Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Pomysł na własny biznes – franczyza i działalność agencyjna

Myślisz o założeniu własnej firmy i szukasz pomysłu na biznes? Nie ma jednej prostej i skutecznej recepty, jak rozpocząć przygodę z prowadzeniem własnej firmy. Dla jednych może być to kontynuacja doświadczeń zdobytych w pracy na etacie. Inni zdecydują się na firmę, żeby realizować swoją życiową pasję. Jeszcze inni, obserwując rynek, zauważą, że brakuje na nim konkretnego produktu/usługi, które mogłyby znaleźć potencjalnych klientów.

Twój pomysł na biznes wcale nie musi być wyjątkowy – kolejny sklep spożywczy, jeśli będzie miał niższe ceny, lepszą obsługę i lepiej dobrany asortyment, ma takie same szanse, jak startująca na rynku firma z obszaru nowoczesnych technologii.

Szukając pomysłu na biznes powinieneś obserwować otoczenie i co ważne, rozmawiać z bardziej doświadczonymi od siebie. Dobrą okazją może być uczestnictwo w spotkaniach, seminariach, targach z interesujących cię dziedzin.

Jeśli masz już swój pomysł na biznes, postaraj się go zweryfikować. Może okazać się np., że produkty albo usługi, które chcesz sprzedawać, istnieją już na rynku i to w dostatecznej ilości. Kolejna ważna kwestia to kapitał – nawet najlepszy i gwarantujący powodzenie pomysł na biznes wymaga odpowiednich inwestycji.

Gotowe modele biznesowe – franczyza i umowa agencyjna

Jeśli masz w sobie żyłkę przedsiębiorcy, ale nie masz kapitału lub pomysłu, możesz skorzystać z gotowych wzorów prowadzenia biznesu. Na rynku funkcjonują modele biznesowe, które nie będą wymagać od ciebie dużych nakładów finansowych, doświadczenia w biznesie i pokonywania długiej drogi, jaką jest budowanie własnej marki. Przykładem jest m.in. franczyza i działalność agencyjna.

Franczyza

Mówiąc w skrócie, franczyza to działanie pod szyldem innej firmy/marki i zgodnie z jej zasadami. Bardziej formalnie, to współpraca pomiędzy niezależnymi przedsiębiorcami – franczyzodawcą i franczyzobiorcą (czyli Twoją firmą). W tym modelu franczyzodawca, dysponujący znaną marką i doświadczeniem biznesowym, odpłatnie udziela innemu podmiotowi praw do korzystania m.in. z nazwy, logo, koncepcji biznesu, patentów, czy wsparcia promocyjnego. Oprócz tego zapewnia pomoc przy wyborze lokalizacji na prowadzenie działalności, zakupie wyposażenia do placówki, właściwym zatowarowaniu, a także przy rozwiązywaniu problemów w trakcie prowadzenia działalności. Zapewnia też zaopatrzenie a nawet obsługę administracyjno-finansową. Jest to tzw. pakiet franczyzowy.

Pamiętaj, że decydując się na franczyzę, pozostajesz niezależnym przedsiębiorcą, prowadzisz działalność na własny rachunek i ryzyko, odpowiadasz za kwestie związane z pracownikami, rozliczeniem z fiskusem, czy ZUS-em i ponosisz koszty związane z funkcjonowaniem biznesu (wyposażenie placówki, zatowarowanie). Od twojej aktywności zależeć będą też obroty i zysk.

Systemy franczyzowe występują najczęściej w branży gastronomicznej, handlu detalicznym i usługach.

Koszty franczyzy

Możliwość działania pod szyldem innej marki wiąże się oczywiście z wydatkami. Koszt wejścia (niezbędne inwestycje) waha się od kilkunastu tysięcy do kilku milionów złotych. Franczyzodawca może ustalić minimalny próg kosztów twoich inwestycji, które umożliwią ci działanie w jego systemie franczyzowym.

Kosztami będą także: opłata wstępna za prawo do korzystania z przedmiotu franczyzy oraz opłaty bieżące (zazwyczaj kilka procent od wartości sprzedaży) i wpłaty na fundusz reklamowy (franczyzodawca odpowiada za promocję całej sieci franczyzy). W niektórych systemach nie występuje np. opłata wstępna. W zależności od franczyzodawcy, różnić się może także sposób wyliczania opłaty stałej (może być to określona z góry, konkretna kwota).

Korzyści z franczyzy

Wejście we franczyzowy model współpracy potencjalnie przynosi wiele korzyści. Przede wszystkim daje możliwość skorzystania z marki, wiedzy i doświadczenia, kanałów dystrybucji, modelu sprzedaży, współpracy z dostawcami, systemu promocji franczyzobiorcy, który często przez wiele lat nabywał rynkowych doświadczeń. Ponadto, duzi franczyzodawcy mogą wynegocjować np. lepsze warunki u dostawców niż gdybyś musiał je negocjować samodzielnie.

Pamiętaj, że samodzielne budowanie i dbanie o markę oraz nabywanie biznesowego doświadczenia to proces długotrwały i wiążący się z dużymi kosztami. Jeśli zdecydujesz się na franczyzę nie będziesz musiał ich ponosić.

Obowiązki franczyzobiorcy

Przed decyzją o prowadzeniu biznesu w modelu franczyzy powinieneś wiedzieć, że wiąże się ona z wieloma korzyściami, ale także obowiązkami. Wiele spraw, związanych m.in. z koncepcją prowadzenia firmy, będzie zależało od twojego franczyzodawcy. Poza dokonywaniem opłat za franczyzę, będziesz miał obowiązek dostarczania franczyzodawcy m.in. sprawozdań finansowych. Franczyzobiorca będzie oczekiwał określonego asortymentu w twoim np. sklepie, a także określonego wyglądu placówki i sposobu prowadzenia sprzedaży.  

Kolejnym obowiązkiem będzie udział twojej placówki w promocjach ustalanych przez franczyzodawcę.

W trakcie współpracy, będziesz miał dostęp do wielu praktycznych informacji, które nie są opatentowane, ale są efektem czasem wieloletnich doświadczeń i obecności na rynku. Jest tzw. know how, które będziesz zobowiązany zachować w tajemnicy.

Umowa franczyzy

Umowa franczyzy jest tzw. umową nienazwaną. Oznacza to, że jej forma i elementy nie są ściśle uregulowana w prawie. Powinna zawierać jednak podstawowe elementy, taki jak m.in.: przedmiot umowy, strony umowy, czas, na jaki zostaje zawarta umowa, wynagrodzenie, obowiązki franczyzodawcy i franczyzobiorcy, warunki, na jakich indywidualny franczyzobiorca może sprzedać lub przenieść tytuł prawny do działalności franczyzowej, kwestie wymiany informacji/poufność, sposób kontroli działalności przedsiębiorstwa franczyzobiorcy, sposób rozstrzygania sporów i właściwe do tego instytucje. Ważnymi elementami są także zapisy regulujące kwestie wcześniejszego rozwiązania umowy.

Istotne jest także, aby franczyzodawca zapewnił, że na terenie, na którym będziesz działał, nie powstanie konkurencyjny punkt tej samej sieci.

Twój franczyzodawca najczęściej będzie miał gotowy wzór umowy do podpisania – ważne, abyś sprawdził, czy jesteś w stanie spełnić (często rygorystyczne) warunki i czy koszty współpracy będą dla ciebie opłacalne.

Podstawowe elementy umowy franczyzy zostały wymienione w Europejskim Kodeksie Etyki Udzielania Franczyzy.

Rozliczenia we franczyzie

Poza koniecznością opłat wynikających z umowy franczyzy będziesz rozliczał się z podatków, ZUS i innych obowiązków tak, jak w każdym innym rodzaju działalności. Pozostajesz niezależnym przedsiębiorcą i od ciebie zależy wybór np. formy opodatkowania i rozliczania się.

Wątpliwości co do rozliczeń wiążą się m.in. z opłatą początkową na rzecz franczyzodawcy. Zgodnie z interpretacjami podatkowanymi, jednorazowa opłata wstępna stanowi na gruncie przepisów podatkowych wydatek na nabycie licencji i jest wartością niematerialną i prawną podlegającą amortyzacji. Opłaty okresowe można natomiast „wrzucić" w koszty działalności.

Ustalanie cen przy franczyzie

Czy franczyzodawca może narzucać swoim partnerom handlowym sztywne i minimalne ceny towarów? Nie. Działając w modelu franczyzy pozostajesz niezależnym przedsiębiorcą, który samodzielnie i zgodnie z regułami rynku ustala ceny. Franczyzobiorca nie może narzucić sztywnych minimalnych cen w całej sieci  - byłoby to naruszenie zasad konkurencji.  

Zgodne z prawem jest natomiast rekomendowanie określonych cen, pod warunkiem, że nie są one wiążące dla franczyzobiorcy. Dozwolone jest również ustalenie maksymalnych stawek, o ile sprzedawca może bez konsekwencji oferować konsumentom tańsze produkty lub usługi.

Gdzie szukać dobrej oferty franczyzy?

W poszukiwaniu ofert franczyzy pomocnym źródłem będzie oczywiście internet. Warto zajrzeć do portali lub czasopism branżowych, gdzie publikowane są oferty i gdzie znajdziesz listę dostępnych w Polsce systemów franczyzowych. W internecie możesz znaleźć także informacje o targach franczyzowych – możesz tam osobiście porozmawiać z przedstawicielem interesującego cię franczyzodawcy. Tak jak w przypadku innych branż, warto skontaktować się z organizacją branżową. W obszarze franczyzy jest to m.in. Polska Organizacja Franczyzodawców.

Staraj się współpracować z doświadczonymi i znanymi firmami, które przed nawiązaniem współpracy będą w stanie przedstawić ci wiarygodne wyliczenia dotyczące np. twoich przyszłych obrotów, informacje o kondycji sieci, modelu sprzedaży, strategii promocji. Nie daj się nabrać na obietnice łatwego zysku. Franczyza będzie wymagała od ciebie pracy, tak jak każdy inny biznes.

Jeśli chciałbyś założyć firmę, ale nie posiadasz wystarczającego kapitału, dobrym sposobem na rozpoczęcie przygody z biznesem może być współpraca z inną firmą na zasadzie umowy agencyjnej.

Umowa agencyjna – na czym polega?

Na czym polega umowa agencyjna? Zawierając umowę agencyjną, przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu (jeśli ma pełnomocnictwo). W praktyce oznacza to, że jako przedsiębiorca sprzedajesz np. towary lub usługi w imieniu swojego zleceniodawcy, otrzymując za to wynagrodzenie.

Współpraca agencyjna najczęściej spotykana w jest w takich usługach jak m.in.: ubezpieczenia, usługi finansowe, usługi pocztowe, usługi turystyczne, sprzedaż detaliczna, czy hotelarstwo.

Korzyści z umowy agencyjnej

Prowadząc biznes jako agent nie będziesz sprzedawał swoich produktów/usług, ale zleceniodawcy. Nie będziesz więc ponosił kosztów związanych np. z zakupem towaru. Jeśli jest biznes stacjonarny, Twój zleceniodawca często zapewni ci odpowiedni lokal i wyposażenie do sprzedaży towarów lub świadczenia usług. Dodatkowo, zapewnia także odpowiednie szkolenia, które ułatwią ci codzienne prowadzenie biznesu.

Twoje wynagrodzenie

Jako agent będziesz otrzymywał prowizję od sprzedanych towarów/usług (choć pamiętaj, że model wynagrodzenia może się różnić w zależności od zleceniodawcy – może być np. stała kwota plus prowizje).

Koszty

Jako agent nie będziesz musiał się martwić o zabezpieczenie środków na zakup towaru, albo wyposażenie sklepu (pamiętaj, że będziesz jednak odpowiedzialny za np. kradzież towaru w twojej placówce). Twoimi kosztami będą np. opłaty za media, usługi księgowe, składki ZUS, czy koszty pracownicze. Pamiętaj jednak, że jako agent będziesz w dużym stopniu uzależniony gospodarczo do zleceniodawcy i będziesz miał niewielki wpływ np. na to, jakie towary będziesz sprzedawał.

Agencja a franczyza

Czym innym jest agencja, a czym innych franczyza. Zanim zdecydujesz się na którąś z tych form współpracy, warto żebyś dowiedział się, jakie są między nimi różnice.

  • Jako agent działasz na rzecz twojego zleceniodawcy albo w jego imieniu. We franczyzie działasz we własnym imieniu i na własny rachunek.
  • Współpracując na zasadach umowy agencyjnej, twoim zyskiem będzie prowizja ze sprzedaży, należących do zleceniodawcy produktów. W przypadku franczyzy, zyski ze sprzedaży trafiają do twojej kieszeni, ale twoim obowiązkiem jest odprowadzenie stałej opłaty (najczęściej określonego procenta sprzedaży) do franczyzodawcy.
  • Umowa agencyjna jest jasno określona w prawie (Kodeks cywilny) natomiast franczyza należy do tzw. umów nienazwanych, niemających ścisłej regulacji w przepisach (choć standardy umowy franczyzowej są ugruntowane w wieloletniej praktyce).

Czy ta strona była przydatna?