Moment powstania przychodu

Jeśli prowadzisz firmę, przedatna dla Ciebie będzie znajomość zasad ustalania, kiedy powstaje przychód z działalności. Jest to ważne, ponieważ pozwala na właściwe zaewidencjonowanie przychodu, a w konsekwencji poprawne rozliczenie podatku dochodowego.

Pamiętaj. że zgodnie z przepisami podatkowymi za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (obniżenie ceny wynikający z zapłaty za towar przed terminem).

Jeśli sprzedajesz towary i usługi opodatkowanie VAT, za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek VAT.

 Oznacza to, że przychód powstaje nawet jeśli jeszcze nie otrzymałeś zapłaty za wydany towar lub wykonaną usługę.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w różnorodny sposób określa moment powstawania przychodu w zależności od tytułu, z jakiego osiągany jest przychód z działalności gospodarczej źródła przychodu.

Kiedy powstaje przychód

Ogólna zasada mówi, że moment powstania przychodu z działalności gospodarczej to: dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

  • wystawienia faktury albo
  • uregulowania należności.

Przychód powstanie w dacie wystąpienia jednego z wymienionych wyżej zdarzeń w zależności od tego, które z nich wystąpi jako pierwsze. Jeżeli najpierw będzie miało miejsce wydanie towarów, a później zostanie wystawiona faktura lub nastąpi płatność, to przychód powstanie w dacie wydania towaru. Jeżeli przed wydaniem towaru, sprzedawca wystawi fakturę lub nabywca zapłaci za towar, to przychód rozpoznamy w dacie wystawienia faktury lub w dacie uregulowania należności (z wyjątkami dla zaliczek, o których piszemy w dalszej części).

W praktyce wydanie rzeczy czy wykonanie usługi jest potwierdzone dokumentem w postaci np. protokołu odbioru czy też dokumentem magazynowym („WZ") w przypadku wydania rzeczy. O taki dokument, precyzujący m.in. moment powstania przychodu (choć nie tylko, gdyż może ona być istotna również przy ew. sporach o zapłatę czy należytego wykonania umowy) warto zadbać konstruując umowę z kontrahentem.

Przykład

Jan Kowalski prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania usług budowlanych wykonał na rzecz firmy developerskiej budowę wolnostojących garaży. Protokół odbioru wykonania usługi podpisany został bez zastrzeżeń 30 listopada 2016 r., fakturę VAT za wykonaną usługę Jan Kowalski wystawił 2 grudnia 2016 r., zaś płatność za wykonaną usługę otrzymał zgodnie z umową 21 dni od daty podpisania protokołu odbioru, tj. 21 grudnia 2016 r. Dniem powstania przychodu jest 30 listopada 2016 r., tj. dzień odbioru wykonania usługi.

Przykład

Jan Nowak prowadzi sprzedaż internetową książek przez internet. Zapłaty za zamawiane książki są najczęściej realizowane z góry przed wysłaniem książek. Zapłata za książkę wpłynęła od klienta 30 maja 2016 r., zaś towar został wysłany wraz z wystawioną tego dnia fakturą 1 czerwca 2016 r. W tym przypadku przychód podatkowy powstał w dniu uregulowania zapłaty za książkę, tj. 30 maja 2016 r.

Zaliczka oraz częściowe uregulowanie należności a moment powstania przychodu

Problemy przy ustaleniu momentu powstania przychodu mogą pojawić się przy zaliczkach oraz częściowym uregulowaniu należności. Czy otrzymana zaliczka lub też uregulowana częściowo należność na poczet realizacji usługi/dostawy towaru jest przychodem podatkowym? Wszystko zależy od tego czy zawarta przez strony umowa przewiduje możliwość zwrotu wpłaconych środków, czy też nie. Jeżeli zawarta przez strony umowa przewiduje możliwość zwrotu (nawet jeżeli taka przedpłata wynosi 100% należności na poczet usługi, która zostanie wykonana w następnym okresie sprawozdawczym, czy też na poczet towaru, który zostanie dostarczony w następnym okresie sprawozdawczym), to otrzymana wpłata nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Zgodnie z przepisami, pobrane wpłaty lub zarachowane należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, nie stanowią przychodów z działalności gospodarczej. Otrzymane środki finansowe nie mają bowiem charakteru definitywnego (wpłacający zawsze może żądać ich zwrotu). W tym przypadku przychód podatkowy z tytułu ich pobrania powstaje w momencie ostatecznego wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. Strony umowy powinny zadbać, aby z jej zapisów jednoznacznie wynikał charakter takich wpłat.

Przykład

Jan Nowak prowadzi działalność gospodarczą polegającą na organizowaniu szkoleń. Wymaga on przed zrealizowaniem szkolenia wpłaty 80% należności za wykonanie usługi szkoleniowej. Wpłata ta zgodnie z umową zawieraną z uczestnikiem szkoleń jest bezzwrotna, nawet w przypadku rezygnacji uczestnika ze szkolenia. Z tego wynika, że uregulowanie przez klienta przed wykonaniem usługi części należności ma ostateczny i definitywny charakter i w konsekwencji przychód u Jana Nowaka powstaje w momencie otrzymania wpłaty od klienta.

Przykład

Jan Kowalski prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą wykonuje na rzecz firmy deweloperskiej usługę polegającą na budowie pod klucz budynku dwurodzinnego (segment). W umowie zawartej przez strony zapisano, że usługa będzie wykonana w trzech etapach, a wykonanie każdego etapu będzie potwierdzone protokołami odbioru, zaś zapłata odbywać się będzie w ratach po zakończeniu danego etapu. Z zapisów umowy wynika więc, że częściowe zapłaty mają charakter ostateczny i definitywny, gdyż podpisanie protokołów odbiorów wykonania części usługi potwierdzi częściowe wykonanie usługi. Przychód powstaje więc w dniu podpisania protokołów odbiorów za poszczególne etapy wykonania usługi.

Wniosek z powyższego przykładu byłby inny, gdyby z zawartej przez strony umowy wynikałoby, że rozliczenie usługi nastąpi po jej całkowitej realizacji – wówczas przychód powstanie w momencie jej ostatecznego wykonania i rozliczenia, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania płatności.

Przykład

Jan Nowak prowadzi działalność gospodarczą polegającą na organizowaniu szkoleń. Wymaga on przed zrealizowaniem szkolenia wpłaty 80% należności za wykonanie usługi szkoleniowej. Zaliczka ta zgodnie z umową zawieraną z uczestnikiem szkoleń może być zwrócona w przypadku rezygnacji przez klienta z udziału w szkoleniu zgłoszonej przynajmniej 5 dni przed jego rozpoczęciem. Z tego wynika, że uregulowanie przez klienta przed wykonaniem usługi części należności nie ma charakteru ostatecznego i w konsekwencji przychód powstaje dopiero z datą wykonania szkolenia.

W powyższym przykładzie zawarta przez strony umowa przewiduje możliwość zwrotu wpłaconej przez klienta zaliczki obejmującej 80% należności na poczet usługi, która zostanie wykonana w następnym okresie sprawozdawczym.  Otrzymana przez przedsiębiorcę wpłata nie powoduje powstania przychodu z działalności gospodarczej. W takim przypadku również wystawienie przez przedsiębiorcę faktury zaliczkowej nie wywołuje skutków w podatku dochodowym, przychód powstaje bowiem dopiero z dniem wykonania usługi.

Uwaga! Od wymienionych wyżej przykładów istnieją ważne wyjątki.

  • Przedsiębiorcy ewidencjonujący przychody przy zastosowaniu kas fiskalnych mogą przyjąć, że wszelkie wpłaty na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, będą przychodami podatkowymi, a datą powstania przychodu w podatku dochodowym będzie u nich dzień pobrania tej wpłaty.

Pamiętaj, że wskazany wyżej sposób ujęcia w podatku dochodowym otrzymanych zaliczek jest uprawnieniem przedsiębiorcy a nie obowiązkiem. Stąd, jeśli zdecydowałeś  się na takie rozwiązanie, jesteś zobowiązany zawiadomić o tym naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Analogicznie w przypadku rezygnacji z tego sposobu ustalania przychodu powinieneś zgłosić ją właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Jeśli już ewidencjonowałeś przychody przy zastosowaniu kasy rejestrującej stosowne zawiadomienie powinieneś przekazać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie do 20 stycznia danego roku podatkowego. Jeśli natomiast dopiero rozpocząłeś lub zamierzasz rozpocząć ewidencjonowanie obrotów przy zastosowaniu kasy rejestrującej terminem zgłoszenia tej formy rozliczania zaliczek jest 20. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpocząłeś rejestrację obrotów na kasie fiskalnej. Jeśli w danym roku rozliczałeś przychody w omawiany sposób i zamierzasz ten sposób rozliczenia kontynuować w następnym roku, wówczas nie musisz składać żadnego oświadczenia w tej kwestii. Jeśli jednak zamierzasz zrezygnować w danym roku z takiej formy rozliczenia, zawiadomienie należy przekazać do naczelnika właściwego urzędu skarbowego w terminie do 20 stycznia tego roku.

Przykład

Jan Kowalski prowadząc działalność gospodarczą polegająca na szyciu odzieży skórzanej, rozpoczął ewidencjonowanie wykonywanych usług za pomocą kasy fiskalnej od 1 stycznia 2017 r. W dniu 25 stycznia 2017 r. otrzymał od kontrahenta zaliczkę na wykonanie usługi, którą ma wykonać w kwietniu 2017 r. Kwota netto tej zaliczki zaewidencjonowana na kasie fiskalnej 25 stycznia 2017 r. stanowi przychód w podatku dochodowym (oczywiście pod warunkiem, że do dnia 20 lutego 2017 r. zawiadomił naczelnika urzędu skarbowego o wyborze takiego sposobu ustalania daty powstania przychodu)

  • Usługi wykonywane w sposób ciągły, tj. rozliczane w okresach rozliczeniowych (określony w umowie przedział czasu, np. co miesiąc, kwartał, itp.).

Tego rodzaju usługi to świadczenie polegające na stałym, ciągłym, trwającym stale, powtarzalnym zachowaniu strony zobowiązanej do świadczenia zgodnie z treścią umowy i w okresie, na jaki została zawarta umowa. Do tego rodzaju usług można zaliczyć np. najem, dzierżawę, codzienną dostawę towarów, prowadzenie spraw księgowych, stałą obsługę prawną, dostawę mediów (energii elektrycznej o cieplnej, gazu przewodowego, itp.). Jeśli strony umowy ustalą, iż usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Należy więc pamiętać, aby w umowie określić okres rozliczeniowy (przedział czasowy), w jakim strony będą dokonywać rozliczeń finansowych, a na wystawionej fakturze powinna znaleźć się informacja jakiego okresu rozliczeniowego dotyczy faktura. Okres rozliczeniowy nie powinien przekraczać 12 miesięcy.

Przykład

Janina Kowalska prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzątaniu. Podpisała umowę z kontrahentem na sprzątanie biura. W umowie określono, ze usługa jest rozliczana w okresach comiesięcznych, zaś za dany miesiąc rozliczeniowy zapłata za usługę następuje do 10 dnia następnego miesiąca. W takim przypadku przychód podatkowy powstaje na ostatni dzień danego miesiąca.

  • Gdy powstanie przychodu wyznacza zapłata.

W przypadku niektórych otrzymanych w działalności gospodarczej przychodów, do których nie mają zastosowania analizowane wcześniej przykłady, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty. Do tej kategorii przychodów należą m.in. otrzymane kary umowne i odszkodowania, odsetki za zwłokę, refundacje, zwrot kosztów sądowych (uprzednio zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów), a także odsetki od środków na rachunku bankowym prowadzonym w związku z wykonywaną działalnością. W takim przypadku momentem uzyskania przychodu jest data faktycznego otrzymania gotówki lub wpływu środków pieniężnych na rachunek bankowy, albo data otrzymania przekazu pocztowego.

Przykład

Na wyciągu rachunku bankowego firmy Jana Kowalskiego została wykazana z datą 31.01.2017 r. operacja polegająca na dokonaniu przez bank prowadzący rachunek kapitalizacji odsetek od środków zgromadzonych na tym rachunku. Pan Jan Kowalski wygenerował i wydrukował wyciąg z rachunku  3 lutego 2017 r.

Przychód z odsetek w podatku dochodowym powstał 31 stycznia 2017 r., niezależnie od daty wygenerowania wyciągu z rachunku bankowego.

Dodatkowe informacje

Zobacz wyjasnienia Ministestwa Finansów dotyczące wybranych sytuacji związanych z powstaniem obowiązku podatkowego:

 

 

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie