Przed rozpoczęciem Przed rozpoczęciem
Zakładam firmę Zakładam firmę
Rozliczam podatki Rozliczam podatki
Ubezpieczam się Ubezpieczam się
Prowadzę firmę Prowadzę firmę
Zamykam firmę Zamykam firmę

Rodzaje umów o pracę

Informacje ogólne

Formalnie umowa o pracę jest czynnością prawną wyrażającą zgodny zamiar dwóch stron – pracodawcy i pracownika – nawiązania stosunku pracy.

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Stosunek pracy nawiązuje się w terminie określonym w umowie, jako dzień rozpoczęcia pracy, jeśli jednak terminu tego nie określono następuje w dniu zawarcia umowy.

Przy zawieraniu umów o pracę musisz pamiętać, że pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków (zatrudnione osoby wykonujące taką sama pracę powinny być, co do zasady, tak samo wynagradzane).

Niedopuszczalna jest jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Katalog umów o pracę (umów terminowych oraz bezterminowych) jest określony w art. 25 Kodeksu pracy. Umowy różnią się swoim przeznaczeniem oraz treścią.

Zgodnie z unormowaniem kodeksowym umowę o pracę zawiera się na okres próbny, na czas nieokreślony i na czas określony. Jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, pracodawca może w tym celu zatrudnić innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony, obejmujący czas tej nieobecności (tzw. umowa na zastępstwo). Stosownie do art. 25 § 2 Kp., umowę o pracę na okres próbny, nieprzekraczający 3 miesięcy, zawiera się w celu sprawdzenia kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia w celu wykonywania określonego rodzaju pracy.

Umowy terminowe charakteryzują się istnieniem stosunku pracy przez określony czas, w zawartej umowie określony jest końcowy moment ustania stosunku prac/termin umowy.

Umowa zawarta na czas nieokreślony nie zawiera oznaczenia terminu jej zakończenia.

Odnośnie miejsca wykonywania pracy, w przypadku osób wykonujących pracę tzw. mobilną wynikającą z rodzaju wykonywanej działalności przez pracodawcę, tzn. polegającą na poruszaniu się po pewnym wyodrębnionym obszarze (np. przedstawiciele handlowi, kierowcy) miejsce wykonywania pracy w umowie o pracę nie może zostać określone zbyt ogólnikowo, np. jako obszar całego kraju (za: Główny Inspektor Pracy w piśmie z 29 maja 2007 r., sygn. GNP-152/302-4560-247/07/PE).

Miejsce wykonywania pracy w umowie musi zostać sprecyzowane w taki sposób, aby faktycznie określało teren, w którym czynności związane z wykonywaniem obowiązków wynikających z umowy o pracę są faktycznie realizowane (np. miejscowość, gdzie znajduje się siedziba firmy oraz wymienione z nazwy inne poszczególne miejscowości).

Umowa na okres próbny

Umowa na okres jest zawierana na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:

  • 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
  • 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
  • 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.

Umowa na czas określony

Umowa na czas określony, jako umowa terminowa określa istnienie więzi prawnej przez określony czas. Czas trwania umowy jest ustalany pomiędzy pracownikiem i pracodawcą w chwili zawierania umowy – umowa rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta.

umowy terminowe mogą być zawierane z pracownikami na okres maksymalnie do 3 lat (3 miesiące umowy na okres próbny oraz 33 miesiące umowy na czas określony). Po upływie tego czasu umowy będą mogły być zawierane tylko na czas nieokreślony.

Liczba umów terminowych z jednym pracodawcą nie może przekraczać trzech – czwarta umowa musi już zostać zawarta na czas nieokreślony. Co ważne, nie będzie miał tu znaczenia okres pomiędzy zawarciem kolejnych umów na czas określony (oznacza to, że nie będzie, jak do tej pory, możliwości zawierania kolejnej, np. czwartej, umowy na czas określony po „odczekaniu" jednego miesiąca).

Jeżeli okres zatrudnienia na podstawie umowy (umów) o pracę na czas określony przekraczałby 33 miesiące lub liczba takich umów przekroczyłaby trzy, to od następnego dnia po upływie 33-miesięcznego okresu zatrudnienia lub od dnia zawarcia czwartej umowy o pracę na czas określony pracownik będzie traktowany jak zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Wyjątkiem od tych zasad będzie zatrudnienie na zastępstwo, na czas kadencji, przy pracy dorywczej lub sezonowej, a także w przypadku, gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie – jeżeli zawarcie umowy  na czas określony w danym przypadku służy zaspokojeniu rzeczywistego okresowego zapotrzebowania i jest niezbędne w świetle wszystkich okoliczności zawarcia umowy. W tym ostatnim przypadku, pracodawca w ciągu 5 dni od zawarcia umowy powinien zawiadomić o tym fakcie właściwego okręgowego inspektora pracy (w formie pisemnej lub elektronicznej).

Za wypowiedzeniem można rozwiązać każdą umowę o pracę na czas określony, niezależnie od jej długości. Nowością jest także to, że okresy wypowiedzenia dla umów o pracę na czas określony są takie same, jak w przypadku umów o pracę na czas nieokreślony. Jeżeli zakładowy staż pracy pracownika wynosi mniej niż pół roku – okres wypowiedzenia to dwa tygodnie; od pół roku do mniej niż trzech lat – miesiąc; co najmniej trzy lata  – trzy miesiące.

Dowiedz się więcej na temat zmian dotyczących umów o pracę na czas określonych, wprowadzonych od lutego 2016 r.

Umowa na zastępstwo

Umowa na zastępstwo jest szczególną formą zatrudnienia. Pracodawca ma czasowy wakat i poszukuje zastępstwa dla stałego pracownika. W umowie wymienione się dane zastępowanego pracownika lub nazwę stanowiska nieobecnego pracownika. Zakres zadań zawarty w umowie o pracę, co do zasady, powinien być podobny do zakresu zadań pracownika, który jest zastępowany. Z kolei wysokość wynagrodzenia pracownika na zastępstwo nie musi być zbliżona do wysokości wynagrodzenia pracownika zastępowanego. Warunki płacy są ustalane przez strony stosunku pracy w umowie.

Podsumowując, rodzaj pracy pozostaje bez zmian (tzn. jak u stałego pracownika), jednak wynagrodzenie, czas pracy oraz dodatki mogą być określone odmiennie.

Umowa na czas nieokreślony

Umowa o pracę na czas nieokreślony jest umową bezterminową. Umowa tego rodzaju nie zawiera końcowego terminu trwania stosunku pracy. Rozwiązanie umowy na czas nieokreślony może nastąpić w przewidzianej przez prawo pracy formie.

Umowa na czas nieokreślony może zostać wypowiedziana przez pracownika i pracodawcę, przy zachowaniu ustawowych terminów. Okres wypowiedzenia jest zależny od czasu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Okresy wypowiedzenia przedstawiają się następująco:

  • jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie,
  • jeśli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy – 1 miesiąc,
  • jeśli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata – 3 miesiące.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie