Etat czy samozatrudnienie? Co się bardziej opłaca?

Zastanawiasz się, co byłoby dla Ciebie korzystniejsze – praca na etat czy prowadzenie działalności gospodarczej w ramach tzw. samozatrudnienia? Aby na to pytanie odpowiedzieć powinieneś dokładnie przeanalizować różnice m.in. w wysokości płaconych podatków, składek na ubezpieczenie czy też prawa do urlopu.

Samozatrudnienie – działasz na własny rachunek

Przede wszystkim powinieneś wiedzieć, że przechodząc na samozatrudnienie, zaczynasz działać na własny rachunek. Oznacza to, że sam będziesz decydował, w jakich godzinach pracujesz, dla ilu zleceniodawców itd. Będziesz swoim własnych szefem, na Tobie będzie też spoczywał obowiązek zagwarantowania źródeł dochodu (zdobywanie zleceń, utrzymywanie dobrych relacji z klientami). Jednocześnie, nie będziesz mógł korzystać z uprawnień przysługujących etatowemu pracownikowi, takich jak np. płatny urlop wypoczynkowy.

Obowiązki przedsiębiorcy

Przechodząc na samozatrudnienie i zakładając działalność gospodarczą będziesz miał z tego tytułu prawa, ale także obowiązki. Wśród nich m.in. wystawianie faktur, rozliczenia z ZUS, Urzędem Skarbowym, czy prowadzenie księgowości. Więcej na temat zakładania działalności i obowiązków znajdziesz w sekcji Chcę prowadzić biznes w Polsce.

Kwestie podatkowe – koszty uzyskania przychodu

Dlaczego samozatrudnienie może być dla Ciebie korzystne? Z wielu powodów. Zacznijmy od kwestii podatkowych. Samozatrudnienie pozwala Ci na wybranie takiej formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jaka będzie dla Ciebie najkorzystniejsza. Możesz wybrac tutaj podatek rozliczany wg skali na zasadach ogólnych, podatek liniowy 19%, podatek ryczałtowy czy też kartę podatkową. Przy opodatkowaniu na ogólnych zasadach (skala podatkowa oraz 19% stawka podatku), samozatrudnienie umożliwia Ci zaliczenie od kosztów prowadzenia działalności (i w konsekwencji obniżenie kwoty, od której zapłacisz podatek) wielu wydatków związanych z prowadzeniem firmy (z wyjątkiem zryczałtowanych form opodatkowania – więcej na ten temat dowiesz się w artykule Formy opodatkowania podatkiem dochodowym. Wydatki te to m.in. koszty poniesione z tytułu rozmów telefonicznych, przejazdów i używania samochodu firmowego (paliwo, wymiana płynów, opłacenie ubezpieczeń i przeglądów etc.) oraz jego amortyzacji (z wyjątkiem aut będących w leasingu tzw. operacyjnym), raty leasingu, a także koszty obsługi księgowej.

Pamiętaj jednakże, że nie dla wszystkich rodzajów działalności możesz wybrać dowolną formę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, jeśli będziesz świadczył na zasadzie samozatrudnienia usługi na rzecz byłego pracodawcy polegające na wykonywaniu dokładnie tych samych zadań, które były wykonywane przez Ciebie w ramach pracy na etacie nie będziesz mógł rozliczać podatku liniowo czy na zasadzie ryczałtu. Dlatego też istotne jest szczegółowe i jednoznaczne określenie w umowie zaartej z byłym pracodawcą zakresu usług oraz właściwe określenie kodu PKD działalności.

W przypadku osób na etacie, osoby te zawsze są opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych wg skali (na zasadach ogólnych), zaś koszty uzyskania przychodu są znacznie niższe (czyli w mniejszym stopniu wpływają na obniżenie Twojego podatku) a ich wysokość jest stała i wynosi:

  • przy zatrudnieniu na jednym etacie - 111,25 zł miesięcznie (w miejscu zamieszkania), 139,06 zł (poza miejscem zamieszkania)
  • przy zatrudnieniu na kilku etatach - roczny limit 2 002,05 zł  (w miejscu zamieszkania), 2 502,56 zł (poza miejscem zamieszkania)

Uwaga: Mając takie same zarobki brutto jak na etacie, możesz zarobić kilka tysięcy złotych rocznie więcej tylko z uwagi na różnicę w wysokości ujętych kosztów uzyskania przychodu.

Nawet jeżeli wybierzesz formę opodatkowania nie pozwalającą na odjęcie od podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów (podatek ryczałtowy), to i tak może się okazać, że jako samozatrudniony zostanie Ci więcej gotówki w „kieszeni".

Przy rozliczaniu podatku dochodowego istotną kwestią jest obowiązująca od 1 stycznia 2017 r. degresywna kwota wolna od podatku oraz wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, które odliczane są podstawy opodatkowania.

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązuje degresywna kwota wolna od podatku, czyli im więcej zarobisz tym kwota wolna od podatku jest mniejsza, a powyżej dochodu rocznego w wysokości 127 000 zł kwoty wolnej od podatku nie ma.  

Składki na ubezpieczenie społeczne (standardowe)

Kolejna korzyść z przejścia na samozatrudnienie to możliwość decydowania o wysokości składek na ubezpieczenia. W przypadku osób pracujących na etacie składki ZUS są proporcjonalne do wysokości zarobków (im wyższe wynagrodzenie brutto tym wyższe składki). Jeśli prowadzisz działalność wysokość składki jest uzależniona od zadeklarowanej przez Ciebie kwoty. Kwota ta nie jest do końca dowolna. Minimalna zadeklarowana podstawa wymiaru składki (czyli kwota, z której wyliczasz wysokość składek) w przypadku ubezpieczeń społecznych (m.in. emerytalne, rentowe) wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na dany rok. W 2017 r. podstawa naliczenia składek to kwota 2 557,80 zł. Tak więc, w 2017 r. składka na ubezpieczenia społeczne nie może być niższa:

  • na ubezpieczenie emerytalne od kwoty: 499,28 zł (tj. 19,52%),
  • na ubezpieczenia rentowe od kwoty: 204,62 zł (tj. 8%),
  • na ubezpieczenie chorobowe od kwoty: 62,67 zł (tj. 2,45%).

Jeśli chodzi o ubezpieczenia zdrowotne, wysokość podstawy wymiaru składki wynosi 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.  W 2017 r. składka zdrowotna (9%) wynosi 297,28 zł.

Stawki ZUS znajdziesz w artykule Płatnik składek do ZUS

Mały ZUS

Rozważając przejście na samozatrudnienie powinieneś wiedzieć, że jako nowy przedsiębiorca możesz przez dwa lata korzystać z tzw. małego ZUS, czyli obniżonych składek. Minimalna zadeklarowana podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne wynosi 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia (dla przykładu w 2017 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 2000 zł a zatem podstawa naliczenia składek to kwota 600 zł). Uprawnione do małego ZUS są osoby zakładające własną działalność, które nie prowadziły takowej przez ostatnie pięć lat (wyjątkiem jest współpraca z byłym pracodawcą przy wykonywaniu dokładnie tych samych zadań, które były wykonywane na etacie). Korzystając z małego ZUS nie musisz opłacać składek na Fundusz pracy. W tej sytuacji działalność gospodarcza pozwoli Ci zarobić więcej niż na etacie (nawet przy zarobkach ok. 2 000 zł brutto).

W 2017 r. składka na ubezpieczenia społeczne w ramach "małego ZUS" nie może być niższa:

  • na ubezpieczenie emerytalne od kwoty: 117,12 zł (tj. 19,52%),
  • na ubezpieczenia rentowe od kwoty: 48,00 zł (tj. 8%),
  • na ubezpieczenie chorobowe od kwoty: 14,70 zł (tj. 2,45%).

Więcej na ten temat dowiesz się z artykułu Czy mogę skorzystać z tzw. małego ZUS.

Ważne! Zarówno w przypadku etatu jak i samozatrudnienia podstawa opodatkowania obniżana jest także o składki na ubezpieczenie społeczne.

Podsumowanie

Przejście na samozatrudnienie w przypadku rozliczania się z podatku dochodowego na zasadach ogólnych i płaceniu ZUS według normalnych stawek dla przedsiębiorców zaczyna się opłacać przy wyższym wynagrodzeniu w granicach 7.000 zł – 8000 zł miesięcznie (wszystko zależy od tego w jakiej wysokości  wykażesz koszty podatkowe).

Niższe kwoty wpłacane na ubezpieczenia społeczne przez osoby prowadzące działalność gospodarczą powodują jednakże, że kapitał zgromadzony na indywidualnych kontach emerytalnych w ZUS będzie niższy niż w przypadku osoby zatrudnionej na umowie o pracę, co wpłynie negatywnie na wysokość przyszłych świadczeń emerytalnych.

Pamiętaj! Podejmując decyzje oprócz analizy kwestii finansowych musisz wziąć pod uwagę poziom Twojego zabezpieczenia na przyszłość. Wysokość odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne będzie miała decydujący wpływ na wysokość Twojej emerytury lub renty. Im niższe składki tym będą niższe. Musisz pamiętać również, że w przypadku samozatrudnienia składka chorobowa jest dobrowolna. Jeżeli dobrowolnie nie przystąpisz do ubezpieczenia chorobowego i zachorujesz, nie będzie ci przysługiwał zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie