Odwrotne obciążenie VAT w usługach budowlanych

Zgodnie z podstawową zasadą, podatek VAT od dostawy towaru czy wykonanej usługi rozlicza sprzedawca towaru/usługi. Wystawia on na rzecz nabywcy fakturę z wykazaną stawką oraz kwotą podatku VAT. Jest to dokument potwierdzający wykonanie transakcji podlegającej opodatkowaniu VAT. W niektórych przypadkach, podatek VAT rozliczany jest przez nabywcę, a nie przez sprzedawcę. W takiej sytuacji sprzedawca wystawia fakturę bez podatku, zamieszczając na niej adnotacje "odwrotne obciążenie". Nabywca natomiast od takiego zakupu powinien wykazać VAT należny i naliczony podlegający odliczeniu, o ile wydatek związany jest z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Ten sposób rozliczenia, nazywany jest "odwrotnym obciążeniem". Dowiedz się więcej.

Od 1 stycznia 2017 r. w związku z nowelizacją ustawy o VAT, mechanizmem odwrotnego obciążenia objęte zostały niektóre kategorie usług budowlanych i montażowych. Do takich usług należą m.in. roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków), roboty ziemne, roboty tynkarskie, malarskie., włącznie z tapetowaniem, wiercenie studni, zakładanie ogrodzeń, wykonywanie instalacji elektrycznych, cieplnych, gazowych, itd.  Pełną listę znajdziesz w załączniku nr 14 do ustawy VAT. Usługi budowlane wymienione w tym załączniku identyfikowane są przy pomocy numerów Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU). Tak więc jeśli masz wątpliwości, czy wykonywana przez Ciebie usługa należy do katalogu usług wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy o VAT, powinieneś zidentyfikować jej numer PKWiU i następnie sprawdzić czy usługa o tym numerze PKWiU jest wymieniona w załączniku nr 14 do ustawy o VAT. Aby dokonać samodzielnej identyfikacji świadczonej usługi można skorzystać z wyszukiwarki na stronie Głównego Urzędu Statystycznego.

Jeśli nadal będziesz miał wątpliwości możesz wystąpić o wydanie stosowanej opinii do Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi (e-mail: KlasyfikacjeUSLDZ@stat.gov.pl)

Warunki stosowania odwrotnego obciążenia

Mechanizm odwrotnego obciążenia VAT przy wymienionych usługach, będzie miał zastosowanie, jeżeli łącznie będą spełnione następujące warunki:

  1. obie strony transakcji (zarówno usługodawca, jak i usługobiorca) są czynnymi podatnikami podatku VAT,
  2. usługodawca świadczy usługi budowlane wymienione w załączniku nr 14 do ustawy o VAT jako podwykonawca.

Ustawa nie definiuje pojęcia "podwykonawcy". Dlatego też można odwołać się tutaj do słownikowej definicji pojęcia podwykonawcy, zgodnie z którą „podwykonawca to firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy". Status podwykonawcy wynika bezpośrednio z zawartych pisemnych umów, a w przypadku ich braku – świadczą o tym statusie okoliczności i charakter wykonywanych usług. Bez wpływy na posiadanie statusu podwykonawcy w rozumieniu do przepisów o VAT pozostaje tutaj fakt zgłoszenia, lub nie, inwestorowi powierzenia prac podwykonawcy.

W praktyce wygląda to następująco:

Jeśli generalny/główny wykonawca zleci wykonanie usług w ramach umowy zawartej z inwestorem innemu przedsiębiorcy, wówczas ten przedsiębiorca staje się „podwykonawcą". W takim przypadku podwykonawca wystawia fakturę z odwrotnym obciążeniem VAT, czyli odpowiedzialnym za rozliczenie podatku VAT jest generalny/główny wykonawca. Natomiast, gdy z podwykonawca zleci wykonanie części usług innemu przedsiębiorcy, wówczas ten ostatni obciąży podwykonawcę fakturą na zasadzie odwrotnego obciążenia VAT, a więc to podwykonawca będzie zobowiązanym do rozliczenia podatku VAT. Tak więc przy dalszych podzleceniach robót budowlanych należy przyjąć, że podwykonawca „podzlecający" usługę kolejnemu przedsiębiorcy jest – w stosunku do tego przedsiębiorcy – głównym wykonawcą swojego zakresu prac i ma obowiązek rozliczenia „podzleconych" usług budowlanych na zasadzie odwrotnego obciążenia.

Należy pamiętać, że mechanizm odwrotnego obciążenia nie ma zastosowania do rozliczeń pomiędzy generalnym (głównym) wykonawcą a inwestorem (np. deweloperem budowlanym).

W praktyce, jeśli jesteś stroną transakcji polegającej na robotach budowlanych czy montażowych, powinieneś zweryfikować następujące dane:

  1. Czy przedmiot usługi będzie mógł zostać przyporządkowany do katalogu usług budowlanych wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy o VAT?
  2. Czy obydwie strony transakcji są czynnymi podatnikami podatku VAT?
  3. Czy usługobiorca jest podwykonawcą w rozumieniu definicji przytoczonej powyżej, a jedna ze stron transakcji jest głównym wykonawcą?

Jeśli odpowiedź na wszystkie wymienione pytania będzie twierdząca wówczas przy rozliczeniu VAT należy zastosować odwrotne obciążenie. Jeśli więc jesteś usługodawcą wystawić powinieneś fakturę bez podatku VAT, z adnotacją „odwrotne obciążenie".

Obowiązki usługodawcy

Pamiętaj, że taką fakturę jesteś zobowiązany wystawić nie później niż 30 dnia od wykonania usługi. Jeśli natomiast przed wykonaniem usługi otrzymasz całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania zapłaty (a więc fakturę wystawia się nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy).

W deklaracji VAT-7 tego rodzaju sprzedaż wykażesz w poz. 31. jako "dostawę towarów oraz świadczenie usług dla których podatnikiem jest nabywca", podając jedynie wartość netto tej transakcji.

Mechanizm odwrotnego obciążenia powoduje jednak, że wystawiając za wykonane usługi fakturę bez należnego podatku VAT (w tym przypadku płaci go nabywca usługi), nie będziesz mógł na bieżąco skompensować VAT należnego z VAT naliczonym od zakupów dokonanych przez Ciebie w celu wykonania usługi.

Na zwrot odliczonego od zakupów VAT będziesz oczekiwał z urzędu skarbowego – podstawowy termin to 60 dni, z możliwością przedłużenia do 3 miesięcy. Może to mieć wpływ na płynność finansową Twojego przedsiębiorstwa. Częściowym remedium na to może być niezwłoczne wystawienie faktury na rzecz usługobiorcy i skrócenie terminu jej płatności. Rozważ także możliwość wynegocjowania zaliczkowego/częściowego płacenia za usługę.

Obowiązki nabywcy usług

Jeśli jesteś nabywcą usługi (usługobiorca), będziesz miał obowiązek rozliczenia VAT, a więc wykazania zarówno VAT należnego, jak i naliczonego, podlegającego odliczeniu (o ile oczywiście transakcja jest związana z wykonywaniem czynności opodatkowanych). Pamiętaj, że nawet jeśli usługodawca nie wystawi w terminie faktury i tak musisz rozliczyć VAT w terminie 30 dni od wykonania usługi.

W deklaracji VAT-7 należy wykazać w poz. 34 i 35 wartość netto usługi i wysokość podatku należnego. Od tej transakcji możesz odliczyć VAT naliczony pod warunkiem, że uwzględnisz kwotę podatku należnego z tytułu tej transakcji w deklaracji podatkowej, w której należy rozliczyć ten podatek. Rozliczenie musi nastąpić nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów lub usług powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli natomiast rozliczenie podatku należnego nastąpi w terminie późniejszym niż 3 miesiące, możliwe jest uwzględnienie podatku naliczonego w związku z tą transakcją w deklaracji podatkowej „składanej na bieżąco".

Jesteś ponadto zobowiązany do złożenia informacji podsumowującej w obrocie krajowym, którą składa się za pomocą środków komunikacji elektronicznej – w terminie do 25-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu wykonania tych usług. Wskazuje się w niej usługobiorcę i wartość zrealizowanego świadczenia usług (część D informacji podsumowującej VAT-27).

Szybki zwrot „odwróconego" VAT dla mikroprzedsiębiorców z branży budowlanej

Jesteś mikroprzedsiębiorcą z branży budowlanej i rozliczasz VAT na zasadzie odwrotnego obciążenia ? Możesz szybciej dostać zwrot VAT. Zwroty zadeklarowane przez mikroprzedsiębiorców świadczących usługi budowlane będą realizowane przez organy podatkowe w skróconym czasie, tj. nawet do 15 dni, nie czekając na upływ 25 lub 60-dniowego terminu zwrotu wynikającego ze złożonej deklaracji VAT.

Skrócenie terminu realizacji zwrotu będzie możliwe wyłącznie w przypadku, gdy w tym terminie zostanie zweryfikowana prawidłowość tego zwrotu.

Kiedy możesz szybciej dostać zwrot VAT

Jeśli chcesz otrzymać zwrot w terminie 15 dni, powinieneś:

  • dobrowolnie przekazać ewidencję podatkową w formie pliku JPK_VAT za okres, z którego wynika zwrot nadwyżki podatku (zobacz instrukcję Jak przygotować i wysłać plik JPK-VAT
  • przesłać deklarację VAT drogą elektroniczną lub złożyć ją bezpośrednio w urzędzie skarbowym (sposób doręczania deklaracji za pośrednictwem poczty wpływa na czas jej obsługi).

Pytania można kierować na adres: caipap@ds.mofnet.gov.pl

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie