Przed rozpoczęciem Przed rozpoczęciem
Zakładam firmę Zakładam firmę
Rozliczam podatki Rozliczam podatki
Ubezpieczam się Ubezpieczam się
Prowadzę firmę Prowadzę firmę
Zamykam firmę Zamykam firmę

Odsetki ustawowe, za opóźnienie, od zaległości podatkowych

Zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, ZUS, a także partnerów handlowych powinieneś regulować terminowo. Unikniesz dzięki temu niepotrzebnych problemów np. ze składaniem dodatkowych dokumentów a także płacenia dodatkowych odsetek za nieterminowe regulowanie należności. Stawki odsetek za zwłokę w przypadku zobowiązań podatkowych, zobowiązań wynikających z korzystania z kapitału, regulują odpowiednie przepisy. Co ważne, od początku 2016 roku obowiązują nowe zasady naliczania odsetek w przypadku transakcji handlowych. Zmieniły się także zasady ustalania odsetek ustawowych oraz odsetek ustawowych za opóźnienia.

Odsetki w transakcjach handlowych

Dotyczą one, jak nazwa wskazuje, wyłącznie transakcji handlowych, czyli umów, których przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony, zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Stronami mogą być tu przedsiębiorcy (polscy i zagraniczni) osoby wykonujące wolne zawody, czy jednostki sektora finansów publicznych.

Wcześniejsze regulacje dotyczące odsetek za opóźnienie w obrocie profesjonalnym związane były z prawem podatkowym (odsetki, jeśli strony nie ustaliły inaczej, były równe wysokości odsetek za zaległości podatkowe).

Obowiązujące od 2016 roku przepisy ustalają wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach, jako sumę stopy referencyjnej NBP i ośmiu punktów procentowych (obecnie 9,5% w skali roku), chyba, że strony ustaliły wyższe odsetki. Do ustalenia wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych stosuje się stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego obowiązującą w dniu:

  • 1 stycznia – do odsetek należnych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca;
  • 1 lipca – do odsetek należnych za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia.

Aktualną stopę referencyjną można sprawdzić na stronach NBP.

Więcej na temat naliczania odsetek w transakcjach handlowych znajdziesz w artykule Terminy zapłaty w transakcjach handlowych.

Odsetki ustawowe

Są m.in. wynagrodzeniem za korzystanie np. z cudzego kapitału (pożyczka). Należą się, gdy wynikają z czynności prawnej (np. zawartej umowy), ustawy, orzeczenia sądu albo decyzji organu. Odsetki ustawowe należą się, jeśli np. w umowie nie określono ich wysokości.

Od 1 stycznia 2016 roku wysokość odsetek ustawowych (kapitałowych) wynosi równowartość stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, powiększonej o 3,5 punkty procentowe (obecnie jest to 5%). Aktualną stopę referencyjną można sprawdzić na stronach NBP.

Zmieniła się także maksymalna wysokość odsetek kapitałowych, które wynikają z czynności prawnych. Wynosi ona dwukrotność wysokości odsetek ustawowych (do 2016 roku była to czterokrotność stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego).

Kalkulator odsetek ustawowych znajdziesz na stronach Ministerstwa Finansów.

Odsetki ustawowe za opóźnienie

Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Dzieje się tak nawet w przypadku, gdy wierzyciel nie ponosi szkody, a opóźnienia nie wynikały z winy dłużnika.

Zgodnie z obowiązującymi od 2016 roku przepisami, jeżeli np. w umowie nie określono odsetek za opóźnienie, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, czyli obecnie 7% (do końca 2015 roku, wierzycielowi należały się odsetki w wysokości „zwykłych" odsetek ustawowych). Mogą być wyższe, jeśli strony zgodziły się na to w umowie, nie mogą jednak przekraczać wartości maksymalnej. W stosunku rocznym nie może ona przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie. Jeśli w umowie określone je powyżej wartości maksymalnej, będą automatycznie zredukowane do tej wartości.

Odsetki od zaległości podatkowych

Przepisy regulują także stawki odsetek w przypadku zaległości podatkowych. Zaległością może podatek niezapłacony w terminie płatności, ale także nienależny nam zwrot nadpłaty (którą organ podatkowy nam zwrócił albo zaliczył w poczet innych zobowiązań) lub nienależny zwrot. Wysokość odsetek za zwłokę podatkową wynosi równowartość dwukrotności podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP oraz dwóch punktów procentowych, nie mniej jednak niż 8%. To stawka podstawowa.

Ważne! Odsetki za zwłokę ustala się oddzielnie od każdej zaległości podatkowej.

W przypadku spełnienia dwóch warunków:

  • złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia upływu terminu do złożenia deklaracji;
  • zapłaty zaległości podatkowej w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty,

można zastosować obniżoną stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 50% stawki podstawowej. Obowiazuje jednak w określonych okolicznościach - nie można jej stosować "po czasie", czyli np. w przypadku korekty deklaracji złożonej dopiero po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (a w przypadkach, gdy nie stosuje się zawiadomienia – po zakończeniu kontroli podatkowej), albo gdy złożymy korektę dopiero w wyniku czynności sprawdzających.

Są też stawki "karne". Za poważne uchybienia takie, jak m.in.: zaniżenie zobowiązania podatkowego, zawyżenie kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku ujawnionych w toku kontroli lub postępowania podatkowego, ujawnienie w toku czynności sprawdzających, kontroli lub postępowania podatkowego stosowana jest stawka 150%. Odsetki karne trzeba będzie także zapłacić, gdy złożymy korektę już po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (w przypadkach, gdy nie stosuje się zawiadomienia – po zakończeniu kontroli) albo dokonamy korekty w wyniku czynności sprawdzających. W tych przypadkach warunkiem zapłaty wyższych odsetek jest sytuacja, w której kwota zaniżenia zobowiązania podatkowego, zawyżenia kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku przekracza 25% kwoty należnej i jest wyższa niż pięciokrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności zobowiązania lub terminu zwrotu.

  • Odsetki od zaległości podatkowych oblicza się mnożąc kwotę zobowiązania przez liczbę dni zwłoki oraz stawkę ustawowych odsetek od zaległości podatkowych (obecnie 0,08 czyli 8 %). Liczbę tę dzieli się przez 365.

Przydatny w obliczaniu zaległości będzie dostępny na stronie Ministerstwa Finansów Kalkulator odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz opłaty prolongacyjnej.

Dodatkowe informacje

  • Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym należało dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.
  • Odsetki należy obliczyć i płacić bez wezwania ze strony właściwego urzędy
  • Zgodnie z prawem podatkowym odsetek nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez pocztę za polecenie przesyłki listowej (obecnie jest to 8,70 zł).
  • Odsetki podatkowe zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 gr pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 gr i powyżej, podwyższa się do pełnych złotych.
  • Zaokrąglenia dokonuje się osobno dla podatku i osobno dla odsetek za zwłokę.
  • W przypadku częściowych wpłat (niepokrywajacych całości zobowiązania) na poczet zaległości podatkowej oraz zaliczania nadpłat np. na poczet zaległych zobowiązań  nie stosuje się zaokrągleń (pozostają kwoty łącznie z groszami).
  • Zaokrąglenia nie stosuje się natomiast do należności na rzecz organów samorządu z tytułu podatków i opłat lokalnych. W Ich przypadku pobraniu podlega również kwota niezaokrąglona do dwóch miejsc po przecinku do pełnych złotych.

Odsetki za zwłokę ZUS

Odsetki za niepłacone w terminie składki na ubezpieczenie społeczne oblicza się według tej samej zasady, jak w przypadku zaległości podatkowych (obowiązuje ta sama stopa odsetek, czyli równowartość dwukrotności podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP oraz dwóch punktów procentowych, nie mniej jednak niż 8%)

Możliwe jest także zastosowanie obniżonej stawki za zwłokę w wysokości 50% obniżonej stawki, ale tylko w przypadku, gdy z własnej inicjatywy złożymy korekty dokumentów rozliczeniowych oraz opłacimy w całości należne składki z odsetkami, w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty.

  • Jeżeli kwota zaległości z tytyłu ubzepieczeń wynosi 6,60 zł i mniej – odsetek nie nalicza się.

Tutaj znajdziesz aktualną wysokość stawek odsetek za zwłokę od nieterminowo regulowanych składek na ubezpieczenia.

Skorzystaj też z kalkulatora odsetek ZUS

Dowiedz się, jak wygląda w szczegółach obliczanie odsetek od zaległości w ZUS

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie