Podatek VAT w obrocie transgranicznym

Obrotem transgranicznym jest w uproszczeniu sytuacja, w której nabywca i zbywca towaru lub usługi pochodzą z różnych krajów Unii Europejskiej. Tego rodzaju transakcje generują po Twojej stronie (jako polskiego przedsiębiorcy) dodatkowe obowiązki.

Podstawowym jest posiadanie numeru VAT UE przed przeprowadzaniem pierwszej transakcji z kontrahentem wspólnotowym.

Przedsiębiorca, który jest czynnym podatnikiem VAT ma obowiązek zarejestrować się jako podatnik VAT UE przed dokonaniem:

  • WNT (nabycie towarów od kontrahenta unijnego będącego przedsiębiorcą),
  • nabycia usług, dla których miejscem świadczenia jest siedziba nabywcy, (nabywca ma obowiązek rozliczyć VAT z tytułu nabycia danej usługi - więcej na ten temat dowiesz się z artykułu Rozliczanie VAT przy wewnątrzwspólnotowym imporcie usług),
  • WDT (sprzedaż towarów przez czynnego podatnika VAT, który dostarcza towary kontrahentom z UE),
  • świadczenia usług dla zagranicznych kontrahentów z UE, w przypadku których miejsce świadczenia usług jest ustalone, jako miejsce prowadzenia działalności albo zamieszkania przez nabywcę.

VAT UE

Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, są obowiązani przed dniem dokonania pierwszej wewnątrzwspólnotowej dostawy lub wewnątrzwspólnotowego nabycia zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze rozpoczęcia wykonywania tych czynności.

W przypadku transgranicznego świadczenia usług rejestracja jest obowiązkowa.

Ponadto obowiązkowo rejestracja w zakresie WNT dotyczy podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione z podatku VAT, którzy korzystają ze zwolnienia podmiotowego, oraz rolników ryczałtowych o ile wartość WNT na terytorium kraju w trakcie roku podatkowego przekroczyła kwotę 50 000 zł netto.

Obowiązek rejestracyjny nie dotyczy usług, które podlegają w państwie usługobiorcy stawce 0% lub są w tym kraju zwolnione z VAT.

Aby uzyskać numer VAT UE musisz dokonać zgłoszenia na formularzu VAT-R (część C3). Jeżeli masz już status czynnego podatnika VAT dla transakcji krajowych, dokonujesz tylko odpowiedniej aktualizacji zgłoszenia VAT-R.

Potwierdzenie nadania numeru VAT UE otrzymasz na formularzu VAT-5UE.

W Polsce numer VAT UE to numer VAT poprzedzony symbolem PL. Kraje członkowskie miały pewną swobodę w sposobie nadawania numeru VAT UE, dlatego jego format jest różny w różnych krajach.

Aby sprawdzić, czy kontrahent jest podatnikiem VAT UE wystarczy zweryfikować jego numer VAT na stronie Komisji Europejskiej (Potwierdzenie numeru VAT – VIES).

Zarejestrowanie umożliwia dokonanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na jednolitym rynku UE i pozwala na zastosowanie zerowej stawki VAT na towary dostarczane do krajów unijnych (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów jest zawsze opodatkowane stawką krajową obowiązującą w państwie nabywcy).

 

Rozliczenie podatku VAT

Obowiązek podatkowy – moment powstania

W wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (WDT) obowiązek podatkowy powstaje 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów.

W wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów (WNT) obowiązek podatkowy powstaje 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia.

W przypadku, gdy przed upływem wyżej wymienionych terminów wystawisz fakturę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.

Składanie deklaracji VAT UE

Jeżeli dokonujesz transakcji wewnątrzwspólnotowej, musisz składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu.

Mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale.

Jeżeli nie rozliczasz się kasowo, w niektórych przypadkach również możesz składać deklaracje kwartalnie. Warunkiem jest pisemne zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego, najpóźniej do 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa.

Podatnik rozpoczynający w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu dokonuje zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczął wykonywanie tych czynności.

Jeżeli wybierzesz kwartalną metodę składania deklaracji, możesz ponownie składać deklaracje podatkowe za okresy miesięczne nie wcześniej niż po upływie 4 kwartałów, za które złożono deklaracje kwartalne, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie do dnia złożenia deklaracji podatkowej za pierwszy miesięczny okres rozliczeniowy, jednak nie później niż z dniem upływu terminu złożenia tej deklaracji.

Podatnicy, którzy utracili prawo do stosowania metody kasowej albo zrezygnowali z tej metody, składają deklaracje podatkowe za okresy miesięczne. Pierwsza deklaracja miesięczne jest składana za miesiąc następujący po kwartale, w którym nastąpiła utrata prawa do kwartalnego rozliczenia.

Inaczej niż w przypadku rozliczania VAT z tytułu transakcji krajowych – nie masz obowiązku składania deklaracji zerowych. Brak transakcji wewnątrzwspólnotowych powoduje brak obowiązku składania deklaracji.

Do powyższych okresów nie wlicza się czasu zawieszenia działalności gospodarczej. Podczas zawieszenia działalności nie następuje automatyczne wyrejestrowanie.

Musisz również pamiętać o tym, że nie uwzględnia się w deklaracji VAT i informacji podsumowującej:

  • importu usług,
  • świadczenia usług i sprzedaży towarów dla osób fizycznych nieprowadzących działalności,
  • świadczenia usług na rzecz kontrahenta z UE dla których nie będzie miał zastosowania art. 28b ustawy o VAT.

Informacja podsumowująca

Oprócz miesięcznych deklaracji podatkowych, podatnicy dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowych mają obowiązek składać deklaracje podsumowujące.

W informacji tej należy m.in. podać oddzielnie dla każdego kontrahenta:

  • kod kraju określający państwo kontrahenta,
  • numer identyfikacyjny VAT kontrahenta,
  • kwotę dostaw i kwotę nabyć (z rozbiciem na kontrahentów).
  • Informację w wersji papierowej należy złożyć do 15 dnia miesiąca następującego po okresie, w którym dokonano transakcji.

W formie elektronicznej informację składa się do 25 dnia miesiąca.

Zapłata podatku

Podatek z transakcji wspólnotowych jest opłacany w takim samym terminie, jak w przypadku transakcji krajowych – do 25 dnia następnego miesiąca albo 25 dnia miesiąca następującego po danym kwartale.

W przypadku innych podmiotów niż mały podatnik i podatnik rozliczający się metodą kasową, VAT od transakcji wewnątrzwspólnotowych opłaca się w formie zaliczki – za pierwszy oraz drugi miesiąc kwartału w wysokości 1/3 kwoty należnego zobowiązania podatkowego wynikającej z deklaracji podatkowej złożonej za poprzedni kwartał (do 25 dnia kolejnego miesiąca).

Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne

Do wewnątrzwsólnotowej transakcji trójstronnej dochodzi, gdy trzy podmioty z różnych krajów UE uczestniczą w danej operacji gospodarczej. Pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio trzeciemu, natomiast formalnie dostawa jest dokonywana między pierwszym a drugim i drugim oraz trzecim.

Rozliczenia podatku VAT w transakcji trójstronnej można dokonać w sposób tradycyjny albo na podstawie procedury uproszczonej.

Procedura tradycyjna

W przypadku procedury tradycyjnej pośrednik (drugi podmiot) musi być zarejestrowany na potrzeby transakcji w kraju, do którego nastąpiła dostawa.

Procedura uproszczona

W przypadku procedury uproszczonej pośrednik nie ma obowiązku rejestracji w kraju ostatecznego odbiorcy. W procedurze uproszczonej to ostatni podmiot w łańcuchu transakcji rozlicza podatek VAT (VAT należny jest rozliczany w państwie ostatecznej dostawy). Do zastosowanie metody uproszczonej muszą być spełnione następujące warunki:

  • dostawa na rzecz ostatniego w kolejności podatnika VAT była bezpośrednio poprzedzona wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów u drugiego w kolejności podatnika VAT,
  • drugi w kolejności podatnik VAT dokonujący dostawy na rzecz ostatniego w kolejności podatnika VAT nie posiada siedziby lub miejsca zamieszkania w państwie członkowskim, w którym kończy się transport lub wysyłka,
  • drugi w kolejności podatnik VAT stosuje wobec pierwszego i ostatniego w kolejności podatnika VAT ten sam numer identyfikacyjny na potrzeby VAT, który został mu przyznany przez państwo członkowskie inne niż to, w którym zaczyna się lub kończy transport lub wysyłka,
  • ostatni w kolejności podatnik VAT został wskazany przez drugiego w kolejności podatnika VAT jako obowiązany do rozliczenia podatku VAT od dostawy towarów realizowanej w ramach procedury uproszczonej.

Rozliczenie podatku w transakcji trójstronnej

Sposób rozliczenia podatku zależy od miejsca w łańcuchu dostaw, które zajmujesz jako podatnik.

Jeżeli jesteś pierwszym w kolejności podatnikiem (dostawcą) – rozliczasz podatek jak przy innych transakcjach wewnątrzwspólnotowych (sprzedaż ze stawką 0%).

Jeżeli jesteś drugim w kolejności podmiotem, to gdy stosuje procedurę uproszczoną:

  • używasz numeru VAT UE (NIP z przedrostkiem PL) w transakcji trójstronnej, aby umożliwić dostawcy towarów zastosowanie stawki zerowej i
  • wystawiasz odbiorcy towarów standardową fakturę z adnotacją: „VAT: Faktura WE uproszczona na mocy art. 135 – 138 ustawy o VAT" lub "VAT: Faktura WE uproszczona na mocy artykułu 141 dyrektywy 2006/112/WE" oraz ze stwierdzeniem, że podatek z tytułu dokonanej dostawy zostanie rozliczony przez ostatniego w kolejności podatnika VAT.

Polski pośrednik, do którego ma zastosowanie procedura uproszczona jest obowiązany podać w prowadzonej ewidencji ustalone wynagrodzenie za dostawy w ramach procedury uproszczonej oraz nazwę i adres ostatniego w kolejności podatnika VAT.

Podatnik jest również zobowiązany wykazać dane o dokonanych transakcjach odpowiednio w deklaracji podatkowej oraz informacjach podsumowujących.

Jeżeli podatnik jest odbiorcą końcowym, to w prowadzonej ewidencji wykazuje on również:

  • obrót z tytułu dokonanej na jego rzecz dostawy oraz kwotę podatku przypadającą na tę dostawę, która stanowi u niego wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i
  • nazwę i adres drugiego w kolejności podatnika podatku od wartości dodanej.

Za dużo informacji na raz, pomożemy Ci. Zapoznaj się z broszurą MF - Transakcje łańcuchowe oraz transakcje trójstronne.

Sprzedaż wysyłkowa

Sprzedaż wysyłkowa to taka operacja handlowa, gdzie podatnik mający siedzibę w jednym kraju członkowskim wysyła lub transportuje towar do konsumenta (lub innego podmiotu niebędącego podatnikiem VAT albo nie mającego obowiązku rozliczania transakcji wewnątrzwspólnotowych).

Przepisów dotyczących sprzedaży wysyłkowej nie stosuje się do:

  • nowych środków transportu,
  • towarów, które są instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz,
  • towarów opodatkowanych według zasad określonych w art. 120 ust. 4 i 5 o VAT (towary używane, dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki).

Zgodnie z ustawą o VAT można wyróżnić dwa rodzaje sprzedaży wysyłkowej:

  • sprzedaż z terytorium Polski (towar transportowany przez polskiego podatnika do innego kraju UE),
  • sprzedaż na terytorium Polski (nabywcą jest polski podmiot a towar jest transportowany z innego kraju UE).

Zasada ogólna wspólnotowego podatku VAT stanowi, że sprzedaż wysyłkowa jest opodatkowana w kraju wysyłki (rozlicza są ją jak sprzedaż krajową).

Jeżeli roczna wartość dostaw do danego państwa przekroczy określone przez nie limity, opodatkowanie nastąpi w państwie odbioru przesyłki (jako sprzedawca musisz zarejestrować się dla celów podatku VAT w danym państwie członkowskim i rozliczyć podatek zgodnie z zasadami w nim obowiązującymi).

Istnieje możliwość zarejestrowania się dla celów rozliczenia sprzedaży wysyłkowej w danym państwie członkowskim przed przekroczeniem progu dla sprzedaży wysyłkowej w tym państwie. Warunkiem jest pisemne zawiadomienie o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego, na 30 dni przed datą dostawy, począwszy od której podatnik chce korzystać z takiej możliwości.

W przypadku sprzedaży wysyłkowej, której przedmiotem są wyroby akcyzowe zharmonizowane (paliwa silnikowe, oleje opałowe i gaz, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe), dostawę towarów uznaje się w każdym przypadku za dokonaną na terytorium państwa członkowskiego przeznaczenia (przed pierwszą dostawą należy dokonać rejestracji jako podatnik VAT za granicą).

Limity dla poszczególnych krajów (od 1 lipca 2014 r.) są następujące:

  • Austria – 35 000 EUR,
  • Belgia – 35 000 EUR,
  • Bułgaria – 70 000 BGN (35 791 EUR),
  • Chorwacja – 270 000 HRK,
  • Cypr – 35 000 EUR,
  • Czechy – 1 140 000 CZK (46 570 EUR),
  • Dania – 280 000 DKK (37 557 EUR),
  • Estonia – 35 151 EUR,
  • Finlandia – 35 000 EUR,
  • Francja – 100 000 EUR,
  • Grecja – 35 000 EUR,
  • Hiszpania – 35 000 EUR,
  • Holandia – 100 000 EUR,
  • Irlandia – 35 000 EUR,
  • Litwa* – 125 000 LTL (36 203 EUR),
  • Luksemburg – 100 000 EUR,
  • Łotwa – 24 000 LVL (34 052 EUR),
  • Malta – 35 000 EUR,
  • Niemcy – 100 000 EUR,
  • Polska – 160 000 PLN (40 293 EUR),
  • Portugalia – 35 000 EUR,
  • Słowacja – 35 000 EUR,
  • Słowenia – 35 000 EUR,
  • Szwecja – 320 000 SEK (36 232 EUR),
  • Rumunia – 118 000 RON (28 012 EUR),
  • Węgry – 8 800 000 HUF (32 257 EUR),
  • Wielka Brytania – 70 000 GBP (81 843 EUR),
  • Włochy – 35 000 EUR.

Refakturowanie w obrocie transgranicznym

W obrocie krajowym refakturowanie usługi polega na wystawieniu faktury dla kontrahenta na taką samą kwotę i z taką samą stawką podatku VAT co faktura pierwotna. Dzieje się tak, ponieważ podmiot refakturujący jedynie przekazuje kontrahentowi usługę wykonywaną przez podmiot trzeci. Refakturowanie sprawia, że przekazana usługa jest neutralna podatkowo.

Nieco inaczej odbywa się refakturowanie usług w obrocie transgranicznym.

Zgodnie z art. 28 lit. b ustawy o VAT miejscem wykonania usługi jest siedziba lub stałe miejsce zamieszkania usługobiorcy. Oznacza to, że sprzedaż usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego (posiadającego VAT UE) jest opodatkowana na zasadach reverse charge (poza Polską, stawką podatku obowiązującą w danym kraju), a nabywca rozpoznaje import usług.

W takim przypadku refaktura transgraniczna różni się od refaktury krajowej następującymi elementami:

  • nie zawiera stawki podatku VAT,
  • zawiera adnotację, o odwrotnym obciążeniu (informację, że podatek jest rozliczany przez nabywcę).
  • Inaczej wygląda refaktura w przypadkach, kiedy przepisy szczególne (art. 28 lit. e ustawy o VAT) w odmienny sposób określają miejsce świadczenia usługi. W przypadku:
  • usług świadczonych przez rzeczoznawców i pośredników w obrocie nieruchomościami,
  • usług zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi,
  • użytkowania i używania nieruchomości oraz czynności przygotowywania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego,
  • miejscem świadczenia usługi jest miejsce położenia nieruchomości.

W takim przypadku nabywca usługi nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego, a dokonując refaktury musi odprowadzić podatek należny.

Możliwe jest również rozwiązanie określone w art. 79 lit. c dyrektywy 2006/112/WE, który stanowi, że podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot otrzymanych przez podatnika od nabywcy lub usługobiorcy, jako zwrot wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy, a zaksięgowanych przez podatnika na koncie przejściowym. W takim przypadku nie dokonuje się refaktury, ponieważ uznaje się, że usługa została nabyta nie przez podatnika, ale przez nabywcę za pośrednictwem podatnika. Przepisy dyrektywy uznają taką operację gospodarczą za neutralną dla rozliczania VAT. Warunkiem do zastosowania tego mechanizmu jest posiadanie dowodu wskazującego na rzeczywistą kwotę poniesionych kosztów (podobnie jak przy refakturowaniu nie może wystąpić marża). Pośrednik nie ma również prawa odliczenia ewentualnego podatku naliczonego.

 

Jeśli chcesz w zakresie w.w. tematyki skorzystać z porady eksperta, zadaj pytanie poprzez formularz.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie