Przed rozpoczęciem Przed rozpoczęciem
Zakładam firmę Zakładam firmę
Rozliczam podatki Rozliczam podatki
Ubezpieczam się Ubezpieczam się
Prowadzę firmę Prowadzę firmę
Zamykam firmę Zamykam firmę

Umowa o pracę z nieletnim

Informacje ogólne

Kodeks pracy określa warunki dopuszczalności podejmowania pracy przez osoby młodociane (w wieku między 16 a 18 lat) oraz przez osoby, które nie ukończyły 16 lat. Druga wyodrębniona grupa jest pod szczególną ochroną.

Zgodnie z art. 65 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 190 § 2 Kodeksu pracy, co do zasady, istnieje zakaz zatrudniania osób, które nie ukończyły 16 lat. W wyjątkowych, ściśle określonych ustawowo sytuacjach, jest to dopuszczalne.

Kodeks pracy zabrania zatrudniania młodocianych przy pracach wzbronionych – wykaz prac ustala Rada Ministrów w rozporządzeniu. Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może zezwolić na zatrudnianie młodocianych w wieku powyżej 16 lat przy niektórych rodzajach prac wzbronionych, jeżeli jest to potrzebne do odbycia przygotowania zawodowego, określając jednocześnie warunki zapewniające szczególną ochronę zdrowia młodocianych zatrudnionych przy tych pracach.

Dopuszczalne jest zatrudniane tylko tych młodocianych (tzn. osób w przedziale wiekowym między 16 – 18 lat), którzy ukończyli co najmniej gimnazjum oraz przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.

Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Pracodawca jest zobowiązany zapewnić młodocianym pracownikom opiekę i pomoc, która jest niezbędna dla ich przystosowania się do właściwego wykonywania pracy.

Zgodnie z art. 206 Kodeksu pracy (rzemieślnicze przygotowanie zawodowe), przepisy art. 190 – 205 Kodeksu dotyczące zatrudniania młodocianych stosuje się odpowiednio do młodocianych zatrudnionych na podstawie umowy o przygotowanie zawodowe u pracodawców będących rzemieślnikami. Warunki odbywania przygotowania zawodowego oraz zasady wynagradzania młodocianych w tym okresie określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

Zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum albo ukończili gimnazjum, ale nie mają ukończonych 16 lat, a także zwolnienie młodocianych nieposiadających kwalifikacji zawodowych od odbycia przygotowania zawodowego jest, w wyjątkowych sytuacjach, dopuszczalne. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej w drodze rozporządzenia określa takie przypadki.

Podejmowanie pracy przez osoby poniżej 16 roku życia

Podjęcie pracy przez osoby poniżej 16 lat jest możliwe pod warunkiem spełnienia szeregu formalności.

Wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych przez osobę do ukończenia przez nią 16 roku życia jest dozwolone wyłącznie w wymienionych branżach – na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową i wymaga uprzedniej zgody przedstawiciela ustawowego lub opiekuna nieletniego, a także zezwolenia właściwego inspektora pracy.

Inspektor może odmówić wydania zezwolenia, jeżeli wykonywanie pracy lub innych zajęć zarobkowych powoduje zagrożenie dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego dziecka albo zagraża wypełnianiu obowiązku szkolnego przez dziecko.

Na wniosek przedstawiciela ustawowego lub opiekuna dziecka właściwy inspektor pracy cofa wydane zezwolenie.

Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin na dobę.

Do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć pisemną zgodę przedstawiciela ustawowego lub opiekuna dziecka na wykonywanie przez dziecko pracy lub innych zajęć zarobkowych, opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej dotyczącą braku przeciwwskazań do wykonywania przez dziecko pracy lub innych zajęć zarobkowych i orzeczenie lekarza stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania przez dziecko pracy lub innych zajęć zarobkowych.

Jeśli dziecko podlega obowiązkowi szkolnemu należy dołączyć opinię dyrektora szkoły, do której dziecko uczęszcza, dotyczącą możliwości wypełniania przez dziecko tego obowiązku w czasie wykonywania przez nie pracy lub innych zajęć zarobkowych.

Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę w celu przygotowania zawodowego

Do zawierania i rozwiązywania z młodocianymi umów o pracę w celu przygotowania zawodowego mają zastosowanie zapisy Kodeksu pracy dotyczące umów o pracę na czas nieokreślony. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna określać w szczególności:

  • rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy),
  • czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,
  • sposób dokształcania teoretycznego,
  • wysokość wynagrodzenia.

Kodeks pracy wyszczególnia jedynie cztery przypadki, kiedy dopuszczalne jest (za wypowiedzeniem strony) rozwiązanie umowy w celu przygotowania zawodowego. Jest to możliwe w przypadku:

  • niewypełniania przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków wychowawczych,
  • ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,
  • reorganizacji zakładu pracy uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego,
  • stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie zawodowe.

Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe

Młodociany może być zatrudniony przy wykonywaniu lekkich prac na podstawie umowy o pracę.

Zgodnie z przepisami prawa pracy, praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego, a także nie może utrudniać młodocianemu wypełniania obowiązku szkolnego. Opracowanie wykazu lekkich prac należy do pracodawcy.

Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego w okresie odbywania zajęć szkolnych nie może przekraczać 12 godzin. W dniu uczestniczenia w zajęciach szkolnych wymiar czasu pracy młodocianego nie może przekraczać 2 godzin. W okresie ferii szkolnych z kolei nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu.

Dobowy wymiar czasu pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może jednak przekraczać 6 godzin.

Wymiar czasu pracy wyszczególniony powyżej obowiązuje również w sytuacji, kiedy młodociany jest zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy.

Dopełnienie obowiązku nieprzekroczenia przez młodocianego wymiaru czasu pracy jest w gestii każdego z pracodawców.

Informacje dotyczące czasu pracy

Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej (pora nocna dla młodocianego przypada między godzinami 22 a 6).

Przy zatrudnianiu młodocianego przerwa w pracy obejmująca porę nocną powinna trwać nieprzerwanie co najmniej 14 godzin.

Młodocianemu przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.

Czas pracy młodocianego w wieku powyżej 16 lat nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Do czasu pracy wlicza się czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy.

Pracodawca jest zobowiązany do wprowadzenia przerwy trwającej 30 minut i wliczanej do czasu pracy, jeśli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny.

Młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych, a po roku pracy prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych.

Jednakże w roku kalendarzowym, w którym kończy on 18 lat, ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed ukończeniem 18 lat.

Kwestie związane z urlopami wypoczynkowymi oraz bezpłatnymi określa art. 205 Kodeksu pracy.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie