Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Rodzaje (formy) prowadzenia działalności

Jeśli chcesz założyć firmę, masz do wyboru kilka rodzajów (form prawnych). Wśród nich są:

  • indywidualna działalność gospodarcza (samozatrudnienie)
  • spółka cywilna
  • spółki handlowe
    • spółki kapitałowe (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjna)
    • spółki osobowe (spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna)

Uwaga! Cudzoziemcy mogą w Polsce otworzyć oddział albo przedstawicielstwo. Informacje na temat prowadzenia działalności przez cudzoziemców znajdziesz w sprawie:

Dobrze przemyśl, w jakiej formie chcesz prowadzić biznes. Wybór zależy przede wszystkim od tego, czy będziesz prowadził działalność samodzielnie, czy ze wspólnikami.

Powinieneś wiedzieć, że poszczególne formy działalności różnią się m.in:

  • odpowiedzialnością za zobowiązania
  • opodatkowaniem i rodzajem księgowości (i wynikającymi z tego obowiązkami)
  • minimalnym kapitałem potrzebnym do założenia firmy
  • formą reprezentacji (czyli tym, kto może reprezentować firmę np. w sprawach urzędowych)
  • urzędem, do którego zgłaszasz działalności i załatwiasz sprawy związane z Twoją firmą (np. zgłaszanie zmian)

Rodzaje działalności

Działalność jednoosobowa (samozatrudnienie)

  • jest najprostszą formą prowadzania działalności
  • jest przeznaczona dla osób fizycznych
  • rejestrowana w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), możesz ją zarejestrować przez internet
  • nie wymaga minimalnego kapitału
  • księgowość zależy od formy opodatkowania
    • przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych (skala podatkowa i podatek liniowy) można prowadzić uproszczoną księgowość (Książka Przychodów i Rozchodów), ale tylko wtedy, gdy w minionym roku przychody nie przekroczyły kwoty 2 000 000 euro
    • przy ryczałcie wymagana jest ewidencja ryczałtu
    • przy karcie podatkowej nie ma obowiązku prowadzenia księgowości
  • przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania powstałe w wyniku prowadzenia działalności
  • firma (nazwa) przedsiębiorcy podana w CEIDG musi zawierać co najmniej imię i nazwisko wnioskodawcy – np. Jan Kowalski. Możliwe jest dodanie do firmy innych elementów, np. określających profil działalności
  • przedsiębiorca ma wyłączne prawo do reprezentowania swojej działalności
  • przedsiębiorca jest podatnikiem PIT
  • przedsiębiorca może być podatnikiem VAT

Spółki

Spółki są bardziej złożonymi formami działalności. Różnice między poszczególnymi rodzajami spółek znajdziesz w tabeli poniżej.

Typ spółki Cywilna Jawna Partnerska Komandytowa Komandytowo-akcyjna Z ograniczoną odpowiedzialnością Akcyjna
Minimalna liczba założycieli Minimum dwóch wspólników (osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne mające zdolność prawną) Minimum dwóch wspólników (osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne mające zdolność prawną) Minimum dwie osoby fizyczne uprawnione do wykonywania wolnych zawodów (partnerzy) Minimum dwóch wspólników (osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne mające zdolność prawną), w tym jeden komplementariusz (odpowiadający całym swoim majątkiem) i jeden komandytariusz (odpowiadający określoną w umowie kwotą) Minimum dwóch wspólników (osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne mające zdolność prawną), w tym jeden komplementariusz (odpowiadający całym swoim majątkiem) i jeden akcjonariusz Minimum jeden założyciel (osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna mająca zdolność prawną). Założycielem nie może być wyłącznie jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Minimum jeden założyciel (osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna mająca zdolność prawną). Założycielem nie może być wyłącznie jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
Dokument założycielski Umowa w formie pisemnej Umowa w formie pisemnej, chyba że wkładem wspólnika jest: nieruchomość (wtedy akt notarialny) lub przedsiębiorstwo (umowa z podpisami notarialnie poświadczonymi) Umowa w formie pisemnej, chyba że wkładem wspólnika jest: nieruchomość (wtedy akt notarialny) lub przedsiębiorstwo (umowa z podpisami notarialnie poświadczonymi) Umowa w formie aktu notarialnego. Istnieje możliwość zarejestrowania spółki komandytowej w sposób uproszczony (tzw. S24), czyli zawarcie umowy spółki bez formy aktu notarialnego przez internet Statut w formie aktu notarialnego Umowa w formie aktu notarialnego (akt założycielski dla jednoosobowej spółki z o.o.). Istnieje możliwość zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sposób uproszczony (tzw. S24), czyli zawarcie umowy spółki bez formy aktu notarialnego przez internet Statut w formie aktu notarialnego
Nazwa - wymogi Gdy wspólnikami są osoby fizyczne, nazwa powinna zawierać co najmniej imiona i nazwiska wszystkich wspólników wraz z dodaniem nazwy „spółka cywilna", bądź skrótu (sc.) Powinna zawierać nazwisko przynajmniej jednego wspólnika albo firmę, a także oznaczenie  „spółka jawna" lub  „sp. j." Powinna zawierać nazwisko przynajmniej jednego partnera oraz zwrot  „i partner" albo „i partnerzy" albo „spółka partnerska" wraz z nazwą wolnego zawodu (np. „architekci"), skrót to "sp.p." Powinna zawierać nazwisko albo pełną nazwę firmy przynajmniej jednego komplementariusza a także oznaczenie  „spółka komandytowa" lub  „sp. k." Nazwa nie może zawierać nazwiska ani firmy komandytariusza Powinna zawierać nazwisko albo pełną nazwę firmy przynajmniej jednego komplementariusza, a także oznaczenie  „spółka komandytowo-akcyjna" lub  „S.K.A." Nazwa nie może zawierać nazwiska ani firmy akcjonariusza Może być obrana dowolnie, ale musi zawierać określenie „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" lub „spółka z o.o." lub „sp. z o.o." Może być obrana dowolnie, ale musi zawierać określenie „spółka akcyjna" lub „S.A."
Rejestracja Każdy wspólnik wpis do CIDG, rejestr podmiotów gospodarki narodowej (REGON)  Krajowy Rejestr Sądowy (KRS). Możliwa rejestracja online w systemie S24 Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) Krajowy Rejestr Sądowy (KRS). Możliwa rejestracja online w systemie S24 Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) Krajowy Rejestr Sądowy (KRS). Możliwa rejestracja online w systemie S24 Krajowy Rejestr Sądowy (KRS)
Minimalna wysokość kapitału zakładowego Brak Brak Brak Brak 50 000 zł. Wartość akcji to minimum 1 grosz 5 000 zł. Wartość udziału to minimum 50 zł 100 000 zł. Wartość akcji to minimum 1 grosz
Księgowość Uproszczona, jeśli wspólnikami są osoby fizyczne a w minionym roku przychody nie przekroczyły 2 mln euro. Księgowość pełna w pozostałych przypadkach Uproszczona, jeśli wspólnikami są osoby fizyczne a w minionym roku przychody nie przekroczyły 2 mln euro. Księgowość pełna w pozostałych przypadkach Uproszczona, jeśli wspólnikami są osoby fizyczne a w minionym roku przychody nie przekroczyły 2 mln euro. Księgowość pełna w pozostałych przypadkach Pełna Pełna Pełna Pełna
Kto jest podatnikiem podatku dochodowego Spółka nie ma osobowości prawnej. Podatnikami podatku dochodowego są wspólnicy Spółka nie ma osobowości prawnej. Podatnikami podatku dochodowego są wspólnicy Spółka nie ma osobowości prawnej. Podatnikami podatku dochodowego są partnerzy Spółka nie ma osobowości prawnej. Podatnikami podatku dochodowego są wspólnicy Podatek dochodowy od osób prawnych – 19% lub 15% (preferencyjny dla nowych firm). Dodatkowo dywidenda opodatkowana według stawki 19% Podatek dochodowy od osób prawnych – 19% lub 15% (preferencyjny dla nowych firm). Dodatkowo dywidenda opodatkowana według stawki 19% Podatek dochodowy od osób prawnych – 19% lub 15% (preferencyjny dla nowych firm). Dodatkowo dywidenda opodatkowana według stawki 19%
Organy Brak Brak Brak; można powołać zarząd Brak 1) walne zgromadzenie; 2) rada nadzorcza (jeśli w spółce jest więcej niż 25 akcjonariuszy) 1) zgromadzenie wspólników; 2) zarząd; 3) rada nadzorcza i/lub komisja rewizyjna albo oba te organy w przypadku spółek, w których kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż 25 1) walne zgromadzenie akcjonariuszy; 2) zarząd; 3) rada nadzorcza
Reprezentacja Każdy wspólnik, chyba że umowa spółki przewiduje inne zasady Każdy wspólnik, chyba że umowa spółki przewiduje inne zasady Każdy partner Każdy komplementariusz może samodzielnie reprezentować spółkę. Każdy komandytariusz może reprezentować spółkę jako jej pełnomocnik Każdy komplementariusz może samodzielnie reprezentować spółkę. Każdy akcjonariusz może reprezentować spółkę jako jej pełnomocnik Spółkę reprezentuje zarząd. Jeśli zarząd jest wieloosobowy, do skutecznej reprezentacji konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta (umowa spółki może inaczej określić sposób reprezentacji). Zarząd może również ustanowić pełnomocnika Spółka może być reprezentowana przez zarząd. Jeśli zarząd jest wieloosobowy, do skutecznej reprezentacji konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub członka zarządu i prokurenta (statut spółki może inaczej określić sposób reprezentacji).. Zarząd może również ustanowić pełnomocnika
Odpowiedzialność za zobowiązania Solidarna odpowiedzialność wszystkich wspólników (obejmuje majątek spółki i majątki osobiste wspólników) Solidarna odpowiedzialność wszystkich wspólników (obejmuje majątek spółki i majątki osobiste wspólników) Odpowiedzialność za zobowiązania jest rozgraniczona pomiędzy poszczególnych partnerów. W umowie spółki można jednak wskazać tych partnerów, którzy będą ponosili pełną odpowiedzialność Spółka odpowiada w pierwszej kolejności swoimi własnymi aktywami. Co najmniej jeden komplementariusz odpowiada całym majątkiem. Co najmniej jeden komandytariusz odpowiada do określonej w umowie kwoty Spółka odpowiada w pierwszej kolejności swoimi własnymi aktywami. Komplementariusz odpowiada osobiście całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi komplementariuszami. Akcjonariusz nie odpowiada swoim majątkiem za zobowiązania spółki Spółka odpowiada w pierwszej kolejności swoimi własnymi aktywami. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem Spółka odpowiada swoimi własnymi aktywami. Akcjonariusze ponoszą jedynie ryzyko utraty posiadanych akcji spółki
Wynagrodzenie Wspólnicy mają prawo do równego udziału w zyskach Wspólnicy mają prawo do równego udziału w zyskach, a także do żądania corocznie wypłaty odsetek w wysokości 5% od swojego udziału kapitałowego Udział każdego z partnerów jest równy, bez względu na rodzaj i wielkość wkładów. Partnerzy  mają prawo do żądania corocznie wypłaty odsetek w wysokości 5% od swojego udziału kapitałowego Udział każdego z komplementariuszy jest równy, bez względu na rodzaj i wartość wkładów, a udział każdego z komandytariuszy jest proporcjonalny do wkładu rzeczywiście wniesionego przez komandytariusza do spółki Komplementariusze oraz akcjonariusze uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do ich wkładów wniesionych do spółki Wspólnicy mają prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Zysk przypadający wspólnikom dzieli się w stosunku do udziałów Akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. Zysk rozdziela się w stosunku do liczby akcji

Ograniczenia w wyborze formy prawnej

Niektóre rodzaje działalności wymagają rejestracji w określonej formie prawnej, albo zastrzegają daną formę dla osób o określonych kompetencjach.

Przykładem jest spółka partnerska, gdzie wspólnikami (partnerami) mogą być tylko przedstawiciele tzw. wolnych zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego.

Ograniczenia mogą wynikać również z zakresu prowadzonej działalności. Dla niektórych rodzajów działalności prawo nie przewiduje rejestracji w CEIDG – przedsiębiorca musi zarejestrować spółkę w KRS. Przykładem jest to uprawa niektórych roślin i hodowla niektórych zwierząt, działalność ubezpieczeniowa i reasekuracyjna, działalność w zakresie ochrony przeciwpożarowej, działalność związków zawodowych i klubów sportowych.

Czasami ograniczenia idą jeszcze dalej i ustawa określa rodzaj spółki, jaką należy zarejestrować, aby wykonywać daną działalność. Są to jednak sytuacje wyjątkowe i ograniczają się do sektora finansowego, jak np. działalność banków czy towarzystw ubezpieczeniowych.

Jeśli nie wiesz, czy wybrany przez Ciebie rodzaj działalności podlega dodatkowym wymogom, sprawdź to w wyszukiwarce kodów.

Czy ta strona była przydatna?