VAT

Zanim zapoznasz się z materiałem dotyczącym podatku VAT sprawdź, jakie są wady i zalety posiadania statusu podatnika podatku VAT. Jeżeli jesteś przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG, niekoniecznie musisz posiadać status podatnika VAT czynnego.

Opodatkowanie podatkiem VAT reguluje ustawa o podatku od towarów i usług, tzw. „ustawa o VAT".

Podatek VAT to podatek od towarów i usług (podatek pośredni). Opodatkowane tym podatkiem są czynności podlegające na:

  • imporcie
  • eksporcie
  • sprzedaży (dostawie)
  • odprzedaży towarów i usług

Tyle raz ile dany towar (usługa) jest sprzedawany lub podlega innej czynności objętej opodatkowaniem – tyle razy podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Zajrzyj do poradnika:

Stawki w podatku od towarów i usług

23% – tyle wynosi stawka podstawowa podatku od towarów i usług (stawka ma charakter czasowy)

8% – stawka w tej wysokości ma zastosowanie m.in. dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji, przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym  

5% – stawka obejmuje m.in. podstawowe produkty żywnościowe (np. chleb, nabiał, przetwory mięsne, produkty zbożowe: mąka, kasze, makaron, soki), książki drukowane i wydawane na dyskach, taśmach i innych nośnikach oraz czasopisma specjalistyczne. Listę towarów objętych stawką 5% zawiera załącznik nr 10 do ustawy o podatku od towarów i usług.

0% – stawka preferencyjna, stosowana  w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów oraz w eksporcie towarów. Ma również zastosowanie do:

  • czynności wymienionych w art. 83 ustawy o podatku od towarów i usług, w tym m.in. do: towarów i usług związanych z transportem morskim i lotniczym oraz środkami tego transportu, usług związanych z eksportem towarów, usług transportu międzynarodowego;
  • niektórych usług świadczonych przez podmioty prowadzące działalność w zakresie turystyki (dotyczy to usług świadczonych dla bezpośredniej korzyści turysty poza terytorium Wspólnoty).

Zastosowanie stawki VAT w wysokości 0% do danej czynności oznacza ekonomiczny brak opodatkowania (ciężaru fiskalnego) przy jednoczesnym uznaniu tej transakcji za sprzedaż opodatkowaną, co umożliwia odliczenie podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług z nią związanych (stawka 0% działa jak zwolnienie z VAT z prawem do odliczenia).

Odliczanie VAT

W celu wyeliminowania kaskadowej kumulacji opodatkowania wprowadzono w ustawie o VAT prawo do odliczenia (zwrotu), polegające na tym, że podatnik ma, co do zasady, prawo do zmniejszenia wielkości swojego zobowiązania podatkowego. Mechanizm działa w ten sposób, że przedsiębiorca może obniżyć podatek należny do zapłaty o podatek naliczony mu przy transakcjach zakupowych. Kiedy przedsiębiorca otrzyma fakturę, płaci za towar/usługę kwotę brutto (z podatkiem VAT). Kiedy przedsiębiorca wystawia fakturę zawiera w niej kwotę podatku VAT (o ile transakcja nie jest zwolniona albo opodatkowana stawką 0%). Zapłacony podatek VAT (z faktur zakupowych) pomniejsza kwotę podatku do wpłacenia do urzędu skarbowego (VAT z faktur sprzedażowych).

Czyli podatek VAT stanowi różnicę pomiędzy VAT uzyskanym ze sprzedaży towarów/świadczenia usług klientom (podatek należny) a VAT zapłaconym przy zakupie towarów/usług (podatek naliczony).

Podatnik sam oblicza i wpłaca do właściwego urzędu skarbowego podatek.

Pamiętaj, że również od wydatków poniesionych przed zarejestrowaniem działalności możesz odliczyć VAT.

Nie wiesz, jak to zrobić, pomożemy Ci. Zapoznaj się z dodatkowymi informacjami.

Rejestracja VAT

Podatnikami podatku VAT są podmioty prowadzące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel i rezultat takiej działalności.

Jeżeli jesteś przedsiębiorcą zarejestrowanym w CEIDG, to nie masz automatycznego obowiązku rejestracji jako podatnik VAT. Jeżeli zarejestrujesz działalność w KRS – musisz zarejestrować się jako podatnik VAT. Zobacz artykuł Rejestracja na potrzeby VAT.

Rejestracja jako podatnik VAT następuje za pomocą formularza VAT-R (formularze znajdziesz także tutaj).

Ustawa o VAT wprowadza podział podatników na czynnych tj. tych, którzy mają obowiązek składać deklaracje podatkowe dla podatku od towarów i usług oraz na pozostałych podatników – zwolnionych tzn. tych, którzy są objęci zwolnieniem podmiotowym z podatku, jednak mogą podlegać rejestracji. Podatnicy podatku VAT podlegają obowiązkowej rejestracji (rejestracja następuje z chwilą złożenia wniosku), a z jej faktem wiąże się uzyskanie przez podatnika określonych uprawnień tzn. prawa do odliczenia podatku naliczonego oraz prawa do wystawienia faktur uprawniających zarejestrowanego kontrahenta do odliczenia.

Jeżeli nie wiesz, czy chcesz być podatnikiem VAT, pomożemy Ci. Zapoznaj się z artykułem Wady i zalety rejestracji jako podatnik VAT.

Podatnikiem może być zarówno podmiot mający siedzibę na terytorium UE jak i poza nią.

Zapoznaj się z interaktywnym poradnikiem – Rejestracja jako podatnik podatku VAT.

Zobacz, jak wygląda procedura rejestracji.

Zobacz informacje na temat ewidecji VAT.

VAT UE

Podatnicy zamierzający dokonywać transakcji wewnątrzwspólnotowych mają obowiązek zarejestrowania się w urzędzie skarbowym jako podatnik VAT UE. W tym przypadku krajowy numer identyfikacji podatkowej, poprzedzony jest dwuliterowym oznaczeniem państwa członkowskiego UE. W przypadku podatników polskich jest no numer NIP poprzedzony oznaczeniem PL.

Katalog czynności, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zawiera:

  • odpłatną dostawę towarów i
  • odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju

Poprzez dostarczenie towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przez świadczenie usług należy rozumieć każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towaru.

WNT

Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jako właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium innego państwa członkowskiego niż państwo wysyłki, niezależnie od tego kto przewozi towar i na czyje zlecenie towar jest przewożony.

WDT

Dostawa wewnątrzwspólnotowa to wywóz towarów z terytorium RP na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium RP.

Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu preferencyjną stawką podatku - 0% pod warunkiem, że podatnik dokonał dostawy na rzecz klienta zarejestrowanego jako podatnik VAT (posiada właściwy i ważny numer identyfikacyjny), podatnik ma dowód, że towary faktycznie zostały wywiezione z terytorium RP do innego państwa członkowskiego UE.

Jeżeli nie wiesz, jak zarejestrować się jako podatnik VAT na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych, pomożemy Ci. Zapoznaj się z interaktywnym poradnikiem Rejestracja podatników na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na temat podatku VAT w obrocie transgranicznym, zapoznaj się z dodatkowymi informacjami.

Zobacz wyjaśnienia Ministestwa Finansów dotyczące wybranych zagadnień związanych z rejestracją VAT UE:

 

 

VAT w handlu zagranicznym

Informacje na temat VAT w handlu zagranicznym znajdziesz w poradnikach Importuję towary oraz Eksportuję towary

Fakturowanie

Jako podatnik podatku VAT masz obowiązek wystawiać faktury nabywcom Twoich towarów lub usług. Ustawa o VAT oraz przepisy wykonawcze regulują, jakie elementy powinny znaleźć się na prawidłowo wystawionej fakturze.

Prawidłowe wystawienie faktury jest bardzo ważne. Organy administracji podatkowej mogą zakwestionować prawo do odliczenia podatku VAT jeżeli faktura została wystawiona nieprawidłowo. Tutaj znajdziesz informacje na temat fakturowania.

Dowiedz się także, jak wygląda procedura sprzedaży objętej VAT odwróconym.

Jeśli sprzedajesz towary np. przez internet, informacje pomocne w ustaleniu momentu powstania obowiązku podatkowego znajdziesz tutaj.

Obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze

Przedsiębiorcy mogą rozliczyć się z urzędem skarbowym za okres miesięczny lub kwartalny (podatnicy  którzy  zostali zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni po dniu 30 września 2016 r. są zobowiązani przez okres 12  miesięcy  począwszy  od  miesiąca,  w  którym  została dokonana rejestracja  jako podatnik  VAT  czynny,  składać  deklaracje  za  okresy  miesięczne).

Oznacza to, że zarówno zobowiązanie podatkowe, jak i zwrot podatku może występować za okresy miesięczne i okresy kwartalne. W tym celu zobowiązani są do złożenia odpowiednio deklaracji VAT-7/VAT-7K (formularz interaktywny).

Od 2018 roku deklaracje VAT można składać wyłącznie drogą elektroniczną. W formie elektronicznej powinna być również prowadzona ewidencja VAT. Zobacz więcej informacji na temat JPK_VAT.

Z kwartalnych rozliczeń podatku VAT mogą korzystać wyłącznie małe przedsiębiorstwa, tj. podatnicy podatku VAT, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła 1,2 mln euro w poprzednim roku podatkowym. Zlikwidowane zostały rozliczenia za okresy kwartalne dla podatników innych niż mali podatnicy, którzy składali kwartalną deklarację VAT-7D. Podatnicy, którzy składali deklaracje VAT-7D, będą składać deklaracje VAT-7. Zmiana ta nie wymaga składania aktualizacji zgłoszenia rejestracyjnego VAT.

Dodatkowo mali podatnicy muszą spełniać dwa warunki.
  1. Są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni powyżej 12 miesięcy.
  2. Nie dokonali w danym kwartale lub w poprzedzających go czterech kwartałach (w każdym miesiącu z tych okresów) dostawy towarów wymienionych w załączniku nr 13 do ustawy o VAT (np. wyroby stalowe, paliwa, metale szlachetne, aparaty fotograficzne cyfrowe, dyski twarde HDD, dyski SDD, folie typu stretch) o wartości powyżej 50 000 zł bez podatku VAT.

W pierwszym przypadku termin złożenia deklaracji upływa do 25. dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym. Natomiast w drugim przypadku deklaracje należy składać do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale (25 kwietnia, 25 lipca, 25 października, 25 stycznia). Podatnicy podatku VAT, którzy zdecydowali się na rozliczenia kwartalne, powinni złożyć pisemne zawiadomienie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego – najpóźniej do 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy składana deklaracja.

Powyższej zasady nie stosuje się w przypadku małych podatników, którzy wybrali metodę kasową. Zgodnie z ustawą o VAT mają oni obowiązek rozliczania podatku od towarów i usług w okresie kwartalnym i składania deklaracji VAT-7K (formularz interaktywny).

Podatnicy VAT UE dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowych poza deklaracjami VAT, mają obowiązek składania deklaracji VAT-UE (formularz interaktywny).

Informacje podsumowujące: o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach (VAT-UE) oraz w obrocie krajowym (VAT-27) muszą być składane za okresy miesięczne oraz wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu tych transakcji.

Jeżeli przedsiębiorca przestaje być podatnikiem VAT/zamyka działalność gospodarczą, musi złożyć do właściwego naczelnika urzędu skarbowego zgłoszenie VAT-Z (formularz interaktywny) oraz sporządzić spis z natury.

E-mikrofirma

Jeśli prowadzisz działalność jednoosobową, skorzystaj z przygotowanego przez Ministerstwo Finansów programu e-mikrofirma. Umożliwia on wystawianie faktur krajowych, zapisywanie faktur zakupu i tworzenie ewidencji VAT oraz generowanie, walidację, szyfrowanie, podpisywanie i przesyłanie Jednolitych Plików Kontrolnych do systemu Ministerstwa Finansów. Więcej informacji na temat programu.

TAX FREE

Dowiedz się, jakie są zasady zwrotu VAT podróżnym TAX FREE

Odwrotne obciążenie

Jeśli zamierzasz sprzedawać innym firmom m.in. sprzęt elektroniczny (telefony, konsole, laptopy, procesory) albo świadczyć niektóre usługi budowlane dotyczyć Cię będzie procedura tzw. odwróconego VAT (odwrotnego obciążenia). Odwrócony VAT polega ona na tym, że to nabywca, a nie sprzedający towar, zobowiązuje się do odprowadzenia podatku. Zobacz więcej informacji na temat odwrotnego obciążenia.

Odmowa rejestracji VAT

Nie zostaniesz zarejestrowany jako podatnik VAT bez otrzymania zawiadomienia o odmowie, jeżeli:  

  • podasz w zgłoszeniu rejestracyjnym dane niezgodne z prawdą
  • Twoja firma nie istnieje
  • nie można się z Tobą skontaktować, ani z Twoim pełnomocnikiem
  • nie stawisz się (albo Twój pełnomocnik nie stawi się) w urzędzie skarbowym, mimo wezwania
  • z informacji urzędu wynika, że będziesz wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów związanych z przestępstwami skarbowymi 

Wykreślenie z rejestru VAT 

Zostaniesz wykreślony z rejestru bez otrzymania zawiadomienia o tym fakcie, jeśli:

  • podasz w zgłoszeniu rejestracyjnym dane niezgodne z prawdą
  • Twoja firma nie istnieje
  • nie można się skontaktować z Tobą ani z Twoim pełnomocnikiem
  • Ty lub Twój pełnomocnik nie stawicie się w urzędzie skarbowym mimo wezwania
  • z informacji urzędu wynika, że będziesz wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do przestępstw skarbowych

Zostaniesz wykreślony z rejestru i zostaniesz o tym powiadomiony, jeżeli:

  • zawiesisz wykonywanie działalności gospodarczej na okres co najmniej 6 kolejnych miesięcy
  • pomimo obowiązku składania deklaracji VAT nie złożysz takich deklaracji za 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały
  • złożysz przez 6 kolejnych miesięcy lub 2 kolejne kwartały deklaracje VAT, w których nie wykażesz sprzedaży lub nabycia towarów albo usług z kwotami podatku do odliczenia – tzw. deklaracje zerowe
  • wystawiasz faktury lub faktury korygujące, dokumentujące czynności, których nie wykonano
  • prowadząc działalność gospodarczą wiesz lub masz uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że dostawcy lub nabywcy biorący udział pośrednio albo bezpośrednio w dostawie tego samego towaru (usługi) uczestniczą w nierzetelnym rozliczaniu podatku, by odnieść korzyść majątkową, tzw. przestępstwo karuzelowe

Kary za nierzetelne rozliczanie VAT

Sankcje podatkowe za nierzetelne rozliczanie podatku VAT (np. zaniżanie kwot zobowiązania, zawyżenie kwoty do rozliczenia w następnych miesiącach) wynoszą do 30% kwoty zaniżenia lub zawyżenia. Podwyższone kary (100%) grozić będą, gdy podatnik dopuścił się oszustw podatkowych (np. puste faktury albo faktury wystawiane przez nieistniejące podmioty).

Dodatkowe informacje

Zobacz wyjaśnienia Ministerstwa Finansów dotyczące wybranych sytuacji związanych z rozliczaniem VAT i ustawą o VAT:

 

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

 

 

 

 

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie