Amortyzacja

W działalności gospodarczej niemal każdy przedsiębiorca musi dokonać zakupu przedmiotów, które są niezbędne do jej prowadzenia. Musi zapewnić niezbędne wyposażenie do zaplecza biurowego (meble biurowe, komputer, drukarka, maszyny i urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, a czasem środek transportu (samochód). Te przedmioty, jeśli tylko ich przewidywany okres używania przez przedsiębiorcę dla celów prowadzonej działalności gospodarczej przekracza jeden rok, nazywane są środkami trwałymi.

Czasem dla celów działalności gospodarczej przedsiębiorca musi zakupić prawo do użytkowania licencji na użytkowanie oprogramowania komputerowego, prawo do używania znaku, czy też wykorzystania wzoru przemysłowego. Te elementy nazywane są wartościami niematerialnymi i prawnymi (wnip) i podobnie jak środki trwałe składają się na majątek przedsiębiorcy (powinny być  uwidocznione ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych albo w bilansie przedsiębiorcy jeśli prowadzi on tzw. pełną księgowość).

Wartości zakupu tych składników majątku nie można od razu wliczać w koszty, za wyjątkiem tych składników, których cena nabycia wynosi 3500 zł netto bez VAT  (w przypadku czynnych podatników podatku VAT) lub mniej. Jeśli nie jesteś czynnym podatnikiem podatku VAT nie masz prawa do odliczenia podatku VAT cena nabycia liczona jest łącznie z podatkiem VAT. Koszt ich zakupu jest rozliczany stopniowo w czasie, równomiernie do stopnia ich zużycia. Te stopniowe odliczanie w czasie kosztów nabycia lub też wytworzenia tych składników majątkowych jest nazywane amortyzacją. Skumulowana wartość amortyzacji, korygująca wartość początkową środka trwałego  do wartości uwzględniającej dokonane odpisy amortyzacyjne, jest nazywana umorzeniem środka trwałego.

W ramach środków trwałych wyróżnia się cztery grupy główne:

  • nieruchomości;
  • maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy;
  • ulepszenia w obcych środkach trwałych,
  • inwentarz żywy ((uwaga: inwentarz żywy nie podlega amortyzacji podatkowej, co oznacza że koszt jego nabycia jest od razu kosztem podatkowym).

Dla celów i zasad amortyzacji środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej , istotne jest aby okres używania przez przedsiębiorcę dla celów działalności gospodarczej wynosił powyżej jednego roku, a jego wartość była wyższa niż 3500 PLN.

Amortyzacja rachunkowa i podatkowa

Odliczanie w czasie w koszty działalności jednostki zakupionych i wytworzonych składników w przypadku przedsiębiorców prowadzących księgowość według zasad ustawy o rachunkowości ma odzwierciedlenie w bilansie jednostki i jest nazywane amortyzacją rachunkową.

Przepisy umożliwiają (jednak nie zawsze na tych samych zasadach, choć często w praktyce dla ułatwienia stosuje się je jednolicie) wliczenie amortyzacji w koszty uzyskania przychodów, a więc tym samym zmniejszenie obciążenia podatkiem dochodowym. Jest to tzw. amortyzacja podatkowa.

Przepisy regulujące kwestię amortyzacji znajdziemy w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawie o rachunkowości. Jednocześnie środki trwałe sklasyfikowane są rozporządzeniu Rady Ministrów.

Amortyzacja podatkowa jest formą rozliczania w czasie kosztów uzyskania przychodów związanych z nabyciem środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej. Jest więc rozłożonym w czasie sposobem zmniejszenia obciążenia podatkiem dochodowym i zaoszczędzenia pieniędzy.  Jak wiadomo, praktycznie wszystkie środki trwałe prędzej czy później ulegają zniszczeniu. Ta rozłożona w czasie forma zaoszczędzenia pieniędzy pozwala na zastąpienie zniszczonego w trakcie użytkowania środka trwałego, nowym środkiem trwałym. Jeszcze korzystniejsze dla przedsiębiorcy są przewidziane prawem odstępstwa od systemu rozliczania kosztów w czasie na rzecz krótszego w czasie amortyzowania majątku (np. jednorazowa amortyzacja, wyższe stawki amortyzacyjne).

Rodzaje amortyzacji

Przedsiębiorca ma do wyboru kilka sposobów amortyzacji podatkowej. Odpisów amortyzacyjnych może dokonywać miesięcznie, kwartalnie lub raz w roku – pod jego koniec. Najlepiej jest dokonać wyboru metody jeszcze przed nabyciem środka trwałego, a najpóźniej w dniu rozpoczęcia jego użytkowania, ponieważ najpóźniej w tym dniu trzeba ją sprecyzować.

Nie zawsze krócej rozłożona w czasie amortyzacja musi być najbardziej korzystna  podatkowo. Tak jest np. jeśli przedsiębiorca ponosi straty na działalności gospodarczej w kolejnych latach, a szybsza amortyzacja powiększa jeszcze te straty. Rozliczenie straty w podatku dochodowym jest natomiast ograniczone czasowo do 5 lat.

Wyróżnia się kilka metod amortyzacji środków trwałych:

  • metodę liniową,
  • metodę degresywną (malejącego salda),
  • metodę podwyższonych współczynników,
  • indywidualną, gdzie stawki ustalane są indywidualnie,
  • jednorazową, stawka 100% pozwala na jednorazowe ujęcie odpisów amortyzacyjnych w kosztach podatkowych.

Więcej na temat metod amortyzacji znajdziesz w materiałach Ministerstwa Finansów.

Klasyfikacja środków trwałych

Amortyzacji podatkowej możesz dokonywać w okresie czasu i według stawek ściśle określonych przez przepisy. Składniki majątku, podlegające amortyzacji, podzielone są na określone grupy klasyfikacji środków trwałych oznaczone właściwymi symbolami (Klasyfikacji Środków Trwałych-KŚT), dla których przyporządkowano określone roczne stawki amortyzacji. Np. roczna stawka amortyzacji dla obrabiarek do metali wynosi 14%. Z kolei w odniesieniu do wartości niematerialnych i prawnych charakterystyczne jest, że w przepisach określono, minimalny okres amortyzacji, który nie może być krótszy niż: 12 miesięcy dla poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych, 24 miesiące (dla licencji (sublicencji) na programy komputerowe oraz od praw autorskich; dla licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych), 60 miesięcy (od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych). Oznacza to, że wydatek na zakupioną licencję na oprogramowanie komputerowe możesz wliczyć w koszty w czasie nie krótszym niż 24 miesiące (stawka roczna wynosi wówczas 50%).

Takich ograniczeń nie stwarza natomiast ustawa o rachunkowości, gdzie czas amortyzacji jest określany jedynie wedługprzewidywanego czasu ekonomicznej użyteczności majątku.

Ważne: Środki trwałe o wartości nieprzekraczającej 3500 zł netto możesz jednorazowo zakwalifikować do kosztów podatkowych.

Od kiedy naliczać amortyzację?

Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki te wprowadzono do ewidencji, do końca miesiąca, w którym: następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową, postawiono je w stan likwidacji, zbyto je, stwierdzono ich niedobór.

Jeśli korzysta się z jednorazowej amortyzacji, można jej dokonać już w miesiącu, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji.

Od jakiej wartości rozpocząć naliczanie amortyzacji?

Amortyzację nalicza się od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Za wartość początkową uważa się w szczególności: (pełen katalog znajduje się ustawie o  podatku dochodowym od osób fizycznych i w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych)

  • w razie odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia;
  • w razie wytworzenia we własnym zakresie - koszt wytworzenia;
  • w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób - wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości;
  • w razie nabycia w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną:
    • wartość początkową, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne - jeżeli przedmiot wkładu był amortyzowany,
    • wydatki poniesione na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli przedmiot wkładu nie był amortyzowany,
    • wartość określoną zgodnie z art. 19 - jeżeli ustalenie wydatków na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu przez wspólnika wnoszącego wkład, będącego osobą fizyczną, jest niemożliwe i przedmiot wkładu nie był wykorzystywany przez wnoszącego wkład w prowadzonej działalności gospodarczej, z wyłączeniem wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych przez wspólnika we własnym zakresie.

Najczęściej wprowadzane są nowe środki trwałe, których zakup udokumentowany jest fakturą lub umową. Wówczas wartość początkową środka trwałego czy WNiP będzie stanowiła cena wynikająca z dokumentu zakupu, która może być powiększona o koszty związane z zakupem, naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania. Są to w szczególności koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek i prowizji. W przypadku importu cena nabycia obejmuje również cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.

Przepisy regulujące kwestię amortyzacji znajdziemy w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawie o rachunkowości. Jednocześnie środki trwałe sklasyfikowane są rozporządzeniu Rady Ministrów.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie