Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Biznesplan

Masz już pomysł na własną działalność, ale nie jesteś pewien, czy twój biznes będzie opłacalny i nie wiesz, w jakim kierunku powinien się rozwijać? Szukasz kapitału na rozwój firmy? Pomocnym narzędziem będzie dla ciebie biznesplan. Pozwala on wyznaczyć cele i metody działania, ocenić opłacalność planowanego przedsięwzięcia oraz oszacować ewentualne ryzyko niepowodzenia. Będzie to dla ciebie ważny dokument nie tylko w zaplanowaniu rozwoju działalności, ale także w przypadku starania się o pozyskanie środków na inwestycje np. z banku.

Elementy biznesplanu

Niezależnie od rodzaju i wielkości planowanej działalności, podstawowe elementy biznesplanu są zbliżone i powinny obejmować:

Wprowadzenie/synteza – tutaj powinieneś krótko naświetlić i uzasadnić rynkowo swój pomysł przyszłym czytelnikom biznesplanu. Pamiętaj, aby w pomyśle było coś, co wyróżni Twój produkt/usługę na rynku. Syntezę przygotuj na końcu tworzenia biznesplanu, kiedy masz już wszystkie, niezbędne informacje.

Opis firmy – pozwoli przybliżyć twoją działalność adresatom biznesplanu. Określ wyraźnie misję i cele działalności firmy – zarówno krótko- jak i długofalowe. W tym elemencie powinieneś podać również takie informacje, jak: zasoby materialne, ludzkie oraz doświadczenie, jakie posiada twoja firma. Ponadto opisz jak wygląda schemat organizacyjny i kto (kwalifikacje, doświadczenia przydatne w podejmowanym przedsięwzięciu) sprawuje poszczególne funkcje.

Informacje o produkcie lub usłudze – czyli co chcesz sprzedawać, faza rozwoju, w jakiej są obecnie twoje produkty/usługi oraz termin wejścia na rynek. Opisz je, porównaj z konkurencją i wykaż przewagę na rynku. Trzymaj się faktów i podpieraj się liczbami. Jeśli to możliwe, podaj wyniki badań czy testów na ich temat. Używaj języka zrozumiałego dla nieprofesjonalnych odbiorców. Jeśli posiadasz licencje, prawo własności, patent, zarejestrowany znak towarowy czy wzór użytkowy – napisz o tym. Charakterystyka produktu lub usługi powinna zawierać:

  • szczegółowy opis
  • unikalne cechy, które wyróżniają cię na rynku, zapewnią przewagę nad konkurencją
  • informacje o aktualnej fazie cyklu życia produktu
  • fotografie produktu w formie załącznika do biznesplanu

Charakterystyka inwestycji – czyli co będzie przedmiotem finansowania. W tej części powinieneś podać:

  • rzeczowy zakres inwestycji z wyceną poszczególnych jej elementów oraz z listą potencjalnych dostawców i wykonawców
  • specyfikację techniczną
  • planowane źródła finansowania inwestycji, w tym określenie stosunku środków własnych do zewnętrznych funduszy (wskazać m.in. warunki kredytowe, leasingowe)
  • harmonogram finansowania

Analiza rynku – w tym punkcie powinieneś rozwinąć temat rynku i klientów. W analizie rynku:

  • określasz otoczenie firmy
  • przedstawiasz obecną sytuację branży i przewidywane trendy rozwojowe, ważną informacją będzie spodziewany przez ciebie udział w rynku (napisz, jeśli przeprowadzałeś jakieś badania rynku i preferencji odbiorców – jeśli dopiero zamierzasz to zrobić, podaj, kto będzie je wykonywał i ile będą kosztować)
  • wymieniasz dostawców i konkurencję
  • analizujesz szczegółowo popyt na produkty lub usługi (określ liczbowo ilu klientów, w jakiej ilości kupi produkty i usługi)
  • opisujesz potencjalnych klientów z podziałem na segmenty oraz wskazaniem grupy docelowej

Analiza SWOT w biznesplanie – jest narzędziem określającym pozycję rynkową Twojej firmy. Polega na znalezieniu 4 istotnych dla firmy czynników: mocnych stron (Strenghts), słabych stron (Weaknesses), szans (Opportunities), zagrożeń (Threats).

Strategia – w tym miejscu przedstaw metody produkcji/świadczenia usługi. Scharakteryzuj siedzibę firmy oraz wyposażenie, którego potrzebujesz do realizacji celów biznesplanu. Podaj informacje na temat planowanego zatrudnienia oraz przedstaw zespół, który zajmie się nowym przedsięwzięciem. Potencjalny inwestor już zna twój produkt/usługę, ale w tym punkcie nie zaszkodzi opisać, w jaki sposób będziesz dostarczał je klientom (kanały dystrybucji: np.: internet, sprzedaż hurtowa, detaliczna, własna sieć sklepów itd.) oraz kto się będzie zajmował sprzedażą. Opisz także usługi posprzedażowe, serwis, gwarancje, politykę zwrotów itp. Wyjaśnij, jaka będzie polityka cenowa oraz jakie działania związane z promocją i reklamą będziesz podejmować. Przydatna okaże się reguła komunikacji z klientami zwana 4P, której elementami są: 1. Product (produkt), 2. Price (cena), 3. Promotion (promocja) 4. Place (dystrybucja).

Plan finansowy przedsięwzięcia – pamiętaj, że z punktu widzenia potencjalnych inwestorów ocena finansowej strony przedsięwzięcia będzie najważniejszą częścią twojego biznesplanu. Postaraj się poświęcić tej części dużo uwagi. Musisz przekonać inwestora, że twój projekt jest dla niego opłacalny. W tym celu należy przedstawić prognozę finansową zawierającą: rachunek zysków i strat tzn. przewidywane wydatki i dochody (z reguły na 5 lat), bilans (pozwoli zmierzyć wzrost i rozwój firmy w pewnym okresie), rachunek przepływu gotówki (cash flow). W części tej należy napisać szczegółowo, jakiej wysokości kredytu (pożyczki, wkładu kapitałowego) oczekujesz z dokładnym wskazaniem, na jakie wydatki będzie przeznaczony. Ważne jest, aby przekazać dostawcy kapitału (bank, fundusz) informacje dotyczące kwoty kredytu, jaką będziesz w stanie spłacać w kolejnych latach. Dodatkowo powinieneś wskazać, jak będzie wyglądać strona finansowa przedsięwzięcia w kolejnych latach po spłacie zewnętrznego wsparcia. Pamiętaj, że wszystkie dane przyjęte do wyliczeń w części finansowej muszą wynikać z przyjętych planów i założeń, być rzetelne i wiarygodne.

Kontrola działalności – bardzo ważny dla oceny twojego biznesplanu będzie sposób podejścia do kontroli i monitorowania działań firmy. Napisz, w jaki sposób i z jaką częstotliwością będzie prowadzona kontrola finansowa oraz kto będzie ją prowadził. Wskaż, w jaki sposób zamierzasz monitorować sprzedaż (jaki system ewidencji sprzedaży), promocję, reklamę. Dodatkowo przedstaw informacje na temat form kontrolowania produkcji/świadczenia usług, jakości i reklamacji, kadr oraz planów rozwoju produktu/usługi.

Załączniki – czyli dokumentacja potwierdzająca zawarte w biznesplanie informacje. Mogą obejmować: życiorysy kluczowych osób, projekty i dane techniczne, dokumenty patentowe, o prawach autorskich, badania i analizy na temat produktu/usługi i rynku, informacje o umowach przedwstępnych, zamówieniach itp., schemat struktury organizacyjnej firmy oraz ewentualne dane dotyczące profesjonalnych konsultantów i biegłych księgowych.

Dodatkowe informacje na temat biznesplanu

Przygotowanie dokładnego i wiarygodnego biznesplanu wymaga pewnej wiedzy z zakresu rachunkowości. Skonsultuj swój plan np. z księgowym albo bardziej doświadczonym przedsiębiorcą. Możesz również skorzystać z gotowych wzorów biznesplanów (np. publikowanych przez instytucje udzielające dotacji UE) i materiałów pomocniczych.

Zobacz:

Analiza SWOT w biznesplanie

Czym jest analiza SWOT? Analiza SWOT to podstawowe narzędzie do tworzenia biznesplanu. W swojej najbardziej podstawowej wersji analiza SWOT to po prostu skrót od angielskich wyrazów: Strenghts (mocne strony), Weaknesses (słabe strony), Opportunities (szanse) oraz Threats (zagrożenia). Taka analiza pozwala zastanowić się nad obiektywną sytuacją Twojego biznesu, a także usystematyzować wszystkie informacje, które o nim masz. Po drugie jest punktem wyjścia do stworzenia strategii i przewidzenia problemów. Po trzecie jest często niezbędnym dokumentem w wypadku ubiegania się o kredyt w banku lub wsparcie instytucji venture capital.

Krok 1: Uzupełnij tabelę SWOT

  Pozytywne Negatywne
Wewnętrzne Mocne strony (S) Słabe strony (W)
Zewnętrzne Szanse (O) Zagrożenia (T)

Zacznij od uzupełnienia powyższej tabelki, wypisując wyczerpująco wszystkie najważniejsze wskaźniki. Warto spytać o opinię inne osoby znające biznes lub zaczerpnąć informacje z prasy fachowej czy Internetu. Dwa pierwsze składniki analizy (mocne i słabe strony) odnoszą się do kwestii wewnętrznych, czyli atutów i mankamentów Twojej firmy, natomiast szanse i zagrożenia do kwestii zewnętrznych, czyli np. konkurencji czy sytuacji na rynku.

  • Mocne strony – czyli wszystko to, co może mieć wpływ na powodzenie twojego biznesu i uzyskanie przewagi nad konkurencją np.: znajomość branży, tani koszt wynajmu biura, duża motywacja zespołu, atrakcyjność cenowa, innowacyjność, duża baza kontaktów.
  • Słabe strony – analogicznie do mocnych stron wypisz wszystkie czynniki, które mogą zaszkodzić powodzeniu twojego planu od wewnątrz jak np.: brak doświadczonych pracowników, mało znana marka, wysoki koszt księgowości, nietrwałość łańcucha dostaw, brak akredytacji itp.
  • Szanse – to wszelkie okoliczności zewnętrzne, jakie mogą mieć wpływ na sukces twojej firmy, jak upadek konkurencyjnej firmy, nowe rynki, pierwszeństwo tego typu usług na rynku, zmiana praktyk społeczeństwa czy moda, które mogą przyczynić się do większej atrakcyjności twoich produktów.
  • Zagrożenia – wszystko to, co z zewnątrz może zaszkodzić twojemu przedsięwzięciu: bariery wejścia na rynek, zmiana cen surowców koniecznych do obróbki, planowana zmiana przepisów, wzrost kosztów dowozu związany np. z podwyżką cen benzyny.

Krok 2: Przypisz „wagi"

Następnie poklasyfikuj wszystkie czynniki w każdej z czterech kategorii wedle znaczenia, jaki odgrywają dla powodzenia twojego projektu, korzystając z ułamkowych wartości (ich suma musi wynosić 1). Jeśli np. wśród mocnych stron twojej firmy wymieniłeś: znajomość branży, tani koszt wynajmu biura, duża motywacja zespołu, atrakcyjność cenowa, innowacyjność, duża baza kontaktów, a następnie stwierdzisz, że innowacyjność będzie miała najważniejsze znaczenie, a dalej - atrakcyjność cenowa, wreszcie pozostałe czynniki, możesz np. oznaczyć je następująco: znajomość branży (0,2), tani koszt wynajmu biura (0,15), duża motywacja zespołu (0,1), atrakcyjność cenowa (0,25), innowacyjność (0,3). Wedle tej zasady przypisz „wagę" wszystkim czynnikom – pamiętaj, by suma czynników w każdej kategorii wyniosła wartość 1.

Przykładowa tabela wag

Czynniki wewnętrzne Waga Czynniki zewnętrzne Waga
Mocne strony (S) 1 Szanse (O) 1
Znajomość branży (S1) 0,2 ....O1 0,2
Tani koszt wynajmu biura (S2) 0,15 ....O2 0,25
Duża motywacja zespołu (S3) 0,1 ....O3 0,15
Atrakcyjność cenowa (S4) 0,25 ....O4 0,3
Innowacyjność (S5) 0,3 ....O5 0,1
Słabe strony (W) 1 Zagrożenia (T) 1
....W1 0,2 ....T1 0,15
....W2 0,2 ....T2 0,15
....W3 0,2 ....T3 0,2
....W4 0,3 ....T4 0,25
....W5 0,1 ....T5 0,25

Krok 3: Powiąż różne czynniki SWOT ze sobą

Po przypisaniu wag, warto przyjrzeć się swojej tabeli SWOT pod kątem równoważnia się czynników, ich wzajemnych relacji. Najłatwiej zrobić to poprzez odpowiedzi na serię pytań:

  • Czy określona mocna strona pozwala wykorzystać daną szansę?
  • Czy określona mocna strona pozwala ograniczyć dane zagrożenie?
  • Czy określona słaba strona ogranicza możliwość wykorzystania danej szansy?
  • Czy określona słaba strona potęguje dane zagrożenie?

Taka analiza da twojej firmie pełniejszy wgląd w mocne i słabe strony przedsięwzięcia. Np. bardziej widoczna może stać się korelacja mało znanej marki i barier wejścia na rynek, które mogą zaowocować dużo wyższymi kosztami na początku i wymuszeniem bardziej agresywnej i widocznej strategii marketingowej niż powolnej strategii obronnej czy konkurencyjnej. Chodzi o zastanowienie się, co by było gdyby niektóre czynniki wystąpiły razem i jak je ew. wykorzystać lub unieszkodliwić.

Analizę możesz przeprowadzć również w „drugą stronę". Nazywa się ona TOWS - nazwa powstała przez przestawienie liter w słowie SWOT i wskazuje na odwrócenie kolejności analizy. O ile w analizie SWOT wychodzi się od oceny wewnętrznych sił i słabości, dla których szuka się sposobu najlepszego wykorzystania biorąc pod uwagę otoczenie organizacji, to w analizie TOWS zaczyna się od rozpatrzenia szans i zagrożeń w otoczeniu przed którymi stoi organizacja, które następnie konfrontuje się z własnymi predyspozycjami do wykorzystania tych szans i niwelowania zagrożeń.

W analizie TOWS znajdziesz odpowiedzi na pytania:

  • Czy określona szansa potęguje daną silną stronę?
  • Czy określone zagrożenie ogranicza daną silną stronę?
  • Czy określona szansa pozwala osłabić (przezwyciężyć) daną słabą stronę?
  • Czy określone zagrożenie wzmacnia daną słabą stronę?   

Jak zbadać związki pomiędzy poszczególnymi czynnikami? Służą do tego tabele krzyżowe, na których wszystkie wypisane czynniki możesz łatwo porównać.

Przykładowa tabela powiązań SWOT dla pytania: Czy określona mocna strona pozwala wykorzystać daną szansę?

Szanse/ Mocne strony [O1] [O2] [O3] [O4] [O5] Waga Liczba interakcji Iloczyn wag i interakcji Ranga
S1 1 2 1 1 1 0,2 6 (O1+O2....+O5) 1,2 1/2
S2 0 1 1 1 1 0,15 4 0,6 4
S3 0 1 2 1 1 0,1 5 0,5 5
S4 1 1 0 1 0 0,25 3 0,75 3
S5 1 1 1 1 0 0,3 4 1,2 1/2
Waga 0,2 0,25 0,15 0,3 0,1        
Liczba interakcji 3 (S1+S2...+S5) 6 5 5 3        
Iloczyn wag i interakcji 0,6 1,5 0,75 1,5 0,3        
Ranga 4 1 3 1 5        
Suma interakcji             44 (interakcje S plus interakcje O)    
Suma iloczynów               8,9  

 

Jeśli zależność występuje wpisuje się „1" lub „2" (w przypadku silnego oddziaływania) , jeśli nie „0". W kolumnie i wierszu „waga" wpisz ustalone wcześniej wagi dla każdej z cech. Liczba interakcji oznacza sumę występowania zależności. Iloczyn wag i interakcji oznacza pomnożenie wagi i interakcji i wpisanie wyniku. Rangę wpisuje się od „1" do „5" w zależności od wyniku iloczynu wag i interakcji. Tam gdzie jest najwyższy wpisujesz „1". Tam gdzie najniższy „5". Ranga określa moc cechy.

Tabele dla pozostałych pytań SWOT powinieneś przygotować według powyższych zasad.

Czy określona mocna strona pozwala ograniczyć dane zagrożenie?

Zagrożenie/ Mocne strony T1 T2 T...
S1      
S2      
S...      

 

Czy określona słaba strona ogranicza możliwość wykorzystania danej szansy?

Szanse/ Słabe strony O1 O2 O...
W1      
W2      
W...      

 

Czy określona słaba strona potęguje dane zagrożenie?

Zagrożenie/ Słabe strony T1 T2 T...
W1      
W2      
W...      

 

Dla pytań TOWS tabele będą wyglądać następująco:

Czy określona szansa potęguje daną silną stronę?

Szanse/ Mocne strony S1 S2 S...
O1      
O2      
O...      

 

Czy określone zagrożenie ogranicza daną silną stronę?

Zagrożenie/ Mocne strony S1 S2 S...
T1      
T2      
T...      

 

Czy określona szansa pozwala osłabić (przezwyciężyć) daną słabą stronę?

Szanse/ Słabe strony W1 W2 W...
O1      
O2      
O...      

 

Czy określone zagrożenie wzmacnia daną słabą stronę?   

Zagrożenie/ Słabe strony W1 W2 W...
T1      
T2      
T...      

 

Krok 4: Wybierz strategię

Po przygotowaniu poszczególnych tabeli SWOT i TOWS możesz przygotować zbiorczą analizę wyników.

  Wyniki analizy SWOT Wyniki analizy TOWS Zestawienie zbiorcze SWOT/TOWS
Kombinacja Suma interakcji Suma iloczynów Suma interakcji Suma iloczynów Suma interakcji (SWOT+TOWS) Suma iloczynów (SWOT+TOWS)
Mocne strony [S]/ Szanse [O] 44 8,9 .... .... .... ....
Mocne strony [S]/ Zagrożenia [T] .... .... .... .... .... ....
Słabe strony [W]/ Szanse [O] .... .... .... .... .... ....
Słabe strony [W]/ Zagrożenia [T] .... .... .... .... .... ....

 

Teraz możesz przystąpić do wyboru strategii.

Wyróżnia się zasadniczo 4 rodzaje strategii, które uzależnione są od liczby interakcji oraz ich mocy:

  • Strategia agresywna jest dobrym wyborem, gdy mocne strony biznesu a także silnie powiązane z nim szanse w otoczeniu są najbardziej widoczne w tabeli krzyżowej – strategia agresywna jest strategią silnej ekspansji oraz rozwoju wykorzystującego obydwa czynniki. Zakłada m.in. szukanie sposobności wzmocnienia pozycji na rynku czy przejmowanie organizacji o podobnym profilu.
  • Strategia konserwatywna jest najlepszym rozwiązaniem, gdy mocne strony pozwalają unieszkodliwić zewnętrzne zagrożenia i wiąże się z przeczekaniem trudnego okresu. Przedsiębiorstwo wydaje się działać w niezbyt korzystnym otoczeniu i dlatego nie może się rozwijać, ale może przetrwać w oczekiwaniu lepszej sytuacji zewnętrznej. Zakłada m.in. segmentację rynku, redukcję kosztów, rozwijanie nowych produktów czy ulepszanie najbardziej konkurencyjnych.
  • Strategia konkurencyjna zalecana jest gdy firma ma przewagę słabych stron nad mocnymi, ale funkcjonuje w przyjaznym dla siebie otoczeniu, co pozwala jej utrzymywać swoją pozycję. Strategia koncentruje się wtedy na eliminowaniu wewnętrznych słabości, aby w przyszłości – gdy sytuacja zewnętrzna się pojawi – dobrze ją wykorzystać. Zakłada m.in. ulepszanie linii produktów, zwiększanie produktywności czy redukcję kosztów.
  • Strategia defensywna zalecana jest gdy przeważające słabe strony oraz zagrożenia z otoczenia zagrażają firmie. Jest to strategia nastawiona na przetrwanie. Zakłada m.in. stopniowe wycofywanie się z rynku, redukcję kosztów, zatrzymanie procesu inwestowania.

Po wpisaniu w tabelę wyników ze zbiorczej analizy wyników, otrzymasz wyniki dla różnych rodzajów strategii. Najbardziej odpowiednia dla Twojej firmy będzie ta, która ma najwyższe wyniki.

  Szanse Zagrożenia
Mocne strony

Strategia agresywna
Liczba interakcji .....
Ważona liczba interakcji .......

Strategia konserwatywna
Liczba interakcji .....
Ważona liczba interakcji .....

Mocne strony

Strategia konkurencyjna
Liczba interakcji ....
Ważona liczba interakcji ....

Strategia defensywna
Liczba interakcji .....
Ważona liczba interakcji ......

Plan finansowy w biznesplanie

Plan finansowy jest niezbędnym elementem dobrze przygotowanego biznesplanu. Prezentuje harmonogram wydatków i dochodów związanych z realizowanym przedsięwzięciem. Jest on podsumowaniem przewidywanych przychodów i kosztów działalności firmy. Zawartość planu będzie się różnic w zależności od tego, dla jakich celów go opracowujesz (założenie firmy, staranie się o kredyt albo dotację z UE). Jeśli planujesz założenie firmy, przygotowanie planu finansowego pozwoli ci ocenić, czy Twój biznes będzie opłacalny, kiedy osiągniesz zyski, jakich środków będziesz potrzebował do funkcjonowania firmy.

Plan finansowy powinien być osadzony w czasie - wydatki i wpływy muszą być rozpisane na okresy czasu, np. kwartały.

Elementy planu finansowego biznesplanu

Plan finansowy składa się z kilku zestawień, w tym m.in. budżetu (kosztów i przychodów, finansowania), bilansu, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych. Do stworzenia planu finansowego wykorzystujesz dane z wcześniejszych części biznesplanu np. dotyczących planowanych nakładów na inwestycje, skali sprzedaży, ceny produktów/usług.

 W planie finansowym uwzględniasz m.in.:

  • planowane nakłady inwestycyjne i źródła finansowania
  • planowana sprzedaż i koszty
  • rachunek zysków i strat – zestawienie przychodów i kosztów danej firmy (źródło informacji dotyczących dochodowości firmy)
  • bilans – zestawienie aktywów i pasywów firmy, przy czym aktywa to majątek przedsiębiorstwa, z kolei w obrębie pasywów znajdują się źródła jego finansowania, tj. środki, za które majątek ten został nabyty (bilans powinien zawsze być zrównoważony, czyli aktywa muszą równać się pasywom, zgodnie z zasadą zachowania równowagi bilansowej)
  • rachunek przepływów środków pieniężnych – źródło informacji odnoszące się do płynności finansowej przedsiębiorstwa. W odróżnieniu od rachunku zysków i strat, prezentuje rzeczywiste wpływy i odpływy gotówki, nie zaś wyłącznie zapisy księgowe.

Uzupełnieniem są analizy m.in. efektywności inwestycji i wskaźnikowe.

Założenia

Pamiętaj o założeniach, na podstawie których będziesz tworzył plan. Założenia to m.in. spodziewana liczba klientów, liczba sprzedanych produktów w danym czasie, planowany wzrost sprzedaży. Założenia powinny być realistyczne, poprzedzone analizą rynku i możliwości finansowych Twojej przyszłej firmy.

Nakłady inwestycyjne i źródła finansowania

Niezbędne do planowania finansowego jest ustalenie nakładów na inwestycje i źródeł ich finansowania. Powinieneś również określić planowane zapotrzebowanie na kapitał obrotowy (niezbędnego do zapewnienia płynności finansowej Twojej firmy).

Żródłami finansowania mogą być:

  • kapitał własny, czyli środki zgromadzone w wyniku prowadzonej działalności (wkłady pieniężne, wkłady niepieniężne, niepodzielony zysk netto z danego roku obrachunkowego i lat ubiegłych)
  • kapitały obce, czyli środki pozyskane z otoczenia przedsiębiorstwa
    • leasing
    • kredyty bankowe (krótkoterminowe, długoterminowe)
    • dotacje
    • pozyskanie nowych wspólników
    • zaciągnięcie zobowiązań wobec kontrahentów

Zestawienie wszystkich źródeł finansowania nosi nazwę struktury finansowania firmy.

Koszty i sprzedaż

Prognozy kosztów i sprzedaży są niezbędne do sporządzenia rachunku zysków i strat. Kalkulacja kosztów i sprzedaży musi się opierać na konkretnych założeniach. Możesz to zrobić np. na podstawie przeprowadzonej wcześniej ankiety wśród potencjalnych klientów. W relacji do prognozowanej sprzedaży powinieneś ustalić koszt produktów niezbędnych do wytworzenia sprzedawanych towarów (dostarczenia usług), czyli koszty bezpośrednie oraz koszty pośrednie.

Podczas prognozowania kosztów weź pod uwagę m.in.:

  • koszty materiałów i energii, czyli wszystko to, co jest niezbędne do wytworzenia produktu lub usługi np. surowce - w biznesplanie dobrze będzie je przedstawić z dokładnym podziałem na gatunki i rodzaje (do kosztów tych wliczasz również koszty zasilania maszyn i urządzeń - czyli opłaty za prąd, gaz, itp.),
  • koszty towarów, czyli tego, co w niezmienionej postaci sprzedajesz w firmie,
  • koszty robocizny bezpośredniej, czyli płace pracowników związanych bezpośrednio z produkcją,
  • amortyzację,
  • koszty sprzedaży, np. reklama, opakowania, transport, wynagrodzenia,
  • koszty ogólnoprodukcyjne, czyli koszty, które nie dotyczą bezpośrednio wytwarzanych towarów - np. ogrzewanie, telefon.

W podziale kosztów powinieneś uwzględnić koszty stałe (są ponoszone bez względu na wielkość produkcji, np. czynsz, ubezpieczenie, wynagrodzenie, amortyzacja, zarządzanie) i koszty zmienne (wpływ na ich wysokość ma wielkości produkcji, np. koszt surowców, materiałów, energia na potrzeby produkcji).

  • W pierwszym roku działalności sprzedaż w planie finansowym pokazujesz w rozbiciu na kwartały, a w kolejnych wystarczy już rozbić ją na kolejne lata. Plan sprzedaży powinien być szczegółowy (w podziale np. na kategorie produktów, z podaną ceną jednostkową i przewidywanym poziomem oraz wartością sprzedaży w danym okresie). W prognozie należy uwzględnić możliwości techniczne maszyn i urządzeń oraz założenia dotyczące planowania sprzedaży.

Rachunek zysków i strat

Po ustaleniu prognozy przychodów i kosztów, możesz sporządzić rachunek zysków i strat (nazywany również rachunkiem wyników). Pokazuje on szczegółowe zależności między przychodami i kosztami oraz dostarcza informacji o tym, czy firma jest/będzie rentowna i czy przyniosła/przyniesie zysk. Dane przeniesione z planu przychodów i planu kosztów do planu rachunku wyników pozwolą określić, na jakim poziomie w całym okresie planowania będą kształtować się zyski i straty.

Ogólna budowa rachunku zysków i strat (według tzw. metody porównawczej)

A. PRZYCHODY NETTO ZE SPRZEDAŻY I ZRÓWNANE Z NIMI, W TYM:
B. KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Amortyzacja
Zużycie materiałów i energii
Usługi obce
Podatki i opłaty
Wynagrodzenia
Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
Pozostałe koszty rodzajowe
Wartość sprzedanych towarów i materiałów
C. ZYSK (STRATA) ZE SPRZEDAŻY (A – B)
D. POZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNE (w tym dotacje)
E. POZOSTAŁE KOSZTY OPERACYJNE
F. ZYSK (STRATA) Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (C + D – E)
G. PRZYCHODY FINANSOWE
H. KOSZTY FINANSOWE
I. ZYSK (STRATA) Z DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (F + G – H)
J. WYNIK ZDARZEŃ NADZWYCZAJNYCH (J.I. – J.II.)
K. ZYSK (STRATA) BRUTTO (I ± J)
L. PODATEK DOCHODOWY
N. ZYSK (STRATA) NETTO (K – L – M)

W zależności od bieżącej sytuacji gospodarczej, przyjęte przez ciebie założenia będą mogły podlegać modyfikacjom. Aby  przygotować się do ewentualnych zmian, możesz opracować dwa warianty kosztów prowadzenia firmy oraz szacowanych zysków, biorąc pod uwagę możliwość pojawienia się lepszej lub gorszej koniunktury na rynku.

Bilans

Bilans to podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa, umożliwiające ocenę sytuacji majątkowej i finansowej firmy. Stanowi „fotografię" przedsiębiorstwa w określonym dniu, zwanym dniem bilansowym.

Bilans dzieli się na dwie części:

Aktywa - będące wykazem posiadanego przez dane przedsiębiorstwo majątku.

  • aktywa trwałe (majątek trwały) - wartości niematerialne i prawne, rzeczowy majątek trwały, finansowe składniki majątku trwałego oraz należności długoterminowe,
  • aktywa obrotowe (majątek obrotowy) - zapasy (materiałów, produkcji niezakończonej, produktów gotowych, towarów, itp.), inwestycje i należności krótkoterminowe,
  • pozostałe aktywa - rozliczenia międzyokresowe kosztów - czynne (wydatki lub zużycie składników majątkowych dotyczące miesięcy następujących po miesiącu, w którym je poniesiono).

Pasywa - zawierające informacje na temat źródeł finansowania majątku. Obejmują:

  • kapitał (fundusz) własny - kapitał podstawowy, zapasowy, rezerwowy, nie podzielony wynik finansowy z lat ubiegłych, wynik finansowy netto roku obrotowego,
  • rezerwy - m.in. na podatek dochodowy od osób prawnych,
  • zobowiązania długoterminowe - kredyty bankowe, pożyczki, papiery wartościowe o terminie wykupu dłuższym niż rok,
  • zobowiązania krótkoterminowe i fundusze specjalne - pożyczki i kredyty bankowe, papiery wartościowe oraz zobowiązania o terminie zapłaty krótszym niż rok,
  • rozliczenia międzyokresowe bierne i przychody przyszłych okresów - dotyczą biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów za wykonane świadczenia, które jeszcze nie stanowią zobowiązania.

Sporządzając bilans przedsiębiorstwa, należy pamiętać o podstawowych równaniach które muszą zachodzić, aby sprawozdanie było prawidłowe:

  • aktywa = pasywa,
  • majątek trwały + majątek obrotowy = kapitał własny + kapitał obcy,
  • aktywa = zobowiązania + kapitał własny.

Schemat bilansu

Aktywa Stan na dzień bilansowy....
A. Majątek trwały  
I. Wartości niematerialne  
II. Rzeczowe aktywa trwałe, w tym:  
a. środki trwałe  
b. środki trwałe w budowie  
III. Należności długoterminowe  
IV. Inwestycje długoterminowe  
B. Majątek obrotowy  
I. Zapasy i usługi w toku,  
a. materiały  
b.produkty/usługi niezakończone  
c. produkty gotowe  
d. towary  
e. zaliczki na dostawy/usługi  
II. Należności i roszczenia krótkoterminowe  
III. Inwestycje krótkoterminowe, w tym  
a.środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych  
Majątek ogółem  

 

Pasywa Stan na dzień bilansowy..
A. Kapitał (fundusz) własny  
I. Kapitał (Fundusz) podstawowy  
II. Kapitał (Fundusz) zapasowy  
B. Kapitał obcy  
I. Rezerwy  
II. Zobowiązania długoterminowe  
a.kredyty i pożyczki bankowe  
b.pozostałe zobowiązania  
III. Zobowiązania krótkoterminowe  
a.kredyty i pożyczki bankowe  
b. zobowiązania z tytułu dostaw i usług  
c.zobowiązania z tytułu podatków, ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń  
d.z tytułu wynagrodzeń  
e.pozostałe zobowiązania krótkoterminowe  
Pasywa ogółem  

Przykład

Firma A zamierza sprzedawać i dowozić do klientów sprzęt elektroniczny. W tym celu zakupiła sprzęt za 30 tys. oraz 2 samochody dostawcze za kwotę łącznie 90 tys. zł. Kapitał własny firmy wynosił 100 tys. zł, resztę kapitału stanowił kredyt w wysokości 50 tys. zł. Po zakupie towarów i samochodów na rachunku firmy zostało 30 tys. zł. Jak będzie to wyglądać w bilansie? Samochody to aktywa aktywa trwałe (użytkowane powyżej 12 miesięcy). Zakupiony sprzęt to tzw. aktwa obrotowe o wartości 30 tys. zł. Dodatkowo po stronie aktywów są środki na rachunku w wysokości 30 tys. zł. Po stronie pasywów będą środki własne oraz kredyt (łącznie 150 tys. zł)

Prognozy rachunku przepływów pieniężnych

Rachunek przepływów pieniężnych (inaczej cash flow) pokazuje, jak kształtują się wpływy i wydatki środków finansowych w przedsiębiorstwie. W rachunku przepływów pieniężnych ujmuje się wszystkie wpływy i wydatki w przedsiębiorstwie w obszarze działalności:

  • operacyjnej - strumienie pieniężne, pochodzące z jej podstawowej działalności
  • finansowej - zmiany struktury kapitałów, posiadanych przez przedsiębiorstwo
  • inwestycyjnej - strumienie pieniężne, związane ze zmianami stanu składników majątkowych firmy

Cash flow powinien umożliwiać ocenę stopnia płynności finansowej przedsiębiorstwa, a więc jego zdolność do bieżącego i terminowego regulowania zobowiązań. Przykładowo, bilans informuje nas jedynie o wielkości zadłużenia, nie zawiera natomiast danych na temat terminów spłat zobowiązań.

Schemat rachunku przepływów pieniężnych

Przepływy środków pieniężnych (w tys. zł)
A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
1. Zysk (strata) netto
2. Amortyzacja
3. Zmiana stanu zapasów
4. Zmiana stanu należności
5. Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów
6. Inne korekty
I. Razem (1+2-3-4+5+6)
B. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
1. Sprzedaż składników majątku trwałego
2. Nabycie składników majątku trwałego
3. Inne
II. Razem (1-2+3)
C. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
1. Zaciągnięcie kredytów i pożyczek
2. Spłata kredytów i pożyczek
3. Dotacje
4. Wypłaty na rzecz właścicieli
5. Wpłaty dokonane przez właścicieli
6. Pozostałe
III. Razem (1-2+3-4+5+6)
D. Przepływy pieniężne netto razem (I+II+III)
E. Środki pieniężne na początek okresu
F. Środki pieniężne na koniec okresu (F+D)

Na potrzeby biznesplanu sporządza się uproszczony rachunek przepływów pieniężnych. Buduje się go na podstawie danych pochodzących z opracowanych wcześniej zestawień planu finansowego, m.in. prognozy rachunku zysków i strat.

  • Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej

Cash flow na tym poziomie powstaje poprzez odjęcie od wpływów pieniężnych z działalności operacyjnej (wielkość ta jest zwykle zbliżona do zysku operacyjnego) wydatków pieniężnych z tego tytułu.

  • Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej

Cash flow z tytułu inwestycji jest saldem przeprowadzanych przez firmę w danym okresie operacji, związanych z jej składnikami majątkowymi.

  • Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej

Cash flow z działalności finansowej jest saldem operacji finansowych firmy w danym okresie obrachunkowym.

Analiza cash flow

RODZAJE STRUMIENI

PRZYPADKI

1

2

3

4

5

6

7

8

OPERACYJNY

+

+

+

+

-

-

-

-

INWESTYCYJNY

+

-

+

-

+

-

+

-

FINANSOWY

+

-

-

+

+

+

-

-

"+" - dodatnia wartość przepływów netto z działalności "-" - ujemna wartość przepływów netto z działalności

  • Przypadek 1 - przedsiębiorstwo o wysokiej płynności finansowej.
  • Przypadek 2 - przedsiębiorstwo rentowne, przechodzące chwilowy kryzys w obszarze płynności i wypłacalności. Niebezpieczna jest sytuacja, gdy ujemna wartość przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej przewyższa dodatnią wartość przepływów z działalności operacyjnej.
  • Przypadek 3 - oznacza procesy restrukturyzacyjne w podmiocie, bądź informuje o zagrożeniu wypłacalności firmy.
  • Przypadek 4 - określający firmę rozwijającą się, która swój rozwój finansuje kapitałami, uzyskanymi z zewnętrz.
  • Przypadek 5 - charakteryzuje przedsiębiorstwo, które ma przejściowe trudności w obszarze rentowności działalności operacyjnej. Przejściowy charakter tych trudności podkreśla dodatni strumień netto z działalności finansowej, oznaczający utrzymującą się skłonność inwestorów do angażowania kapitałów w firmę.
  • Przypadek 6 - typowy dla młodych, rozwijających się przedsiębiorstw, które ujemne strumienie z działalności operacyjnej i inwestycyjnej pokrywają środkami uzyskanymi ze źródeł zewnętrznych.
  • Przypadek 7 - charakterystyczny dla przedsiębiorstwa, przechodzącego poważne trudności finansowe, które prawdopodobnie nie są tymczasowe.
  • Przypadek 8 - wskazuje, że firma pokrywa wydatki związanie z działalnością operacyjną i inwestycyjną z zasobów środków pieniężnych zgromadzonych wcześniej. Utrzymywanie się takiej sytuacji przez dłuższy czas zwiększa w istotny sposób prawdopodobieństwo bankructwa jednostki.

Analiza wskaźnikowa

Jest uzupełnieniem analizy poziomej i pionowej bilansu, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych. Dane do obliczania poszczególnych wskaźników pochodzą z dokumentów sprawozdania firmy. W tej części biznesplanu należy obliczyć wskaźniki, które będą służyły analizie planowanej efektywności finansowej firmy, biorąc pod uwagę takie grupy tematyczne, jak: rentowność (zyskowność), bieżąca płynność finansowa oraz zdolność obsługi zadłużenia. 

Metody analizy

ROA - wskaźnik rentowności aktywów

Określa, ile zł zysku generuje jeden zł majątku firmy.

Wzór: Zysk netto/ Przeciętny stan aktywów

ROE - wskaźnik rentowności kapitału własnego
 
Określa, ile zł zysku generuje jeden zł kapitału własnego. 

Wzór: Zysk netto/Przeciętny kapitał własny         

ROS - wskaźnik rentowności sprzedaży

Określa, ile zł zysku generuje jeden zł przychodów

Wzór: Zysk netto/Przychody ze sprzedaży
                 

  • W firmie w dobrej kondycji finansowej wskaźnik ROE > ROA > ROS.
     

ROI - wskaźnik rentowności inwestycji

Określa, ile zł zysku generuje jeden zł aktywów (zainwestowanych środków). Wskaźnik rentowności inwestycji powinien być wyższy niż 1.

Wzór:  Zysk netto/Aktywa ogółem (zainwestowane środki)

Czy ta strona była przydatna?