Oznaczenie geograficzne (regionalne) produktów spożywczych

W ramach Unii Europejskiej działa system jakości produktów rolnych i środków spożywczych, którego celem jest promocja produktów regionalnych i wytwarzanych tradycyjnymi metodami oraz ich ochrona przed podrabianiem i przywłaszczeniem nazwy. Ochroną objęte są produkty zarejestrowane, czyli wpisane przez Komisję Europejską do rejestru:

  • Chronionych Nazw Pochodzenia
  • Chronionych Oznaczeń Geograficznych
  • Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności

Producenci produktu zarejestrowanego są uprawnieni do umieszczania na nim symbolu, którego obraz graficzny jest uzależniony od rodzaju rejestru, do którego produkt został wpisany. Oznaczenie ma poświadczać autentyczność danego produktu pod względem regionalnego pochodzenia lub tradycyjnej produkcji oraz być rękojmią jego jakości. Poniżej znajdują się poszczególne wzory oznaczeń (logo):

Co to jest Chroniona Nazwa Pochodzenia?

Chroniona Nazwa Pochodzenia to nazwa, którą określa się produkt pochodzący z określonego miejsca, regionu lub, w wyjątkowych przypadkach kraju, którego jakość lub cechy charakterystyczne są w istotnej lub wyłącznej mierze zasługą szczególnego środowiska geograficznego, na które składają się czynniki naturalne i ludzkie oraz którego wszystkie etapy produkcji odbywają się na określonym obszarze geograficznym.

Co to jest Chronione Oznaczenie Geograficzne?

Chronione Oznaczenie Geograficzne to nazwa, którą określa się produkt pochodzący z określonego regionu, miejsca lub w wyjątkowych przypadkach kraju, którego określona jakość, renoma lub inna cecha charakterystyczna w głównej mierze wynika z tego pochodzenia geograficznego oraz którego przynajmniej jeden etap produkcji odbywa się na tym określonym obszarze geograficznym.

Co to jest Gwarantowana Tradycyjna Specjalność?

To produkt, który musi posiadać „specyficzny charakter", to znaczy cechę lub zespół cech, które wyraźnie odróżniają go od innych, podobnych do niego. Musi być wytwarzany przy użyciu tradycyjnych surowców lub charakteryzować się tradycyjnym składem lub sposobem produkcji.

Korzyści z rejestracji Chronionych Nazw Pochodzenia, Chronionych Oznaczeń Geograficznych oraz Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności

  • różnicowanie produkcji rolnej i popieranie produkcji wyrobów wysokiej jakości,
  • zwiększenie konkurencyjność produktów regionalnych i wytwarzanych tradycyjnymi metodami,
  • promocja regionu z którego pochodzi produkt objęty ochroną (wpływ na rozwój turystyki, kontakt z wyjątkową kulturą, tradycją, historią, społecznością i przyrodą danego obszaru),
  • zmniejszenie ilości i zwiększenie jakości wytwarzanej żywności,
  • łatwiejsza rozpoznawalność produktów regionalnych,
  • ochrona przed podrabianiem i przywłaszczaniem nazwy,
  • promocja produktów regionalnych i wytwarzanych tradycyjnymi metodami np. wytwarzanych w trudnych warunkach glebowych i klimatycznych (na przykład „górskie" sery) lub wyrobów związanych z bardzo pracochłonnymi metodami produkcji,
  • pełniejsza informacja o walorach kupowanych wyrobów,
  • ochrona konsumenta, jak i producenta przed nieuczciwymi praktykami handlowymi polegającymi na oznaczaniu towarów znakami wprowadzającymi odbiorców w błąd, co do pochodzenia, rodzaju czy jakości towaru.

Dotychczas Polska zarejestrowała w unijnym systemie jakości produktów rolnych i środków spożywczych kilkadziesiąt produktów, m.in. bryndza podhalańska, oscypek, miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich, półtorak, dwójniak, trójniak, rogal barciński. Pełna lista wraz ze specyfikacją zarejestrowanych produktów dostępna jest na stronie Ministerstwa Rolnictwa.

Kto może wystąpić z wnioskiem o rejestrację Chronionej Nazwy Pochodzenia, Chronionego Oznaczenia Geograficznego lub Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności?

Do złożenia wniosku o rejestrację uprawniona jest wyłącznie „grupa", czyli organizacja producentów lub przetwórców tego samego produktu rolnego lub środka spożywczego. Pojedyncze osoby fizyczne lub prawne mogą złożyć wniosek wyjątkowo, pod warunkiem, że są jedynymi producentami czy przetwórcami na danym terenie. W przypadku nazwy określającej transgraniczny obszar geograficzny kilka grup może złożyć wspólny wniosek.

Na podstawie właściwości danego produktu, wnioskodawca decyduje czy będzie ubiegał się o ochronę nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficznego czy gwarantowanej tradycyjnej specjalności.

Procedura rejestracji

Procedura rejestracji jest dwuszczeblowa i obejmuje szczebel krajowy (postępowanie przed Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi) oraz szczebel wspólnotowy (postępowanie przed Komisją Europejską). Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest odpowiedzialne za przyjmowanie, weryfikację formalną i merytoryczną a następnie przekazywanie wniosków o rejestrację do Komisji Europejskiej. Bardzo istotną częścią wniosku jest specyfikacja produktu zawierająca nazwę, opis i inne szczegółowe informacje o produkcie i procesie jego wytwarzania. Im lepiej i dokładniej zostanie przygotowana specyfikacja, tym mniejsze zagrożenie, że organ krajowy albo Komisja Europejska zażąda jej poprawienia i uzupełnienia.

Dobrze opracowana specyfikacja pozwala także uniknąć sprzeciwu ze strony innych podmiotów.

Specyfikacja produktu stanowi wzorzec wymogów dla produkcji produktu przez wnioskodawców jak również innych przedsiębiorców, którzy podejmą się produkcji zarejestrowanego produktu. We wniosku wnioskodawca musi wskazać Instytucję Certyfikującą, która przeprowadzi kontrolę zgodności procesu produkcji produktu rolnego lub środka spożywczego ze specyfikacją produktu zamieszczoną we wniosku.

Po wypełnieniu pełnej procedury na szczeblu krajowym wniosek przekazywany jest do Komisji Europejskiej. Od momentu przekazania wniosku do czasu podjęcia decyzji o rejestracji przez Komisję Europejską, przyznawana jest na szczeblu krajowym tzw. ochrona tymczasowa. Ochrona tymczasowa wygasa w dniu wydania decyzji o rejestracji przez Komisję Europejską.

Następnie Komisja Europejska przeprowadza badanie, czy wniosek jest uzasadniony i czy spełnia wymogi określone w przepisach. W przypadku, gdy Komisja uzna, że wniosek spełnia wszystkie wymagania niezbędne do dokonania rejestracji, wydaje decyzję o publikacji skróconego wniosku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W terminie sześciu miesięcy od daty publikacji mogą być składane sprzeciwy co do rejestracji produktu. O ile oświadczenie o sprzeciwie nie zostało złożone lub jeżeli w wyniku procedury sprzeciwowej została wydana decyzja o rejestracji, nazwa zostaje wpisana do właściwego rejestru: Chronionych Nazw Pochodzenia, Chronionych Oznaczeń Geograficznych lub Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności prowadzonego przez Komisję Europejską.

Kto może używać symbolu Chronionej Nazwy Pochodzenia, Chronionego Oznaczenia Geograficznego lub Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności dla zarejestrowanego produktu?

System jakości produktów rolnych i środków spożywczych rejestracji jest systemem otwartym i do posługiwania się symbolem jakości dla zarejestrowanego produktu są uprawnieni nie tylko wnioskodawcy ale również każdy producent wytwarzający produkt rolny lub środek spożywczy zgodnie ze specyfikacją określoną w zarejestrowanym wniosku oraz posiadający stosowny certyfikat zgodności wydany przez uprawniony organ.

Kontrola i certyfikacja producentów wytwarzających produkty z Chronionym Oznaczeniem Geograficznym, Chronioną Nazwą Pochodzenia lub Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością?

Kontrola procesów wytwarzania, przetwarzania i przygotowania wyrobów z Chronionym Oznaczeniem Geograficznym, Chronioną Nazwą Pochodzenia lub Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością dokonywana jest na wniosek samych producentów. Składając wniosek o rejestrację są zobowiązani podać instytucję odpowiedzialną za kontrolę i certyfikację zgodności wytwarzanego produktu ze specyfikacją zawartą we wniosku.

Do kontroli, czy produkt spełnia warunki określone w specyfikacji produktu zawartej we wniosku, są uprawnieni wojewódzcy inspektorzy jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz jednostki certyfikujące upoważnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Koszty kontroli ponoszą producenci a częstotliwość i rodzaj kontroli odpowiada specyfice procesów wytwarzania danego produktu.

Dodatkowe informacje

Więcej o oznaczeniach geograficznych znajdziesz na stronach Ministestwa Rolnictwa

Podstawa prawna

Zagadnienia związane z ochroną produktów regionalnych i wytwarzanych tradycyjnymi metodami uregulowane są w prawie Unii Europejskiej:

oraz prawie krajowym:

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie