  zagospodarowania
i modernizacji gospodarstwa rolnego), usług związanych ze ściąganiem długów,
w tym usług factoringowych czy dostawy wyrobów z metali szlachetnych, towarów opodatkowanych akcyzą, środków transportu czy budynków lub terenów budowlanych.

Jeżeli zamierzasz prowadzić działalność w którymś
z powyższych zakresów, musisz zarejestrować się jako podatnik VAT czynny.

Działalność nierejestrowa, a kasa fiskalna

Przy działalności nierejestrowej, w większości przypadków, nie będziesz musiał korzystać z kasy fiskalnej (nie przekroczysz progu 20 tys. zł rocznego obrotu,
który zobowiązuje do stosowania kas).

Kasa fiskalna będzie ci potrzebna w przypadku niektórych rodzajów działalności,
przy których istnieje obowiązek stosowania kasy bez względu na obroty
(np. usługi fryzjerskie, przewóz osób, naprawa pojazdów silnikowych
oraz motorowerów).

Zobacz: Kto nie może korzystać ze zwolnień

Inne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować

Poza działalnością nierejestrową, przepisy określają konkretne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować w urzędzie. Dotyczy to:

  • działalności agroturystycznej rolników,
  • produkcji wina przez rolników,
  • rolniczego handlu detalicznego.

Agroturystyka

Polega na wynajmowaniu przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych
i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Rolnik świadczący te usługi nie ma obowiązku rejestrować działalności gospodarczej, chyba że jego gospodarstwo ma więcej niż 5 pokoi do wynajęcia.

Produkcja wina

Rejestracji nie wymaga działalność obejmująca wyrób wina przez producentów będących rolnikami, którzy wyrabiają mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego. Oznacza to że rolnik produkujący mniej niż 100 hektolitrów wina
w ciągu roku gospodarczego nie musi rejestrować działalności gospodarczej.

Właściciel winnicy zamierzający prowadzić wyrób wina z przeznaczeniem do obrotu musi dokonać wpisu do ewidencji producentów.

Sprzedaż z gospodarstwa rolnego (rolniczy handel detaliczny)

Rejestracji nie podlega sprzedaż przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych (z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych
i zwierzęcych uzyskanych w ramach tzw. działów specjalnych produkcji rolnej
oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym) pod warunkiem, że:

  • przetwarzanie produktów roślinnych i zwierzęcych i ich sprzedaż nie odbywa się przy  zatrudnieniu  osób  na  podstawie  umów  o pracę,  umów  zlecenia,  umów o dzieło  oraz  innych  umów  o podobnym  charakterze,  z wyłączeniem  uboju zwierząt rzeźnych
    i obróbki poubojowej tych zwierząt, w tym również rozbioru, podziału i klasyfikacji mięsa, przemiału zbóż, wytłoczenia oleju lub soku oraz sprzedaży podczas wystaw, festynów, targów i kiermaszy,
  • jest prowadzona ewidencja sprzedaży,
  • ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli
    lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu, z wyłączeniem wody.

Jeśli zastanawiasz się, czy to, co robisz jest działalnością, czy nie i czy powinieneś zgłaszać ją do urzędu, sprawdź, czy ma cechy działalności. Te cechy to:

  • cel zarobkowy – jest nastawiona na zysk
  • zorganizowanie – działalność ma zorganizowany charakter, jeśli np. wynajmujesz pomieszczenie do jej wykonywania, poszukujesz klientów, prowadzisz marketing
  • ciągłość – oznacza podejmowanie czynności w sposób ciągły
  • wykonywanie jej we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność za nią
    (tzn. nie wykonujesz jej na zlecenie i pod kierownictwem zleceniodawcy)
  • ponoszenie ryzyka gospodarczego związanego z działalnością.

Ważne! W przepisach występuje kilka definicji działalności gospodarczej
i przedsiębiorcy. Oznacza to, że jeśli nie „podpadasz" pod definicję działalności
albo przedsiębiorcy z jednej ustawy, to możesz podlegać przepisom innych ustaw
(np. podatkowych albo ubezpieczeniowych). Przykładem może być definicja przedsiębiorcy w przepisach ubezpieczeniowych. Zgodnie z nimi, wspólnik spółki jawnej podlega takim samym zasadom ubezpieczenia jak „przedsiębiorca", chociaż nie jest przedsiębiorcą
w świetle innych przepisów (przedsiębiorcą jest sama spółka jawna, a nie jej wspólnicy).

Kwestia, czy powinieneś rejestrować działalność i rozliczać się jako osoba prowadząca działalność jest szczególnie ważna w sprawach podatkowych. Nawet jeśli myślisz że nie prowadzisz działalności gospodarczej, urząd skarbowy może mieć na ten temat inne zdanie. Jeśli masz wątpliwości, czy powinieneś rozliczać się jako osoba prowadząca działalność, skontaktuj się z urzędem skarbowym. Możesz również wystąpić
o interpretację.

Dodatkowe informacje

Więcej szczegółów na temat działalności nierejestrowej znajdziesz w materiale Ministerstwa Rozwoju:

Czy ta strona była przydatna?