Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Kto może prowadzić działalność gospodarczą w Polsce

Polskie przepisy przewidują dużą swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza, że w większości wypadków możesz założyć firmę i prowadzić ją w wybranej przez siebie formie. Przeczytaj, kiedy trzeba spełnić dodatkowe warunki. Sprawdź, czy firmę może otworzyć cudzoziemiec, osoba niepełnoletnia lub emeryt.

Swoboda działalności gospodarczej

Polskie przepisy przyznają dużą swobodę, jeśli chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z Ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.

Działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.  

W Polsce status przedsiębiorcy może mieć:

  • osoba fizyczna
  • osoba prawna
  • jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Pamiętaj! Ograniczenia w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej mogą wynikać z wyroku sądu, który może zakazać konkretnej osobie prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

W niektórych przypadkach prowadzenie działalności gospodarczej wymaga zgody odpowiedniego organu, czyli koncesji. Dotyczy to wykonywania działalności gospodarczej w dziedzinach mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny. Koncesji udziela minister właściwy ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji.

Koncesji potrzebujesz na przykład, jeśli chcesz wytwarzać lub obracać materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.

Ważne! Przyznanie koncesji może być uzależnione od spełnienia szczególnych warunków, które mogą dotyczyć wykształcenia, wieku, niekaralności czy posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.

W niektórych przypadkach przedsiębiorca musi uzyskać zezwolenie na prowadzenie określonej działalności. Zezwoleń udzielają lub odmawiają ich udzielenia odpowiednie organy. Dotyczy to na przykład wykonywania działalności polegającej na świadczeniu usług przewozu osób czy prowadzeniu apteki.

Podobnie jak w przypadku koncesji także uzyskanie zezwolenia może być uzależnione od spełnienia określonych wymagań, takich jak – na przykład – odpowiedni wiek, wykształcenie czy przejście testów psychofizycznych.

Przeczytaj więcej o działalności regulowanej.

Cudzoziemcy

Obywatele Unii Europejskiej, którzy chcą wykonywać w Polsce działalność gospodarczą mogą:

  • założyć w Polsce własną firmę
  • świadczyć transgranicznie usługi
  • założyć w Polsce oddział przedsiębiorcy zagranicznego, jeśli prowadzą już firmę w którymś z państw członkowskich Unii Europejskiej

Obywatele państw, które nie należą do Unii Europejskiej, mogą:

  • założyć w Polsce działalność po spełnieniu dodatkowych warunków
  • założyć w Polsce oddział przedsiębiorcy zagranicznego, jeżeli ratyfikowane umowy międzynarodowe podpisane z Polską nie wykluczają takiej możliwości.

Wykaz ratyfikowanych umów międzynarodowych można znaleźć na stronie Internetowej Bazy Traktatów, prowadzonej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Kiedy cudzoziemiec może prowadzić działalność jak polski obywatel

Możesz wybrać dowolną formę prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, czyli możesz założyć działalność jednoosobową lub zostać wspólnikiem dowolnej spółki osobowej czy spółki kapitałowej, jeśli spełniasz któryś z niżej wymienionych warunków:

  • jesteś obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo Europejskiego Obszaru Gospodarczego

Państwami członkowskimi UE są: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Szwecja, Węgry, Włochy.

Państwami członkowskimi Europejskiego Obszaru Gospodarczego, poza państwami członkowskimi UE, są Norwegia, Islandia, Liechtenstein.

  • jesteś obywatelem Stanów Zjednoczonych Ameryki lub Konfederacji Szwajcarskiej

Umowy międzynarodowe Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, sporządzony w Waszyngtonie dnia 21 marca 1990 r.  oraz Umowa między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie swobodnego przepływu osób umożliwiają zakładanie działalności gospodarczej przez obywateli Stanów Zjednoczonych Ameryki i Konfederacji Szwajcarskiej na takich samych zasadach, jak obywatele polscy.

  • jesteś obywatelem innego niż wyżej wymienione państwa oraz:
    • posiadasz zezwolenie na pobyt stały
    • posiadasz zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
    • posiadasz zezwolenie na pobyt czasowy, udzielone między innymi w związku z połączeniem z rodziną legalnie przebywającą w Polsce, kształceniem się na studiach
    • posiadasz status uchodźcy
    • posiadasz ochronę uzupełniającą
    • posiadasz zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany
    • posiadasz zezwolenie na pobyt czasowy i pozostajesz w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim zamieszkałym na terytorium Polski
    • posiadasz zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania działalności gospodarczej, udzielone ze względu na kontynuowanie prowadzonej już działalności gospodarczej na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej
    • posiadasz ochronę czasową w Polsce
    • posiadasz ważną Kartę Polaka
    • jesteś członkiem rodziny, przez co rozumie się:
      • małżonka obywatela UE
      • bezpośredniego zstępnego obywatela UE lub jego małżonka, w wieku do 21 lat lub pozostającego na utrzymaniu obywatela UE lub jego małżonka
      • bezpośredniego wstępnego obywatela UE lub jego małżonka, pozostającego na utrzymaniu obywatela UE lub jego małżonka
      • osobę, która złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub na pobyt stały – do czasu, w którym decyzja wydana na podstawie tych wniosków stanie się ostateczna.

Sprawdź, jaki dokument musisz dołączyć w czasie rejestracji jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce, jeśli nie jesteś obywatelem UE lub EOG.

Podstawa prawna umożliwiająca założenie JDG Co wpisać we wniosku o wpis do CEIDG, w statusie cudzoziemca Jaki dokument trzeba zeskanować i dołączyć
zezwolenie na pobyt stały numer karty pobytu stałego karta pobytu stałego
zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (zezwolenie udzielone w Rzeczpospolitej Polskiej) numer karty pobytu decyzja o zezwoleniu na pobyt
zezwolenie na pobyt czasowy i pozostawanie w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim zamieszkałym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej) numer karty pobytu czasowego

decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy (z podstawą dotyczącą zawarcia związku małżeńskiego)
albo

decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy (dowolna - nie musi być związana z małżeństwem) oraz dowód osobisty małżonka oraz akt małżeństwa
albo

karta pobytu czasowego (dowolna - nie musi być związana z małżeństwem) oraz dowód osobisty małżonka oraz akt małżeństwa

status uchodźcy numer karty pobytu lub Genewskiego Dokumentu Podróży decyzja o nadaniu statusu uchodźcy
ochrona uzupełniająca numer karty pobytu lub Genewskiego Dokumentu Podróży decyzja o przyznaniu ochrony uzupełniającej
zgoda na pobyt tolerowany numer dokumentu "zgoda na pobyt tolerowany" decyzja o zezwoleniu na pobyt tolerowany
zgoda na pobyt ze względów humanitarnych numer karty pobytu decyzja o zezwoleniu na pobyt ze względów humanitarnych

zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania działalności gospodarczej, udzielone ze względu na kontynuowanie prowadzonej już działalności gospodarczej

numer karty pobytu czasowego decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy
ważna karta Polaka numer karty Polaka ważna karta Polaka

pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku byli uprawnieni do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ust. 2 pkt 1 lit. c i g

numer paszportu paszport wraz ze stroną, na której widnieje "stempel"
wiza Poland Business Harbour numer wizy paszport wraz ze stroną, na której widnieje wiza
zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 144 ustawy o cudzoziemcach (w celu kształcenia na studiach) numer karty pobytu czasowego decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy (z podstawą dotyczącą kształcenia na studiach)
zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (w celu połączenia się z rodziną) numer karty pobytu czasowego decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy
zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 186 ust. 1 pkt 3, 4, 7 ustawy o cudzoziemcach (dot. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej udzielonego przez inne państwo Unii Europejskiej) numer karty pobytu czasowego decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy
zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 151 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych - dla naukowca) numer karty pobytu czasowego decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy

Jeśli nie spełniasz żadnego z wymienionych warunków, to nadal możesz podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terenie Polski, ale wyłącznie w formie spółki: komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej. Możesz również przystępować do takich spółek oraz obejmować bądź nabywać ich udziały lub akcje, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Przeczytaj, jak zarejestrować:

Transgraniczna działalność usługowa

Obywatel jednego z państw członkowskich Unii Europejskich, który chce czasowo świadczyć usługi w Polsce, nie musi rejestrować w Polsce działalności – może okazjonalnie świadczyć usługi transgranicznie.

Ważne! Każdy usługodawca, także przedsiębiorca z UE, może tymczasowo świadczyć usługi na zasadzie transgranicznej w innym kraju Unii Europejskiej. Jeżeli polskie przepisy wymagają dla jakiegoś rodzaju działalności uzyskania zezwolenia, koncesji czy wpisu do określonego rejestru, takie wymogi też trzeba spełnić.

Świadczyć usługi transgraniczne może:

  • osoba fizyczna z innego państwa członkowskiego, nieprowadząca działalności gospodarczej
  • przedsiębiorca z innego państwa członkowskiego, który wykonuje działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi w tym państwie przepisami.

Nie każdy rodzaj usług można świadczyć transgranicznie. Wyłączone z tej możliwości są usługi, których wykonywanie wymaga posiadania specjalistycznych uprawnień lub wykształcenia.

Lista wyłączeń z transgranicznego świadczenia usług jest zawarta w artykule 12 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Polski. Dotyczy to na przykład usług przewozowych, notarialnych, farmaceutycznych, medycznych czy hazardowych.

Pamiętaj! Jeśli świadczysz w Polsce usługi transgraniczne, nie musisz się rejestrować w polskim systemie ubezpieczeń społecznych – wystąp do instytucji ubezpieczającej w swoim kraju, właściwej ze względu na swój adres zamieszkania, o wydanie zaświadczenia o podleganiu zabezpieczeniu społecznemu (na formularzu A1).

Przeczytaj więcej o tym, jak świadczyć usługi transgraniczne w Polsce.

Oddział przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce

Jeżeli prowadzisz firmę, w którymś z państw członkowskich Unii Europejskiej, możesz otworzyć oddział w Polsce i wykonywać tu działalność w takim samym zakresie jak za granicą.

Zasady te dotyczą również obywateli państw, które nie należą do Unii Europejskiej, jeżeli ratyfikowane umowy międzynarodowe podpisane z Polską nie wykluczają takiej możliwości. Wykaz ratyfikowanych umów międzynarodowych można znaleźć na stronie Internetowej Bazy Traktatów prowadzonej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Pamiętaj, żeby:

  • ustanowić osobę upoważnioną w oddziale do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego
  • wpisać oddział do Krajowego Rejestru Sądowego
  • dołączyć odpis z rejestru zagranicznego wraz z tłumaczeniem na język polski
  • dołączyć akt założycielski, umowę albo statut wraz z tłumaczeniem na język polski.

Koniecznie używaj do oznaczenia oddziału nazwy firmy za granicą, z polskim tłumaczeniem formy prawnej oraz zwrotu „oddział w Polsce”. Prowadź oddzielną księgowość po polsku, zgłaszaj wszystkie zmiany w ciągu 14 dni.

Uwaga! Minister może wydać zakaz prowadzenia działalności, gdy oddział nie będzie przestrzegał polskiego prawa.

Przeczytaj, jak zarejestrować oddział zagranicznej firmy w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Emeryci

Wiek emerytalny wynosi w Polsce odpowiednio 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn. Po osiągnieciu tego wieku możesz:

  • zarejestrować działalność gospodarczą
  • kontynuować prowadzenie działalności gospodarczej założonej przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Możesz prowadzić działalność w dowolnej, wybranej przez siebie formie.

Ważne! Obowiązek przerwania aktywności zawodowej w trakcie pobierania emerytury dotyczy jedynie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Przeczytaj, jak zarejestrować:

Pamiętaj! Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, mogą osiągać przychody dowolnej wysokości bez ograniczenia wysokości świadczeń emerytalnych. Podobna zasada dotyczy emerytów, którzy uzyskują przychody z tytułu wykonywania pracy zarobkowej nieobjętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi – na przykład umowy o dzieło, umowy agencyjnej.

Nie dotyczy to osób, które pobierają wcześniejsze emerytury. Są one zobowiązane do zmniejszenia lub zawieszenia pobierania emerytury, jeśli ich dochód przekracza określoną wysokość. W sytuacji, gdy dochód przekroczy 70% przeciętnego miesięcznego krajowego wynagrodzenia, świadczenia emerytalne są zmniejszane. Jeśli przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju – emerytura nie przysługuje.

Osoby niepełnoletnie

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Osoba niepełnoletnia może prowadzić w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą. Pamiętaj jednak, że każde działanie takiej osoby, od uzyskania wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) po zawieranie umów z kontrahentami, będzie wymagać zgody przedstawiciela ustawowego.

Jeżeli nie masz 18 lat i chcesz prowadzić działalność gospodarczą, wniosek o wpis do CEIDG musi złożyć twój przedstawiciel ustawowy. Najczęściej będzie to rodzic.

Wpis złożony w twoim imieniu przez rodzica zostanie zweryfikowany przez CEIDG. To oznacza, że cała procedura potrwa dłużej, a CEIDG, w razie jakichkolwiek wątpliwości co do uprawnień przedstawiciela ustawowego, może się na rejestrację firmy nie zgodzić. Jeżeli jednak na założenie przez ciebie firmy wyraził zgodę sąd, to twój wniosek o wpis do CEIDG nie będzie już podlegał dodatkowej weryfikacji. 

Pamiętaj! Każdy z rodziców może samodzielnie reprezentować dziecko. Zasada samodzielnej reprezentacji dziecka przez rodzica nie ma jednak zastosowania w przypadku istotnych spraw dziecka, jeżeli jedno z rodziców zgłosiło sprzeciw.

Osoby niepełnoletnie - od 13. do 18. roku życia - mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, czyli nie mogą dokonywać we własnym imieniu czynności prawnych, które powodują powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego. To oznacza, że nie mogą same zrealizować wielu standardowych czynności przedsiębiorcy – na przykład zawierać umów ze swoimi kontrahentami na dostawę towarów czy sprzedaż produktów. Ponadto w niektórych sytuacjach, na przykład przy umowie sprzedaży lub kupna nieruchomości, potrzeba będzie zgoda sądu na transakcję. Chodzi o sytuacje, gdy czynność dotyczy działalności przekraczającej zwykły zakres zarządu. Wówczas sami rodzice nie mogą dokonać takiej czynności, a muszą wystąpić o zgodę do sądu o zezwolenie na jej dokonanie.

Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się w momencie ukończenia 18. roku życia.

Spółki kapitałowe

Osoba, która ukończyła 13. rok życia, a nie jest jeszcze pełnoletnia, może obejmować lub nabywać udziały lub akcje w spółkach kapitałowych za zgodą przedstawiciela ustawowego oraz po uzyskaniu zgody sądu.

Spółkami kapitałowymi są spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna.

Pełnoletniość w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki kapitałowej jest wymagana jedynie od członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidatorów oraz prokurentów.

Spółki osobowe

Osoby, które ukończyły 13. rok życia, a nie są jeszcze pełnoletnie, mogą także wstępować do spółek osobowych lub nabywać ich akcje. Spółkami osobowymi są spółki:

  • jawna
  • partnerska
  • komandytowa
  • komandytowo-akcyjna.

W przypadku spółki jawnej i partnerskiej osoba niepełnoletnia, aby zaciągnąć zobowiązanie, także potrzebowałaby zgody przedstawiciela ustawowego oraz sądu.

W przypadku spółki komandytowo-akcyjnej akcje są jedynie prawem do udziału w zysku i nie dają prawa do prowadzenia spraw spółki. Zatem właścicielem takich praw może być również osoba niepełnoletnia. Ich sprzedaż przed osiągnięciem pełnoletniości będzie jednak wymagała zgody przedstawiciela ustawowego oraz sądu.

Pamiętaj! Zarówno akcje lub udziały w spółkach, a także wpis do CEIDG w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej może zostać oddziedziczona przez osobę niepełnoletnią.

Czy ta strona była przydatna?