Przed rozpoczęciem Przed rozpoczęciem
Zakładam firmę Zakładam firmę
Rozliczam podatki Rozliczam podatki
Ubezpieczam się Ubezpieczam się
Prowadzę firmę Prowadzę firmę
Zamykam firmę Zamykam firmę

Umowy cywilnoprawne

Jak prawidłowo stosować umowy cywilnoprawne

Obok zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawieranej na podstawie przepisów Kodeksu pracy, istnieją również formy zatrudnienia z wykorzystaniem Kodeksu cywilnego. Najpopularniejszymi umowami cywilnoprawnymi są umowa zlecenia oraz umowa o dzieło.

Cywilnoprawny charakter umożliwia wykorzystanie elastycznych form zatrudnienia, co dla przedsiębiorców, którzy nie planują stałego zatrudnienia jest korzystnym rozwiązaniem. Do obu wskazanych rodzajów umów nie mają zastosowania przepisy prawa pracy (stronami nie są pracownik i pracodawca jak w przypadku umowy o pracę).

Zgodnie z orzecznictwem – wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r. (I PKN 594/99) – zasada swobody umów obowiązująca w prawie pracy pozwala stronom swobodnie kształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonywana praca. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 grudnia 1999 r. (I PKN 432/99) wskazał, iż zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego. Praca może być świadczona również na podstawie umów cywilnoprawnych.

Kiedy dochodzi do zawarcia umowy o pracę

Przy umowach cywilnoprawnych brak obowiązku osobistego świadczenia pracy – istnieje możliwość podzlecania pracy.

Zgodnie z art. 22 § 1 Kp., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Zatrudnienie w powyższych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

Niedopuszczalne jest zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w art. 22 § 1 Kodeksu pracy (o czym stanowi art. 22 § 12 Kp.).

Istotna jest kwalifikacja zawartej umowy (czy jest to umowa o pracę, czy umowa cywilnoprawna), bowiem zgodnie z art. 281 pkt. 1 Kp. kto będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kp. powinna być zawarta umowa o pracę – podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

W praktyce częste są sytuacje, kiedy dużą trudność sprawia odróżnienie umowy cywilnoprawnej od umowy o pracę. Nazwa umowy nie klasyfikuje automatycznie jej charakteru. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1975 r. (I PRN 42/75) zakwalifikowaniu umowy o świadczenie usług jako umowy o pracę nie stoją na przeszkodzie ani nazwa umowy określająca ją jako umowę cywilnoprawną, ani też postanowienia umowy, wskazujące na charakter stosunku cywilnoprawnego. O takim zakwalifikowaniu decyduje jedynie sposób wykonywania umowy, a w szczególności realizowanie przez strony – nawet wbrew postanowieniom zawartej umowy – tych cech, które charakteryzują umowę o pracę i odróżniają tę umowę od innych umów o świadczenie usług. Niezbędnym warunkiem do zakwalifikowania umowy o świadczenie usług jako umowy o pracę jest ustalenie, że cechy istotne dla umowy o pracę mają charakter przeważający. Do tych cech należy przede wszystkim podporządkowanie pracownika, wymóg osobistego świadczenia pracy oraz obciążanie podmiotu zatrudniającego ryzykiem prowadzenia zakładu pracy.

Z kolei, jeżeli w stosunku prawnym nie przeważają cechy stosunku pracy, to o jego charakterze przesądza nazwa i sposób realizacji zobowiązania – wyrok SN z 2 września 1998 r., (I PKN 293/98).

Różnice pomiędzy umową zlecenia a umową o dzieło

Umowa zlecenia

Umowa zlecenia jest umową starannego działania. Zleceniodawca zleca wykonanie określonej pracy w określonym terminie, za wykonanie pracy wypłacane jest zleceniobiorcy określone w umowie wynagrodzenie. Z kolei zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonych czynności na rzecz zleceniodawcy.

Umowa o dzieło

Umowa o dzieło jest umową rezultatu. Umowa zawiera zapisy o wykonanie skonkretyzowanego zadania – czyli dzieła (określony produkt). Co do zasady, dzieło powstające w ramach zawartej umowy musi mieć charakter materialny (przynajmniej w określonej części).

Podsumowując, umowę o charakterze cywilnoprawnym należy zawierać zgodnie z prawem oraz jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Umowa cywilnoprawna nie może zastępować umowy o pracę.

Minimalna stawka wynagrodzenia

Jeśli zatrudniasz pracownika na umowę zlecenie albo zlecasz wykonywanie prac na podstawie umowy o świadczenie usług powinieneś wiedzieć, że od 2017 roku zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące wynagrodzenia za te usługi. Zmiany, to przede wszystkim wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej za pracę np. na umowę zlecenie. Dowiedz się więcej.

Dodatkowe informacje

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat ubezpieczeń pracowników zatrudnionych na umowy cywilnoprawne, zajrzyj do artykułu Obowiązki przedsiębiorcy zatrudniającego pracowników i współpracowników.

 

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie