Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Zwolnienie chorobowe pracownika – jakie świadczenia przysługują

Jeśli twój pracownik zachoruje, to musisz wypłacić mu wynagrodzenie chorobowe za 33 dni choroby (łącznie) w ciągu roku kalendarzowego. Jeżeli zatrudniasz pracownika powyżej 50 roku życia (liczy się od następnego roku po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył pięćdziesiąty rok życia), to wynagrodzenie chorobowe płacisz za 14 dni łącznie w ciągu roku kalendarzowego. Liczbę dni niezdolności do pracy liczysz razem z sobotą, niedzielą i świętami.

Ty finansujesz wynagrodzenie za czas choroby należne Twojemu pracownikowi.

Jakie wynagrodzenie należy się pracownikowi na chorobowym

Zasadą jest wypłacanie 80% wynagrodzenia. Są jednak przypadki kiedy musisz wypłacać 100% pensji. Prawo do 100% wynagrodzenia przysługuje pracownikowi gdy:  

  • choroba przypada w czasie ciąży
  • niezdolność powstała z powodu wypadku w drodze do pracy lub z pracy
  • konieczne jest poddanie się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek, i narządów oraz zabiegowi ich pobrania.

Pamiętaj! W twojej firmie mogą obowiązywać korzystniejsze warunki wynagradzania pracowników podczas choroby. Wynagrodzenie chorobowe może być wyższe, ale nigdy nie ale nigdy nie może być niższe niż 80%.

Choroba powyżej 33 albo 14 dni – zasiłek chorobowy

Jeżeli twój pracownik choruje w roku kalendarzowym dłużej niż 33 dni (14 dni w przypadku osób powyżej 50 roku życia), to od 34 ( 15) dnia niezdolności do pracy przysługuje mu zasiłek chorobowy. Zasiłek chorobowy jest finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Pracownik musi zawiadomić ciebie niezwłocznie o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania, nie później jednak niż w drugim dniu nieobecności w pracy. O dostarczeniu zwolnienia lekarskiego napisaliśmy niżej.

Jeśli zgłaszasz do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób, zasiłek chorobowy wypłaca twoim pracownikom Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W takim przypadku dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku powinieneś niezwłocznie przekazać do ZUS. Jeśli zgłaszasz do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób, Ty wypłacasz pracownikowi zasiłek chorobowy (rozliczasz go w ciężar składek na ubezpieczenia społeczne).

Uwaga! Pracownik może być na zwolnieniu maksymalnie 182 dni, a jeżeli jest chory na gruźlicę lub jest w ciąży - 270 dni. Po tym terminie jeżeli lekarz orzecznik ZUS uzna, że dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, przysługuje świadczenie rehabilitacyjne, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Prawo do świadczeń chorobowych nowego pracownika

Jeżeli zatrudniłeś nowego pracownika, to ma on prawo do wynagrodzenia chorobowego/zasiłku chorobowego po 30 dniach pracy bez przerwy, czyli po 30 dniach opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe. Jest to tzw. okres wyczekiwania. Jeżeli pracownik będzie w tym okresie chory to jego nieobecność w pracy będzie usprawiedliwiona, ale  nie otrzyma wynagrodzenia/zasiłku chorobowego. Dopiero po miesiącu pracy przysługuje prawo do wynagrodzenia/zasiłku chorobowego.

Uwaga! Od pierwszego dnia pracy (bez okresu wyczekiwania) przysługuje wynagrodzenie chorobowe / zasiłek chorobowy dla:

  • pracownika, jeśli suma okresów jego ubezpieczenia chorobowego wynosi 30 dni, a przerwa między poprzednimi i aktualnym okresem tego ubezpieczenia nie przekroczyła 30 dni, albo była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego
  • pracownika, który ma wcześniejszy 10. letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego
  • absolwenta szkoły, który został objęty ubezpieczeniem chorobowym w ciągu 90. dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych (termin 90. dni należy liczyć od daty podanej na świadectwie, a w przypadku absolwentów szkół wyższych od dnia złożenia egzaminu dyplomowego)
  • pracownika, który uległ wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy.

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego

Podstawą wymiaru wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy z powodu  choroby. Wynagrodzenie pomniejsza się o potrącone przez pracodawcę składki na ubezpieczenia społeczne - 13,71% (czyli sumę stopy procentowej składek na ubezpieczenie społeczne finansowane przez pracownika: emerytalne - 9,76%, rentowe - 1,5%, chorobowe - 2,45%). Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 12 miesięcy, to podstawą wymiaru jego świadczenia jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne przepracowane miesiące kalendarzowe.

Jeżeli w okresie, z którego wyliczana jest podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego, pracownik nie przepracował całego miesiąca z przyczyn usprawiedliwionych:

  • wyłącza się wynagrodzenie za miesiące, w których przepracował mniej niż połowę obowiązującego go w tym miesiącu czasu pracy
  • przyjmuje się (po uzupełnieniu) wynagrodzenie za miesiące, w których pracownik przepracował, co najmniej połowę obowiązującego go w tym miesiącu czasu pracy

Jeżeli w każdym z miesięcy pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy z usprawiedliwionych przyczyn, to przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego/zasiłku, uwzględnia się wynagrodzenie za wszystkie miesiące, uzupełnione do pełnej wysokości.

Kwartalne składniki wynagrodzenia uwzględniane są w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego / zasiłku w wysokości 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za cztery kwartały kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Składniki za okresy roczne, uwzględnia się w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego /zasiłku chorobowego w wysokości stanowiącej 1/12 kwoty wypłaconej pracownikowi za rok kalendarzowy poprzedzający miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

W przypadku zmiany wymiaru czasu pracy pracownika w umowie  o pracę lub innym akcie  nawiązującym stosunek pracy w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających powstanie niezdolności do pracy lub w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy, podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego / zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy. W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego / zasiłku uwzględnia się tylko te składniki, które stanowiły podstawę odprowadzanych składek na ubezpieczenie chorobowe lub wypadkowe. Jeśli od któregoś ze składników, które były wypłacone pracownikowi  nie odprowadzano składek nie może być on dodany do podstawy, od której liczy się świadczenie chorobowe.

Za jeden dzień niezdolności do pracy podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego / zasiłku  stanowi jedna trzydziesta część wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku.

Przykładowe wyliczenie

Pracownik był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy (1 etat) od 12 stycznia 2018 r. Wynagrodzenie miesięczne pracownika określone w umowie o pracę wynosi  2.500 zł i jest wypłacane do 29. miesiąca. Wskutek choroby w dniach 1- 10 luty 2018 r. (łącznie 10 dni) pracownik był  niezdolny do pracy.

Obliczamy podstawę wymiaru zasiłku chorobowego:  2.500 zł – (2.500 zł × 13,71%) = 2157,25 zł

Obliczamy kwotę przysługującą  za jeden dzień choroby pracownika:

2157,25 zł : 30=71,91 zł

71,91 zł x 80 % = 57.53 zł

Obliczamy wysokość wynagrodzenia za okres choroby 1- 10 luty 2018 r. (łącznie 10 dni):

57.53 zł x 10 dni = 575,30 zł

Zobacz więcej:

Kiedy pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy

Pracownik nie otrzyma wynagrodzenia chorobowego/zasiłku chorobowego, jeśli zachorował przed upływem 30 dni ubezpieczenia chorobowego i nie zachodzą okoliczności uprawniające go  do wynagrodzenia chorobowego/zasiłku chorobowego od pierwszego dnia ubezpieczenia.

Dodatkowo wynagrodzenie chorobowe/zasiłek chorobowy nie przysługuje, gdy będąc na zwolnieniu lekarskim pracownik podejmuje inną pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z przeznaczeniem. Musi to być jednak stwierdzone w czasie kontroli.

Nie przysługuje również wynagrodzenie chorobowe/zasiłek chorobowy za okres, w którym pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym, jest  tymczasowo aresztowany albo odbywa karę pozbawienia wolności. Nie otrzyma także wynagrodzenia chorobowego/zasiłku chorobowego  pracownik, który został odsunięty od pracy z powodu podejrzenia  o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej i nie podjął proponowanej mu innej pracy albo  gdy z prawomocnego orzeczenia sądu wynika, że niezdolność do pracy pracownika została spowodowana popełnieniem przez niego umyślnego przestępstwa lub wykroczenia.

Czego nie można robić w czasie zwolnienia lekarskiego

Jeżeli podejrzewasz, że twój pracownik podczas zwolnienia chorobowego zachowuje się niezgodnie z zaleceniami lekarskimi i celem wystawienia zwolnienia to masz prawo, tak samo jak ZUS, do kontroli  wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Przykładem niewłaściwego wykorzystania zwolnienia lekarskiego jest inna praca zarobkowa lub wyjazd turystyczny.

Przeczytaj więcej na temat kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich:

Dokumenty niezbędne do otrzymania zasiłku, obowiązki pracodawcy

Dokumentem poświadczającym niezdolność pracownika do pracy jest zwolnienie lekarskie na druku ZUS ZLA lub zaświadczenie wystawione w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA). Jeśli lekarz wystawia zwolnienie lekarskie na druku ZUS ZLA, pracownik powinien przekazać to zwolnienie pracodawcy w ciągu 7 dni od daty otrzymania. Dostarczenie zwolnienia po tym terminie powoduje , obniżenie zasiłku o 25%, począwszy od 8. dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia dostarczenia zwolnienia lekarskiego.

Obowiązek dostarczenia zwolnienia lekarskiego pracodawcy w ciągu 7 dni nie dotyczy e-ZLA.

Uwaga! Od grudnia 2018 r. obowiązywać będą tylko druki w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA).

Zobacz:

Jeśli lekarz wystawił pracownikowi e-ZLA, a  ty – jako pracodawca - masz profil na PUE ZUS, zobaczysz e-ZLA pracownika na swoim profilu. Dlatego pracownik nie musi ci dostarczać  wydruku tego zaświadczenia. Jeśli nie masz profilu na PUE ZUS, pracownik musi dostarczyć ci wydruk e-ZLA. Jeśli wystawienie e-ZLA nie jest możliwe np. z powodu braku połączenia internetowego lub  w czasie wizyty domowej, pracownik otrzyma i dostarczy ci zwolnienie lekarskie wystawione na formularzu wydrukowanym z systemu teleinformatycznego.

Przekazywanie e-ZLA do ZUS

Jeśli nie masz profilu na PUE ZUS, pracownik dostarczy ci wydruk e- ZLA. Nie musisz go przekazywać do ZUS. E-ZLA trafi do ZUS automatycznie po wystawieniu przez lekarza/asystenta medycznego. 

Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS (nie jesteś płatnikiem zasiłków), musisz przekazać do ZUS w ciągu 7 dni od otrzymania wydruku e-ZLA, zaświadczenie płatnika składek Z-3, w którym podasz informacje niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku. Z-3 ZUS potraktuje także jako wniosek Twojego pracownika o zasiłek.

Przeczytaj  więcej o dokumentach niezbędnych do wypłaty zasiłku przy e-zwolnieniach:

Świadczenie rehabilitacyjne

Po okresie wypłaty zasiłku chorobowego (maksymalnie przez 182 dni albo 270 dni w przypadku gruźlicy lub choroby w ciąży), lekarz orzecznik  ZUS może przyznać twojemu pracownikowi świadczenie rehabilitacyjne. Jest tak w sytuacji, gdy pracownik nadal jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie może być wypłacane nie dłużej niż 12 miesięcy.

Świadczenie to wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, 75% tej podstawy za pozostały okres, a jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży lub jest spowodowana wypadkiem przy pracy – 100% tej podstawy. 

Nie otrzyma go osoba uprawniona m.in. do:

  • emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy
  • zasiłku przedemerytalnego
  • świadczenia przedemerytalnego.

Jeżeli pracownik w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje go niezgodnie z jego celem, zostaje pozbawiony prawa do tego świadczenia za cały miesiąc kalendarzowy, w którym te okoliczności zostały stwierdzone.

Pamiętaj! Przy długotrwałym zwolnieniu lekarskim możesz zatrudnić pracownika na zastępstwo.  

Zobacz również:

Dodatkowe informacje

Od 2019 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące kontroli osób przebywających na zwolnieniu. Nowy obowiązek dotyczy m.in. wskazywania adresu pobytu w czasie niezdolności do pracy.

Czy ta strona była przydatna?