Ułatwienia w postępowaniu administracyjnym

Od 1 czerwca 2017 roku obowiązuje znowelizowany Kodeks postępowania administracyjnego. Celem jego zmiany jest zarówno poprawa pozycji przedsiębiorców oraz obywateli przy załatwianiu spraw urzędowych, jak i szybsze ich rozstrzyganie.

W większości jednak nowe przepisy dotyczą tych spraw, które wpływają do urzędów od dnia 1 czerwca 2017 r.  Sprawy, które się rozpoczęły przed tą datą są prowadzone na dotychczasowych zasadach.  

Ponaglenia

Jedna z ważniejszych zmian dotyczy czasu trwania postępowania. W celu jego skrócenia wprowadzono tzw. ponaglenie. Dzięki czemu jeżeli Twoja sprawa nie została rozstrzygnięta w terminie (bezczynność) albo postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia Twojej sprawy (przewlekłość) to możesz złożyć ponaglenie. Ponaglenie składa się do organu wyższego stopnia. Organ administracji ma również obowiązek wcześniejszego poinformowania Cię o możliwości złożenia takiego ponaglenia na wypadek przedłużającego się postępowania. 

Informacja o braku warunków do wydania pozytywnej decyzji

Wprowadzony został obowiązek informowania strony o niespełnieniu przez nią warunków, które pozwalają urzędowi na wydanie decyzji pozytywnej, uwzględniającej Twoje żądania. Oznacza to, że najpierw otrzymasz informację, że urząd nie ma podstaw do wydania decyzji, na którą czekasz, a dopiero później decyzję odmowną. Celem takiego rozwiązania jest zmobilizowanie strony do uzupełnienia brakujących informacji lub dokumentów, na podstawie których urząd może zakończyć sprawę zgodnie z Twoją wolą.

Postępowanie uproszczone i milcząca zgoda

Wprowadzono szybszy tryb załatwiania spraw nieskomplikowanych tzw. postępowanie uproszczone. Maksymalny termin na załatwienie takich spraw wynosi 30 dni. Krótki termin postępowania jest możliwy, dzięki ograniczonemu postępowaniu dowodowemu. Z reguły są to sprawy, do załatwienia których wykorzystuje się formularze urzędowe. Dodatkowo wprowadzono instytucję milczącego załatwienia sprawy. Brak jakiegokolwiek pisma organu po upływie ustawowego terminu na załatwienie sprawy, oznacza załatwienie sprawy zgodnie z Twoją wolą.

Mediacje w postępowaniu administracyjnym

Do tej pory mediacja mogła być wykorzystywana tylko w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Teraz nastąpiła zmiana i może być prowadzona także na etapie postępowania administracyjnego. Polega na polubownym załatwieniu sporu, również gdy stroną sporu jest urząd. Celem mediacji jest wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, jak i przyjęcie ustaleń związanych z jej załatwieniem np. poprzez wydanie decyzji lub zawarcie ugody. Mediacja jest dobrowolna.

Prawomocne decyzje

Decyzje administracyjne, od których nie można się już odwołać do sądu są prawomocne. Do tej pory decyzje takie były ostateczne. Ta zmiana ma duże znaczenie praktyczne, gdyż ujednolica nazewnictwo co do aktów prawnych, od których nie można się już odwołać. 

Rezygnacja z odwołania 

Strona może zrezygnować ze środka odwoławczego od wydanej decyzji, w terminie przewidzianym na odwołanie. W dniu złożenia wniosku o rezygnacji z prawa do odwołania decyzja staje się ostateczna i prawomocna. 

Od decyzji wydanej przez ministra albo samorządowe kolegium odwoławcze, zamiast składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, masz prawo od razu wnieść skargę na decyzję.  

Szybka ścieżka - sprzeciw od decyzji

Jeżeli została wydana decyzja uchylająca wcześniejszą decyzję z równoczesnym przekazaniem jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji i uważasz, że jest to niewłaściwe to można od takiej decyzji od razu złożyć sprzeciw do sądu administracyjnego. Masz na to 14 dni od otrzymania decyzji. Sprzeciw składa się za pośrednictwem organu, który wydał taką decyzję (organ ten może uwzględnić Twój sprzeciw). Sąd będzie badał czy spełniono formalne warunki wydania tej decyzji (tzw. decyzji kasatoryjnej), a nie rozstrzygał całej sprawy. Rozwiązanie takie ma przeciwdziałać przewlekłości spraw, gdyż nie trzeba czekać na ponowne zakończenie postępowania w I instancji.

Doprecyzowanie zasad liczenia terminów

W znowelizowanym Kpa jednoznacznie określono sposób liczenia terminów określonych w latach oraz sytuacji, w której ostatni dzień terminu upływa w sobotę:

  • Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub w sobotę, to termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
  • W przypadku terminu wyrażonego w latach termin mija z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było – w dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień.

Niedające się usunąć wątpliwości faktyczne rozstrzygane na korzyść strony

Nowością jest zapis, że wątpliwości faktyczne muszą być rozstrzygnięte na korzyść strony. Pod warunkiem, że nie udało się usunąć ich po przeprowadzeniu wnikliwego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, tj. po podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Obwieszczenie

Jeżeli w postępowaniu bierze udział więcej niż 20 stron, to jest taka możliwość, aby formą zawiadomienia o wydaniu decyzji administracyjnej było obwieszczenie. Ale strony muszą o takiej możliwości zostać wcześniej poinformowane w formie pisemnej.

Kary administracyjne 

Wprowadzono nowe rozwiązania związane z wymierzaniem kar pieniężnych, które mają duże znaczenie m.in. dla małych i średnich przedsiębiorców. Wprowadzono zasady nakładania i wymierzania kar oraz możliwość udzielania ulg w ich wykonaniu np. odroczenie terminu wykonania kary, umorzenie kary, itp. Chodzi o to, aby wymierzane kary uwzględniały okoliczności danej sprawy i nie były nakładane automatycznie bez względu na przyczynę. Wprowadzono zasadę odstąpienia od wymierzenia kar administracyjnych (zwłaszcza kiedy waga naruszenia jest znikoma).

Najważniejsze zmiany w skrócie

Szczegółowe informacje na temat zmian w postępowaniu administracyjnym znajdziejsz w broszurze Ministerstwa Rozwoju

  • Urzędnicy nie mogą grać Twoją sprawą w ping-ponga. Jeśli np. odwołasz się od decyzji wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, masz prawo żądać żeby SKO rozstrzygnęło sprawę. Jeśli tego nie zrobi i przekaże rozpatrzenie spraw z powrotem do wójta, będziesz mógł złożyć sprzeciw do sądu administracyjnego. Sąd będzie miał tylko 30 dni na rozpatrzenie sprzeciwu.
  • Jeśli będziesz chciał odwołać się od decyzji Ministra lub urzędu centralnego, np. Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, nie musisz już składać wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Możesz od razu zaskarżyć decyzję do sądu administracyjnego.
  • Skomplikowane sprawy, np. o pozwolenia dotyczące dużych inwestycji, można załatwiać korzystając z mediacji. Pomoże ona wyjaśnić sprawę lub rozwiązać spór między stronami. Dzięki temu sprawę będzie można załatwić szybciej. Mediacja jest całkowicie dobrowolna.
  • Wątpliwości prawne i faktyczne organy musza rozstrzygnąć na Twoją korzyść. Wyobraźmy sobie przypadek, gdy przepis przewidujący karę administracyjną jest tak niejasny, że można rozumieć go na kilka sposobów. Organ musi zastosować taką interpretację, która jest dla Ciebie najkorzystniejsza.  
  • Masz większą pewność rozstrzygnięć administracji. Urząd nie może bez uzasadnienia rozstrzygnąć Twojej sprawy inaczej niż robił w podobnych sytuacjach w przeszłości. Musi mieć do tego ważny powód, np. dotychczasowa praktyka była niezgodna z prawem, co potwierdził wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE.
  • Organ administracji ma obowiązek poinformować Cię przed wydaniem decyzji o tym, jakich warunków nie spełniłeś, by Twój wniosek mógł zostać uwzględniony. Np. żeby organ udzielił zezwolenia, o które się starasz. Możesz uzupełnić dokumenty, zanim urząd wyda decyzję odmowną.
  • Kary administracyjne będą bardziej sprawiedliwe. Jeśli np. naruszyłeś prawo a przepisy przewidują za to karę od 1 tys. do 100 tys. zł, konkretna wysokość grzywny będzie dostosowana do okoliczności sprawy. Kara może być niższa jeśli np. tylko w niewielkim stopniu przyczyniłeś się do naruszenia prawa, dobrowolnie przestałeś naruszać prawo czy nie osiągnąłeś z tego korzyści.
  • Urząd może odstąpić od kary administracyjnej. W niektórych przypadkach będzie wręcz musiał to zrobić. Jeżeli prawo zostało naruszone w znikomym stopniu, a sprawca przestał to robić – kara nie będzie nakładana.
  • Urzędy muszą podejmować w Twojej sprawie działania proporcjonalne czyli takie, które prowadzą do celu najmniej uciążliwą dla Ciebie drogą. Np. jeśli urząd może pozyskać jakiś dokument z rejestru publicznego albo wystarczająca jest jego kopia, nie powinien żądać od Ciebie żebyś przyniósł oryginał do urzędu.
  • Możesz wnieść ponaglenie, jeżeli organ nie załatwi Twojej sprawy w terminie albo będzie ją prowadził opieszale. Organ musi pouczyć, że masz takie prawo, gdy przedłuża termin na załatwienie sprawy. Ponaglenie powinno zostać rozpatrzone w ciągu 7 dni.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie