Kontrola podatkowa

Kontrola podatkowa jest jedną z mniej przyjemnych czynności związanych z prowadzeniem własnej firmy, jednakże może spotkać każdego przedsiębiorcę i to niejednokrotnie. Warto znać swoje prawa i obowiązki, aby być należycie przygotowanym na spotkanie z organami podatkowymi.

Podstawą prawną kontroli podatkowej jest przede wszystkim Ordynacja podatkowa. Inne uregulowania prawne związane z kontrolą podatkową znajdują się również w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej oraz w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej.  

Więcej na temat zmian związanych z powstaniem KAS znajduje się w artykule Krajowa Administracja Skarbowa.

Zgodnie z art. 281 § 2 Ordynacji podatkowej celem kontroli jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego poprzez porównanie zastanego u danego przedsiębiorcy stanu faktycznego z obowiązującymi normami prawnymi.

Kto może przeprowadzić kontrolę

Kontrolę podatkową przeprowadzają organy podatkowe pierwszej instancji właściwe dla danego podatnika, tj. odpowiedni naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego, wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa. Szef Krajowej Administracji Skarbowej przeprowadza kontrolę podatkową, której celem jest sprawdzenie stosowania uznanej przez ten organ metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi.

Obowiązki organu kontroli

Przed rozpoczęciem kontroli organ podatkowy ma obowiązek zawiadomić kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej. Przypadki, kiedy organ zwolniony jest z tego obowiązku wymienione są enumeratywnie w art. 282 c § 1 Ordynacji podatkowej, są to m.in. kontrole wszczęte w przypadku niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej, zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług lub na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Jednakże wówczas, niezwłocznie po wszczęciu kontroli, należy poinformować kontrolowanego o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

Kontrola może być wszczęta nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, o którym mowa powyżej. Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia, a wszczęcie kontroli przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wymaga zgody kontrolowanego.

Wszczęcie kontroli

Co do zasady kontrola podatkowa zostaje wszczęta poprzez doręczenie kontrolowanemu lub osobie upoważnionej do reprezentowania w zakresie kontroli podatkowej (pełnomocnikowi ds. kontroli podatkowej), upoważnienia do jej przeprowadzenia oraz okazania legitymacji służbowej. W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest wszczęcie kontroli tylko za okazaniem „legitymacji", jednakże w takim przypadku kontrolujący ma obowiązek dostarczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli w przeciągu 3 dni od jej wszczęcia. Kontrolowany  jest obowiązany ustanowić pełnomocnika na wypadek swojej nieobecności w czasie kontroli, jeżeli nie ustanowił pełnomocnika ogólnego lub szczególnego.

Uprawnienie organu kontroli

Pracownicy dokonujący kontroli mają szereg uprawnień związanych z czynnościami sprawdzającymi na terenie nieruchomości, w których posiadaniu jest kontrolowany, tj. prawo wstępu do budynków, prawo oględzin, czy przeprowadzania przesłuchania, itp. Uprawnienia te wymienione są szczegółowo w art. 286 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy jednak pamiętać, iż dotyczą one jedynie zakresu posiadanego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Kontrolowany zaś ma obowiązek udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli w wyznaczonym przez pracownika urzędu terminie, dostarczać kontrolującemu żądane dokumenty oraz zapewnić kontrolującemu warunki do pracy, a w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów.

Jeżeli kontrolowany będzie utrudniał wykonanie czynności kontrolnych pracownik kontrolujący ma prawo skorzystać z pomocy Policji, Straży Granicznej lub straży miejskiej (gminnej).

Zakończenie kontroli - Protokół

Kontrola powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu. Należy zaznaczyć, iż w odniesieniu do przedsiębiorców, zgodnie z art. 83. 1. ustawy o swobodzie działalności gospodarczej czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym został ograniczony i nie może przekraczać:

  • w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców – 12 dni roboczych,

  • w odniesieniu do małych przedsiębiorców – 18 dni roboczych,

  • w odniesieniu do średnich przedsiębiorców – 24 dni roboczych,

  • w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców – 48 dni roboczych.

Przebieg kontroli kontrolujący dokumentuje w protokole, którego wręczenie wieńczy postępowanie sprawdzające. Protokół zawiera opis ustaleń faktycznych oraz ocenę prawną sprawy jednakże bez określania na tej podstawie zobowiązania podatkowego.

Kontrolowany, który nie zgadza się z ustaleniami protokołu, może w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedstawić zastrzeżenia lub wyjaśnienia, wskazując równocześnie stosowne wnioski dowodowe. Do organu prowadzącego kontrolę należy złożyć pisemne zastrzeżenia do protokołu kontroli, w którym należy opisać przedmiot zastrzeżeń (z jakimi wnioskami organu kontrolowany się nie zgadza) i wyjaśnienia. Wszystkie tezy z zastrzeżeń należy poprzeć dowodami.

Kontrole dotyczące VAT – nowe przepisy od 2017 roku

Od 2017 roku obowiązują nowe przepisy, zgodnie z którymi jeżeli przy rozliczeniach VAT zastosowałeś np. obniżoną stawkę podatku dla danego produktu, a kontrola skarbowa w Twojej firmie wykaże, że zrobiłeś to prawidłowo, to ewentualna późniejsza kontrola, do czasu zmiany interpretacji prawa, nie będzie mogła podważyć wcześniejszych ustaleń (nie będzie wszczynane postępowanie podatkowe). Wyjątkiem od tej zasady będzie m.in. sytuacja, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe albo protokół kontroli został sporządzony w wyniku przestępstwa.

Ponadto od marca 2017 r. funkcjonują dwa rodzaje kontroli:

  • Kontrola podatkowa prowadzona na dotychczasowych zasadach, głownie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.
  • Kontrola celno-skarbowa prowadzona przez naczelników urzędów celno-skarbowych, wykonywana zarówno przez pracowników KAS, jak i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej.

Urzędy Celno-Skarbowe przejęły uprawnienia dotychczasowych Urzędów Kontroli Skarbowej  i częściowo Służby Celnej. Wszystko jest skupione w jednym organie, który będzie miał możliwości, aby sprawnie i skutecznie kontrolować i likwidować szarą strefę. Urzędem Celno-Skarbowym kieruje naczelnik. 

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie