Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Kiedy praca cudzoziemca w Polsce jest legalna

Chcesz zatrudnić w swojej firmie cudzoziemca? Jeżeli jest to obywatel państwa spoza Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii, sprawdź, czy jego pobyt jest legalny i jakie tytuły pobytowe uprawniają go do wykonywania pracy w Polsce.

Kiedy cudzoziemiec może legalnie pracować w Polsce

Cudzoziemiec, który jest obywatelem państwa spoza Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Szwajcarii może legalnie pracować w Polsce, jeżeli łącznie spełnia następujące warunki:

Przeczytaj kiedy cudzoziemiec może być zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Państwa członkowskie Unii Europejskiej to: Austria, Litwa, Belgia, Luksemburg, Bułgaria, Łotwa, Chorwacja, Malta, Cypr, Niemcy, Czechy, Polska, Dania, Portugalia, Estonia, Rumunia, Finlandia, Słowacja, Francja, Słowenia, Grecja, Szwecja, Hiszpania, Węgry, Holandia, Włochy, Irlandia.

Państwa członkowskie Europejskiego Obszaru Gospodarczego to, poza państwami UE,: Norwegia, Islandia, Lichtenstein.

Do wykonywania przez cudzoziemca pracy w Polsce uprawniają różne rodzaje dokumentów pobytowych. Pamiętaj, że to pracodawca – jako podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi – ma obowiązek:

  • sprawdzenia, czy cudzoziemiec posiada ważny tytuł pobytowy uprawniający go do wykonywania pracy
  • przechowywania kopii tego dokumentu pobytowego przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca.

Ważne! Cudzoziemiec, aby mógł wjechać na terytorium Polski, musi posiadać podróżne ubezpieczenie medyczne o minimalnej kwocie ubezpieczenia w wysokości 30 000 euro, ważne przez cały okres planowanego pobytu w Polsce lub być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.

Które wizy uprawniają do wykonywania pracy w Polsce

Cudzoziemiec powinien w polskim konsulacie właściwym dla kraju swojego stałego lub czasowego zamieszkania lub pobytu uzyskać wizę w celu wykonywania pracy, która umożliwi mu legalny pobyt oraz pracę na terytorium Polski. Wizę otrzyma na podstawie zezwolenia na pracę, zaświadczenia o wpisie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę sezonową do ewidencji wniosków lub oświadczenia wpisanego do ewidencji oświadczeń przez powiatowy urząd pracy

Pamiętaj! Jeśli chcesz zatrudnić w swojej firmie cudzoziemca, który już przebywa w Polsce na podstawie wizy, chociażby wydanej w innym celu niż wykonywanie pracy, musisz najpierw sprawdzić, czy cel pobytu określony w wizie umożliwia mu wykonywanie pracy.

Wiza Schengen

Wiza Schengen jest wydawana, gdy cudzoziemiec planuje przebywać na terytorium Polski krótkotrwale, czyli przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu (podczas jednego lub kilku wjazdów), liczonych od daty wjazdu w okresie ważności wizy. Ten rodzaj wizy - jednolita wiza Schengen symbol C - uprawnia cudzoziemca nie tylko do pobytu na terytorium Polski, lecz także do poruszania się po wszystkich państwach należących do strefy Schengen.

Obecnie do państw strefy Schengen należy 26 krajów – 22 kraje Unii Europejskiej: Austria, Belgia, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Włochy oraz 4 kraje nienależące do Unii Europejskiej: Norwegia, Islandia, Liechtenstein i Szwajcaria.

Przeczytaj, na jakich zasadach cudzoziemiec może przedłużyć ważność wizy Schengen.

Wiza krajowa

Wiza krajowa (symbol D) jest wydawana, gdy cudzoziemiec planuje przebywać na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 90 dni (podczas jednego lub kilku wjazdów) w okresie ważności wizy. Jest to wiza długoterminowa.

Okres ważności wizy krajowej rozpoczyna się nie później niż 3 miesiące od dnia jej wydania i nie przekracza 1 roku. Wiza krajowa uprawnia do pobytu na terenie Polski przez czas w niej wskazany, jednak nie dłuższy niż rok. Na jej podstawie cudzoziemiec może również przebywać w państwach strefy Schengen do 90 dni w każdym okresie 180-dniowym bez konieczności uzyskiwania wiz od organów poszczególnych państw strefy Schengen.

Przeczytaj, na jakich zasadach cudzoziemiec może przedłużyć ważność wizy krajowej.

Ważne! Czas oczekiwania na decyzję w sprawie wydania wizy krajowej wynosi 15 dni kalendarzowych od dnia złożenia wniosku. W wyjątkowych sytuacjach, okres ten może zostać przedłużony, jednak maksymalnie do 60 dni.

Oznaczenia celu wydania wizy

Na naklejce wizowej w polu „uwagi” konsul oznacza cel wydania wizy Schengen lub wizy krajowej.

Wizy przeznaczone typowo do wykonywania pracy na terytorium Polski to wizy, w których cel wydania został oznaczony jako:

  • „05a” – w celu wykonywania pracy na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, wpisanego do ewidencji przez powiatowy urząd pracy
  • „05b” – w celu wykonywania pracy sezonowej
  • „06” – w celu wykonywania pracy, której nie obejmują powyższe wizy, tj. najczęściej na podstawie zezwolenia na pracę.

Pamiętaj jednak, że te oznaczenia wiz nie są jedynymi, które pozwalają cudzoziemcowi podjąć legalną pracę na terytorium Polski. Do podjęcia pracy uprawnia każda wiza Schengen i wiza krajowa, z wyjątkiem wizy wydanej w celu:

  • turystycznym (kod wizy „01”)
  • korzystania z ochrony czasowej (kod wizy „20”)

Jeśli cudzoziemiec posiada w paszporcie jeden z powyżej wskazanych kodów wizy, to nie ma prawa do wykonywania pracy na podstawie takiego dokumentu pobytowego.

Kto i jak może korzystać z ruchu bezwizowego

Cudzoziemcy będący obywatelami określonych krajów mogą korzystać z ruchu bezwizowego, czyli przekraczać granice bez konieczności uzyskania wizy lub innego dokumentu pobytowego, przy wjeździe na terytorium państw obszaru Schengen, w tym Polski, również wtedy, gdy chcą podjąć pracę.

Sprawdź listę państw, których obywatele mogą korzystać z ruchu bezwizowego.

Obywatele tych państw mogą korzystać z ruchu bezwizowego tylko wtedy, gdy posiadają paszport biometryczny, czyli paszport, którego odczytanie jest możliwe przy użyciu przeznaczonych do tego urządzeń elektronicznych i optycznych, wydany zgodnie z normami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ang. ICAO) . Taki paszport musi być:

  • wydany w ciągu ostatnich 10 lat
  • być ważny przez co najmniej 3 miesiące po planowanej dacie opuszczenia strefy Schengen.

Okres, w którym cudzoziemiec może skorzystać z pobytu na podstawie ruchu bezwizowego, to 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu – liczy się tu łączny okres przebywania danego cudzoziemca na terytorium wszystkich państw strefy Schengen. Po upływie tego czasu cudzoziemiec, który chce nadal przebywać i wykonywać pracę w Polsce, ma obowiązek posiadać odpowiednią wizę lub zezwolenie na pobyt czasowy.

90 dni pobytu w 180-dniowym okresie należy liczyć w następujący sposób:

  • dzień przekroczenia granicy państwa strefy Schengen jest uważany za pierwszy dzień pobytu w strefie Schengen,
  • dzień opuszczenia granicy państwa strefy Schengen jest uważany za ostatni dzień pobytu w strefie Schengen,
  • 180-dniowy okres nie jest z góry ustalony. Jest on elastyczny, oparty na kalkulacji wstecz z uwzględnieniem każdego dnia pobytu,
  • nieobecność przez nieprzerwany okres 90 dni w strefie Schengen zawsze uprawnia do nowego pobytu do 90 dni.

Przeczytaj, na jakich zasadach cudzoziemiec może przedłużyć pobyt w ramach ruchu bezwizowego.

Ważne! Obywatele niektórych państw lub specjalnych regionów administracyjnych mogą wjeżdżać do Polski ponownie w ramach ruchu bezwizowego bez konieczności zachowania 180-dniowego limitu, na podstawie umów bilateralnych regulujących ruch bezwizowy, zawartych przez Polskę z tymi państwami.

Dowiedz się kto może korzystać z ruchu bezwizowego bez konieczności zachowania 180-dniowego okresu.

Cudzoziemiec, który chce korzystać z ruchu bezwizowego, musi spełnić dodatkowo łącznie następujące warunki:

  • posiadać uzasadniony cel i warunki planowanego pobytu
  • posiadać wystarczające środki finansowe na utrzymanie podczas trwania pobytu i na powrót do kraju pochodzenia
  • nie figurować w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS)
  • nie być osobą uznaną za stwarzającą zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego, zdrowia publicznego albo stosunków międzynarodowych dla żadnego z Państw UE, a w szczególności nie być osobą, która figuruje w krajowych bazach danych do celów odmowy wjazdu.

Pamiętaj, że legalny pobyt cudzoziemca w Polsce w ramach ruchu bezwizowego nie zwalnia z obowiązku uzyskania dla niego zezwolenia na pracę, oświadczenia wpisanego do ewidencji przez powiatowy urząd pracy, zezwolenia na pracę sezonową lub zaświadczenia o wpisie wniosku o wydanie takiego zezwolenia do ewidencji wniosków.

Zezwolenie pobytowe

Zezwolenie na pobyt czasowy

Cudzoziemcowi może być wydane zezwolenia na pobyt czasowy:

  • ze względu na okoliczności uzasadniające zamieszkiwanie w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Takie zezwolenie pobytowe uprawnia do wykonywania pracy w Polsce. Wydawane jest na czas określony, uzależniony od celu pobytu cudzoziemca (na przykład praca, studia, wykonywanie działalności gospodarczej), jednak na czas nie dłuższy niż 3 lata. Cudzoziemiec może wnioskować o przedłużenie tego zezwolenia.

Pamiętaj, że cudzoziemiec może również w ramach jednego postępowania administracyjnego uzyskać zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, czyli zezwolenie jednolite. Dzięki temu nie musisz uzyskiwać dla niego zezwolenia na pracę.

Dowiedz się więcej, o zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę dla cudzoziemca

  • ze względu na pracę sezonową, gdy jego celem jest wykonywanie takiej pracy w Polsce. Takie zezwolenie pobytowe uprawnia do wykonywania pracy w Polsce. Zezwolenia na pobyt czasowy udzielane jest na okres ważności zezwolenia na pracę sezonową, nie dłuższy jednak niż 9 miesięcy, liczony od dnia pierwszego wjazdu na podstawie wizy lub w ramach ruchu bezwizowego w celu wykonywania pracy sezonowej, następującego w danym roku kalendarzowym.

Przeczytaj, na jakich zasadach cudzoziemiec może ubiegać się o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy

Ważne! Jedynym zezwoleniem na pobyt czasowy, które nie uprawnia do wykonywania pracy w Polsce, jest zezwolenie na pobyt czasowy wydane ze względu na konieczność krótkotrwałego pobytu cudzoziemca na terytorium Polski, wynikającą z obowiązku stawienia się przed polskim organem władzy publicznej lub ważnego interesu cudzoziemca, lub interesu Polski.

Zezwolenie na pobyt stały

Zezwolenie na pobyt stały wydawane jest cudzoziemcowi, który spełnia warunki określone w art. 195 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Przeczytaj, w jakich przypadkach oraz w jaki sposób cudzoziemiec może ubiegać się o wydanie zezwolenia na pobyt stały.

Zezwolenie wydawane jest na czas nieokreślony i uprawnia cudzoziemca do wykonywania pracy w Polsce. Jeśli cudzoziemiec posiada zezwolenie na pobyt stały, to jesteś zwolniony z obowiązku uzyskania dla niego zezwolenia na pracę w Polsce.

Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej zasadniczo wydawane jest cudzoziemcowi, który przebywa w Polsce legalnie i nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie tego zezwolenia oraz spełnia łącznie następujące warunki:

  • posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu
  • posiada ubezpieczenie zdrowotne w Narodowym Funduszu Zdrowia lub podróżne ubezpieczenie medyczne o minimalnej kwocie ubezpieczenia w wysokości 30 000 euro, ważne przez okres pobytu cudzoziemca w Polsce.
  • posiada potwierdzoną znajomość języka polskiego.

Zezwolenie wydawane jest na czas nieokreślony i uprawnia cudzoziemca do wykonywania pracy w Polsce. Jeśli cudzoziemiec posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, to jesteś zwolniony z obowiązku uzyskania dla niego zezwolenia na pracę w Polsce.

Sprawdź, kiedy cudzoziemiec może ubiegać się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Praca cudzoziemców korzystających z ochrony

Cudzoziemcy mogą ubiegać się i korzystać w Polsce z krajowych lub międzynarodowych form ochrony cudzoziemców. Formy ochrony cudzoziemców, które legalizują pobyt cudzoziemca w Polsce, to:

  • status uchodźcy
  • ochrona uzupełniająca
  • ochrona czasowa
  • azyl
  • zgoda na pobyt ze względów humanitarnych
  • zgoda na pobyt tolerowany
  • zezwolenie na pobyt czasowy dla ofiar handlu
  • zezwolenie na pobyt czasowy ze względu na poszanowanie prawa do życia rodzinnego i praw dziecka.

Ważne! Jeśli cudzoziemiec korzysta w Polsce ze statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej, ochrony czasowej, azylu, zgody na pobyt ze względów humanitarnych, zgody na pobyt tolerowany, to jego pracodawca jest zwolniony z obowiązku uzyskania dla niego zezwolenia na pracę.

Przeczytaj, kto jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę w Polsce.

Co to jest karta pobytu cudzoziemca

Karta pobytu jest dokumentem wydawanym cudzoziemcowi, któremu udzielono:

  • zezwolenia na pobyt czasowy
  • zezwolenia na pobyt stały
  • zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
  • nadano w Polsce status uchodźcy
  • udzielono ochrony uzupełniającej
  • udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Karta pobytu w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu w Polsce oraz uprawnia, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy Polski bez konieczności uzyskania wizy.

Karta pobytu jest również dokumentem pobytowym, który oprócz ważnej polskiej wizy krajowej uprawnia jego posiadacza do podróżowania po terytoriach innych państw członkowskich obszaru Schengen przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu, jeśli cudzoziemiec:

  • posiada ważny dokument podróży,
  • uzasadni cel i warunki planowanego pobytu,
  • posiada wystarczające środki utrzymania lub możliwość ich uzyskania zgodnie z prawem,
  • nie jest uważany za stanowiącego zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego, zdrowia publicznego lub stosunków międzynarodowych żadnego z państw członkowskich, a w szczególności nie dokonano wobec niego na tej podstawie wpisu do celów odmowy wjazdu w krajowych bazach danych państw członkowskich,
  • nie znajduje się w krajowym wykazie wpisów do celów odmowy wjazdu danego państwa członkowskiego.

Jeśli cudzoziemiec legitymuje się ważną kartą pobytu, to możesz być pewien, że jego pobyt w Polsce jest legalny, oraz możesz powierzyć mu wykonywanie pracy po uzyskaniu dla niego zezwolenia na pracę, zezwolenia na pracę sezonową, oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, chyba że cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Przeczytaj, kto jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Co oznacza adnotacja „dostęp do rynku pracy”

Niektóre z kart pobytu posiadają adnotację „dostęp do rynku pracy”. Taką adnotację umieszcza się w przypadku udzielenia cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy w Polsce lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę:

  • zezwolenia na pobyt czasowy,
  • zezwolenia na pobyt stały,
  • zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Adnotacji nie zamieszcza się na kartach pobytu wydanych cudzoziemcom w związku z nadaniem statusu uchodźcy, udzieleniem ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Ważne! Brak adnotacji „dostęp do rynku pracy” na karcie pobytu nie oznacza,
że cudzoziemiec nie może wykonywać w Polsce pracy.
Na przykład cudzoziemiec posiadający status uchodźcy pomimo tego, że nie ma takiej adnotacji w swojej karcie pobytu, może wykonywać pracę w Polsce, dodatkowo bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę.

Pamiętaj również, że zamieszczenie adnotacji „dostęp do rynku pracy” na karcie pobytu nie oznacza, że cudzoziemiec ma pełny dostęp do polskiego rynku pracy. Dostęp może być ograniczony na przykład do konkretnego pracodawcy i stanowiska pracy, w przypadku posiadania przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Pobyt i praca na podstawie stempla

Pobyt

Wojewoda umieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla potwierdzającego złożenie przez cudzoziemca wniosku, który nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie. Cudzoziemiec musi, najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu na terytorium Polski, złożyć wniosek o:

  • przedłużenie wizy Schengen
  • przedłużenie wizy krajowej
  • udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy
  • udzielenie zezwolenia na pobyt stały
  • udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE
  • przedłużenie okresu pobytu w Polsce w ramach ruchu bezwizowego o kolejne 90 dni, w przypadku obywateli Brazylii, Argentyny, Chile, Hondurasu, Kostaryki, Nikaragui, Singapuru i Urugwaju,

Odcisk stempla legalizuje pobyt cudzoziemca w Polsce od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna.

Stempel umożliwia również wyjazd z terytorium RP przed zakończeniem tego postępowania. Natomiast nie upoważnia cudzoziemca do ponownego wjazdu na terytorium Polski ani podróżowania w ramach strefy Schengen.

Praca i pobyt

Cudzoziemiec, który najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu na terytorium Polski złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, w tym również na pobyt czasowy i pracę, czyli tzw. zezwolenie jednolite, na pobyt stały albo na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, otrzyma odcisk stempla w paszporcie, który będzie potwierdzał złożenie odpowiedniego wniosku.

Odcisk stempla uprawnia cudzoziemca do wykonywania pracy na terytorium Polski w okresie oczekiwania na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, na pobyt stały albo na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeśli cudzoziemiec bezpośrednio przed złożeniem wniosku:

  • miał ważne zezwolenie na pracę
  • posiadał ważne oświadczenie pracodawcy wpisane do ewidencji lub zarejestrowane przez właściwy powiatowy urząd pracy
  • wykonywał pracę na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi i ubiega się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na kontynuacje pracy u tego samego pracodawcy, który wcześniej zatrudniał cudzoziemca przez okres nie krótszy niż 3 miesiące w związku z oświadczeniem, na tym samym stanowisku na podstawie umowy o pracę
  • był zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę
  • posiadał tytuł pobytowy na terytorium Polski, który umożliwiał wykonywanie pracy.

Stempel umożliwia również wyjazd z Polski przed zakończeniem tego postępowania. Natomiast nie upoważnia cudzoziemca do ponownego wjazdu na terytorium RP ani podróżowania w ramach strefy Schengen.

Ważne! Potwierdzenie przyjęcia wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego przez urząd wojewódzki nie jest równoznaczne ze stemplem w paszporcie (czerwoną pieczątką), ponieważ jest to tylko potwierdzenie wpływu dokumentów złożonych przez cudzoziemca do urzędu. W praktyce często stempel jest stawiany dopiero po pewnym czasie – zweryfikowaniu wniosku pod względem formalnym. W przypadku braku tego stempla, wykonywanie pracy przez cudzoziemca może zostać – podczas kontroli ze strony Państwowej Inspekcji Pracy lub Straży Granicznejuznane za nielegalne już od chwili upływu ważności poprzednio posiadanych dokumentów legalizujących pracę cudzoziemca.

Portal nadzorowany jest przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Partnerzy projektu: Łukasiewicz - Instytut Logistyki i Magazynowania, Krajowa Izba Gospodarcza. Projekt jest współfinansowany z Programu Polska Cyfrowa ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i jest kontynuacją projektu pt.: "Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej" finansowanego z Programu Innowacyjna Gospodarka oraz projektu "Uproszczenie i elektronizacja procedur" finansowanego z Programu Kapitał Ludzki.

Artykuły zamieszczone w serwisie GOV.PL, w których nie podajemy żadnych dodatkowych informacji na temat praw autorskich, należą do informacji publicznych i udostępniamy je bezpłatnie. Korzystanie z nich, niezależnie od celu i sposobu korzystania, nie wymaga zgody Ministerstwa. Dostępne są w ramach licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 3.0 Polska. Serwis Biznes.gov.pl używa plików cookies. Kontynuując przeglądanie naszej witryny bez zmiany ustawień przeglądarki, wyrażasz zgodę na użycie plików cookie. Zawsze możesz zmienić ustawienia przeglądarki i zablokować te pliki.