Przed rozpoczęciem Przed rozpoczęciem
Zakładam firmę Zakładam firmę
Rozliczam podatki Rozliczam podatki
Ubezpieczam się Ubezpieczam się
Prowadzę firmę Prowadzę firmę
Zamykam firmę Zamykam firmę

Zasady prowadzenia kontroli na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

Działalność gospodarcza prowadzona przez przedsiębiorców podlega kontroli publicznej na podstawie Rozdziału 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Władze lokalne, takie jak wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta, w razie zaobserwowania, że działalność gospodarcza prowadzona jest sprzecznie z przepisami ustawy czy zagraża życiu lub zdrowiu, prowadzi do powstania szkód majątkowych znacznych rozmiarów lub narusza środowisko, zobowiązane są powiadomić o powyższych okolicznościach właściwy organ administracji publicznej. Jeżeli brak jest możliwości zawiadomienia, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może nakazać, w drodze decyzji, wstrzymanie wykonywania działalności gospodarczej na czas niezbędny, nie dłuższy jednak niż 3 dni.

Dowiedz się także jakie organy mogą kontrolować Twoją działalność.

Koncesjonowanie

Prócz ogólnego uprawnienia organów, wymienionych powyżej, powiadamianych o nieprawidłowościach przy prowadzeniu działalności gospodarczej, szczególny zakres kontroli przysługuje organom wydającym koncesje na prowadzenie określonego rodzaju działalności. Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy przedmiotem badania może być:

  • zgodność wykonywanej działalności z udzieloną koncesją,

  • przestrzeganie warunków wykonywania działalności gospodarczej,

  • obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochrona bezpieczeństwa lub dóbr osobistych obywateli.

Wszczęcie kontroli

Organ kontrolujący zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże nie ma obowiązku zawiadamiania w przypadkach gdy:

  • kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej,

  • przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia,

  • kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw,

  • kontrola jest prowadzona w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

  • przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania naruszeniu zakazów, o których mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii,

  • przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego,

  • przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub adresu siedziby lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.

Ważnym jest, że kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni (chyba, że przedsiębiorca złoży wniosek o wcześniejsze wszczęcie kontroli) i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

W przypadku gdy upłynie 30 dni od doręczenie zawiadomienia, a kontrola nie została wszczęta, wymagane jest ponowne zawiadomienie przedsiębiorcy. Nie można też równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli przedsiębiorcy. Wyłączeniu od tej zasady podlegają sytuacje gdy:

  • ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią inaczej,

  • przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia,

  • kontrola jest prowadzona w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

  • przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego,

  • kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług przed dokonaniem tego zwrotu,

  • przeprowadzenie kontroli jest realizacją obowiązków wynikających z przepisów prawa wspólnotowego o ochronie konkurencji lub przepisów prawa wspólnotowego w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej,

  • kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług na podstawie przepisów o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym,

  • kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług na podstawie przepisów o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków poniesionych w związku z budową pierwszego własnego mieszkania.

Miejsce kontroli

Miejscem przeprowadzania kontroli jest siedziba kontrolowanego, miejsce wykonywania działalności, lub  za  zgodą  lub  na  wniosek kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji, w tym ksiąg podatkowych,  w  godzinach  pracy  lub  w  czasie  faktycznego  wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego gdzie wykonuje on działalność gospodarczą. Jeżeli przedsiębiorca wyrazi na to zgodę, czynności kontrolne mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli usprawni to cały proces. Zasadą jest, że czynności kontrolne nie powinny zakłócać pracy przedsiębiorcy i są przeprowadzane w możliwie sprawny sposób, w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego.

Ustawa reguluje także czas trwania wszystkich kontroli organu u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym. W zależności od wielkości zatrudnienia i obrotów przedsiębiorcy, okres ten nie może być dłuższy:

  • w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców - 12 dni roboczych,

  • w odniesieniu do małych przedsiębiorców - 18 dni roboczych,

  • w odniesieniu do średnich przedsiębiorców - 24 dni roboczych,

  • w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 48 dni roboczych.

Czynności organu kontrolującego

Czynności  kontrolne  mogą  być  wykonywane  przez  pracowników organów  kontroli  po  okazaniu  przedsiębiorcy  albo  osobie  przez  niego upoważnionej  legitymacji  służbowej  upoważniającej  do  wykonywania  takich czynności  oraz po  doręczeniu  upoważnienia  do  przeprowadzenia  kontroli, chyba  że  przepisy  szczególne  przewidują  możliwość  podjęcia  kontroli  po okazaniu  legitymacji.  W  takim  przypadku  upoważnienie  doręcza  się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych  przepisach,  lecz  nie  później  niż  w  terminie  3  dni  roboczych  od  dnia wszczęcia kontroli.

Czynności kontrolne prowadzone jedynie po okazaniu legitymacji służbowej mogą być dokonywane gdy są niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia, a także gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego. Zakres kontroli nie może wykraczać poza zakres wskazany w upoważnieniu.

Upoważnienie, o którym mowa powyżej, aby stanowiło podstawę do przeprowadzenia kontroli, musi zawierać co najmniej:

  • wskazanie podstawy prawnej,

  • oznaczenie organu kontroli,

  • datę i miejsce wystawienia,

  • imię i nazwisko pracownika organu kontroli uprawnionego do wykonania kontroli oraz numer jego legitymacji służbowej,

  • oznaczenie przedsiębiorcy objętego kontrolą,

  • określenie zakresu przedmiotowego kontroli,

  • wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli,

  • podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji,

  • pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy.

Książka kontroli

Każdy przedsiębiorca zobowiązany jest prowadzić i przechowywać w swojej siedzibie książkę kontroli, upoważnienia i protokoły kontroli. Podstawowym celem książki jest dokumentacja liczby i czasu trwania kontroli działalności przedsiębiorcy. Forma jaką przybiera to zbiór dokumentów lub postać elektroniczna, z domniemaniem że zapis elektroniczny odpowiada całości dokumentacji przechowywanej przez przedsiębiorcę. Mimo, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek prowadzenia omawianej książki, zawiera ona wpisy dokonywane przez organ kontroli, które to obejmują:

  • oznaczenie organu kontroli,

  • oznaczenie upoważnienia do kontroli,

  • zakres przedmiotowy przeprowadzonej kontroli,

  • daty podjęcia i zakończenia kontroli,

  • zalecenia pokontrolne oraz określenie zastosowanych środków pokontrolnych,

  • uzasadnienie braku zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli,

  • uzasadnienie wszczęcia kontroli,

  • uzasadnienie zastosowanych wyjątków,

  • uzasadnienie przedłużenia czasu trwania kontroli,

  • uzasadnienie czasu trwania przerwy.

Nadto ustawodawca nakłada na przedsiębiorcę obowiązek dokonywania w książce kontroli wpisu informującego o wykonaniu zaleceń pokontrolnych, bądź o ich uchyleniu przez organ kontroli, czy w ramach dwuinstancyjności jego organ nadrzędny albo sąd administracyjny. Kontrolowany przedsiębiorca zobowiązany jest także niezwłocznie, to znaczy tego samego dnia lub najpóźniej następnego, do okazania kopii książki kontroli, jej fragmentów czy wydruków z systemu informatycznego, poświadczonych przez siebie za zgodność z wpisem właściwym w dokumencie. Natomiast jeśli przedsiębiorca udostępnił innemu organowi prowadzoną przez siebie dokumentację, wówczas ma 3 dni robocze do przedstawienia powyższego od daty zwrotu książki przez organ.

Sprzeciw

Przedsiębiorca, w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli, uprawniony jest do wniesienia sprzeciwu na czynności wykonywane przez organ kontrolujący z naruszeniem art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d ustawy. Prócz wskazania przejawów naruszenia przepisów wniesienie sprzeciwu wymaga uzasadnienia w opisie stanu faktycznego. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje czas liczony jako okres kontroli, zaś organ kontrolujący, do którego wniesiony został sprzeciw ma 3 dni robocze na wydanie postanowienia o odstąpieniu lub kontynuowaniu czynności kontrolnych. W przypadku niedotrzymania tego terminu, jest jednoznaczne z uwzględnieniem sprzeciwu, czego skutkiem jest odstąpienie od kontroli. Jeżeli przedsiębiorca nie zgadza się zaś z treścią otrzymanego postanowienia, w terminie 3 dni może złożyć zażalenie, które organ zobowiązany jest rozpoznać w ciągu 7 dni od dany złożenia, wydając postanowienie. Ponownie niedochowanie terminu przez organ przy rozpoznaniu zażalenia jest równoznaczne z uwzględnieniem zarzutów podnoszonych przez przedsiębiorcę. Zarówno do postępowania, przedmiotem którego jest złożony sprzeciw, jaki i do postępowania zażaleniowego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie