Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Kto może prowadzić działalność gospodarczą w Polsce

Polskie przepisy przewidują dużą swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza, że w większości wypadków możesz założyć firmę i prowadzić ją w wybranej przez siebie formie. Przeczytaj, kiedy trzeba spełnić dodatkowe warunki. Sprawdź, czy firmę może otworzyć cudzoziemiec, osoba niepełnoletnia lub emeryt.

Swoboda działalności gospodarczej

Polskie przepisy przyznają dużą swobodę, jeśli chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z Ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców  podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.

Działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.  

W Polsce status przedsiębiorcy może mieć:

  • osoba fizyczna
  • osoba prawna
  • jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Pamiętaj! Ograniczenia w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej mogą wynikać z wyroku sądu, który może zakazać konkretnej osobie prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

W niektórych przypadkach prowadzenie działalności gospodarczej wymaga zgody odpowiedniego organu, czyli koncesji. Dotyczy to wykonywania działalności gospodarczej w dziedzinach mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny. Koncesji udziela minister właściwy ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji.

Koncesji potrzebujesz na przykład, jeśli chcesz wytwarzać lub obracać materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.

Ważne! Przyznanie koncesji może być uzależnione od spełnienia szczególnych warunków, które mogą dotyczyć wykształcenia, wieku, niekaralności czy posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.

W niektórych przypadkach przedsiębiorca musi uzyskać zezwolenie na prowadzenie określonej działalności. Zezwoleń udzielają lub odmawiają ich udzielenia odpowiednie organy. Dotyczy to na przykład wykonywania działalności polegającej na świadczeniu usług przewozu osób czy prowadzeniu apteki.

Podobnie jak w przypadku koncesji także uzyskanie zezwolenia może być uzależnione od spełnienia określonych wymagań, takich jak – na przykład – odpowiedni wiek, wykształcenie czy przejście testów psychofizycznych.

Przeczytaj więcej o działalności regulowanej.

Cudzoziemcy

Obywatele Unii Europejskiej, którzy chcą wykonywać w Polsce działalność gospodarczą mogą:

  • założyć w Polsce własną firmę
  • świadczyć transgranicznie usługi
  • założyć w Polsce oddział przedsiębiorcy zagranicznego, jeśli prowadzą już firmę w którymś z państw członkowskich Unii Europejskiej

Obywatele państw, które nie należą do Unii Europejskiej, mogą:

  • założyć w Polsce działalność po spełnieniu dodatkowych warunków
  • założyć w Polsce oddział przedsiębiorcy zagranicznego, jeżeli ratyfikowane umowy międzynarodowe podpisane z Polską nie wykluczają takiej możliwości.

Wykaz ratyfikowanych umów międzynarodowych można znaleźć na stronie Internetowej Bazy Traktatów, prowadzonej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Kiedy cudzoziemiec może prowadzić działalność jak polski obywatel

Możesz wybrać dowolną formę prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, czyli możesz założyć działalność jednoosobową lub zostać wspólnikiem dowolnej spółki osobowej czy spółki kapitałowej, jeśli spełniasz któryś z niżej wymienionych warunków:

  • jesteś obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo Europejskiego Obszaru Gospodarczego

Państwami członkowskimi UE są: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Szwecja, Węgry, Włochy.

Państwami członkowskimi Europejskiego Obszaru Gospodarczego, poza państwami członkowskimi UE, są Norwegia, Islandia, Liechtenstein.

  • jesteś obywatelem innego państwa i:
    • posiadasz zezwolenie na pobyt stały
    • posiadasz zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
    • posiadasz zezwolenie na pobyt czasowy, udzielone między innymi w związku z połączeniem z rodziną legalnie przebywającą w Polsce, kształceniem się na studiach
    • posiadasz status uchodźcy
    • posiadasz ochronę uzupełniającą
    • posiadasz zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany
    • posiadasz zezwolenie na pobyt czasowy i pozostajesz w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim zamieszkałym na terytorium Polski
    • posiadasz zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania działalności gospodarczej, udzielone ze względu na kontynuowanie prowadzonej już działalności gospodarczej na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej
    • posiadasz ochronę czasową w Polsce
    • posiadasz ważną Kartę Polaka
    • jesteś członkiem rodziny, rozumianym jako:
      • małżonek obywatela UE
      • bezpośredni zstępny obywatela UE lub jego małżonek, w wieku do 21 lat lub pozostający na utrzymaniu obywatela UE lub jego małżonka
      • bezpośredni wstępny obywatela UE lub jego małżonka, pozostający na utrzymaniu obywatela UE lub jego małżonka
      • złożyłeś wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub na pobyt stały – do czasu, w którym decyzja wydana na podstawie tych wniosków stanie się ostateczna.

Jeśli nie spełniasz żadnego z wymienionych warunków, to nadal możesz podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terenie Polski, ale wyłącznie w formie spółki: komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej. Możesz również przystępować do takich spółek oraz obejmować bądź nabywać ich udziały lub akcje, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Przeczytaj, jak zarejestrować:

Transgraniczna działalność usługowa

Obywatel jednego z państw członkowskich Unii Europejskich, który chce czasowo świadczyć usługi w Polsce, nie musi rejestrować w Polsce działalności – może okazjonalnie świadczyć usługi transgranicznie.

Ważne! Każdy usługodawca, także przedsiębiorca z UE, może tymczasowo świadczyć usługi na zasadzie transgranicznej w innym kraju Unii Europejskiej. Jeżeli polskie przepisy wymagają dla jakiegoś rodzaju działalności uzyskania zezwolenia, koncesji czy wpisu do określonego rejestru, takie wymogi też trzeba spełnić.

Świadczyć usługi transgraniczne może:

  • osoba fizyczna z innego państwa członkowskiego, nieprowadząca działalności gospodarczej
  • przedsiębiorca z innego państwa członkowskiego, który wykonuje działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi w tym państwie przepisami.

Nie każdy rodzaj usług można świadczyć transgranicznie. Wyłączone z tej możliwości są usługi, których wykonywanie wymaga posiadania specjalistycznych uprawnień lub wykształcenia. Lista wyłączeń z transgranicznego świadczenia usług jest zawarta w artykule 12 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Polski. Dotyczy to na przykład usług przewozowych, notarialnych, farmaceutycznych, medycznych czy hazardowych.

Pamiętaj! Jeśli świadczysz w Polsce usługi transgraniczne, nie musisz się rejestrować w polskim systemie ubezpieczeń społecznych – wystąp do instytucji ubezpieczającej w swoim kraju, właściwej ze względu na swój adres zamieszkania, o wydanie zaświadczenia o podleganiu zabezpieczeniu społecznemu (na formularzu A1).

Przeczytaj więcej o tym, jak świadczyć usługi transgraniczne w Polsce.

Oddział przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce

Jeżeli prowadzisz firmę, w którymś z państw członkowskich Unii Europejskiej, możesz otworzyć oddział w Polsce i wykonywać tu działalność w takim samym zakresie jak za granicą.

Zasady te dotyczą również obywateli państw, które nie należą do Unii Europejskiej, jeżeli ratyfikowane umowy międzynarodowe podpisane z Polską nie wykluczają takiej możliwości. Wykaz ratyfikowanych umów międzynarodowych można znaleźć na stronie Internetowej Bazy Traktatów prowadzonej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Pamiętaj, żeby:

  • ustanowić osobę upoważnioną w oddziale do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego
  • wpisać oddział do Krajowego Rejestru Sądowego
  • dołączyć odpis z rejestru zagranicznego wraz z tłumaczeniem na język polski
  • dołączyć akt założycielski, umowę albo statut wraz z tłumaczeniem na język polski.

Koniecznie używaj do oznaczenia oddziału nazwy firmy za granicą, z polskim tłumaczeniem formy prawnej oraz zwrotu „oddział w Polsce”. Prowadź oddzielną księgowość po polsku, zgłaszaj wszystkie zmiany w ciągu 14 dni.

Uwaga! Minister może wydać zakaz prowadzenia działalności, gdy oddział nie będzie przestrzegał polskiego prawa.

Przeczytaj, jak zarejestrować oddział zagranicznej firmy w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Emeryci

Wiek emerytalny wynosi w Polsce odpowiednio 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn. Po osiągnieciu tego wieku możesz:

  • zarejestrować działalność gospodarczą
  • kontynuować prowadzenie działalności gospodarczej założonej przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Możesz prowadzić działalność w dowolnej, wybranej przez siebie formie.

Ważne! Obowiązek przerwania aktywności zawodowej w trakcie pobierania emerytury dotyczy jedynie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Przeczytaj, jak zarejestrować:

Pamiętaj! Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, mogą osiągać przychody dowolnej wysokości bez ograniczenia wysokości świadczeń emerytalnych. Podobna zasada dotyczy emerytów, którzy uzyskują przychody z tytułu wykonywania pracy zarobkowej nieobjętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi – na przykład umowy o dzieło, umowy agencyjnej.

Nie dotyczy to osób, które pobierają wcześniejsze emerytury. Są one zobowiązane do zmniejszenia lub zawieszenia pobierania emerytury, jeśli ich dochód przekracza określoną wysokość. W sytuacji, gdy dochód przekroczy 70% przeciętnego miesięcznego krajowego wynagrodzenia, świadczenia emerytalne są zmniejszane. Jeśli przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju – emerytura nie przysługuje.

Osoby niepełnoletnie

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Osoby niepełnoletnie mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, czyli nie mogą dokonywać we własnym imieniu czynności prawnych, które powodują powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego. Nie będą więc mogły samodzielnie zawierać umów ze swoimi kontrahentami na dostawę towarów czy sprzedaż produktów.

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się dopiero w momencie ukończenia 18. roku życia. W okresie od 13. do 18. roku życia ma się ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Osoba niepełnoletnia formalnie może prowadzić w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą, jednak każde działanie takiej osoby, od uzyskania wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) po zawarcie każdej umowy w ramach prowadzonej działalności, będzie wymagać zgody przedstawiciela ustawowego (na przykład rodzica), a w niektórych sytuacjach, jak na przykład zawarcie umowy sprzedaży lub kupna nieruchomości, także zgody sądu.

Spółki kapitałowe

Osoba, która ukończyła 13. rok życia, a nie jest jeszcze pełnoletnia, może obejmować lub nabywać udziały lub akcje w spółkach kapitałowych za zgodą przedstawiciela ustawowego oraz po uzyskaniu zgody sądu.

Spółkami kapitałowymi są:

  • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
  • spółka akcyjna.

Pełnoletniość w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki kapitałowej jest wymagana jedynie od członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidatorów oraz prokurentów.

Spółki osobowe

Osoby, które ukończyły 13. rok życia, a nie są jeszcze pełnoletnie, mogą także wstępować do spółek osobowych lub nabywać ich akcje. Spółkami osobowymi są spółki:

  • jawna
  • partnerska
  • komandytowa
  • komandytowo-akcyjna.

W przypadku spółki jawnej i partnerskiej osoba niepełnoletnia, aby zaciągnąć zobowiązanie, także potrzebowałaby zgody przedstawiciela ustawowego oraz sądu.

W przypadku spółki komandytowo-akcyjnej akcje są jedynie prawem do udziału w zysku i nie dają prawa do prowadzenia spraw spółki. Zatem właścicielem takich praw może być również osoba niepełnoletnia. Ich sprzedaż przed osiągnięciem pełnoletniości będzie jednak wymagała zgody przedstawiciela ustawowego oraz sądu.

Pamiętaj! Zarówno akcje lub udziały w spółkach, a także wpis do CEIDG w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej może zostać oddziedziczona przez osobę niepełnoletnią.

Czy ta strona była przydatna?