Ubezpieczenie społeczne przedsiębiorców z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem

Przedsiębiorcy mają możliwość korzystania z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, opłacanego z budżetu w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem.

Zgodnie z art. 4 pkt. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem to osoba fizyczna, która sprawuje osobiście opiekę nad dzieckiem własnym lub swojego małżonka, lub dzieckiem przysposobionym, przez okres do 3 lat, nie dłużej jednak niż do roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki tej osoby, przez okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Kto może skorzystać

Ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym opłacanym z budżetu w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem podlegają:

  • przedsiębiorcy niezatrudniający pracowników, którzy prowadzili działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy i zaprzestali jej prowadzenia albo zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej w związku z podjęciem osobistej opieki nad dzieckiem,
  • osoby, które prowadziły inną niż określoną w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy, przez okres co najmniej 6 miesięcy i które zaprzestały jej prowadzenia w związku z podjęciem osobistej opieki nad dzieckiem.

Warunek prowadzenia pozarolniczej działalności przez okres co najmniej 6 miesięcy uważa się za spełniony, jeżeli osoby podlegały (obowiązkowo lub dobrowolnie) z tych tytułów nieprzerwanie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym bezpośrednio przed dniem rozpoczęcia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i opłacały składki na te ubezpieczenia, a przerwy w ich opłacaniu były spowodowane jedynie pobieraniem świadczeń z ubezpieczenia chorobowego bądź wypadkowego z danego tytułu. Warunek ten spełniony jest również w przypadku, gdy osoba w okresie 6 miesięcy poprzedzających sprawowanie opieki, podlegała ubezpieczeniom społecznym jako osoba pobierająca zasiłek macierzyński nabyty z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Uwaga! Powyższy warunek nie będzie spełniony w przypadku, gdy przedsiębiorca bezpośrednio przed terminem wskazanym we wniosku o zawieszenie w związku z opieką nad dzieckiem, korzystał z zawieszenia na mocy art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jeśli zawiesiłeś działalność w normalnym trybie (na podstawie art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) nie możesz przejść "z dnia na dzień" na zawieszenie z tytułu opieki nad dzieckiem i korzystać z dodatkowych preferencji. Możesz to zrobić dopiero wtedy, gdy wznowisz działalność i będziesz ją prowadził przez co najmniej 6 miesięcy.

Podstawa do obliczania wysokości składki

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi kwota 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 ustawy o sus na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.

Możliwość podzielenia uprawnienia

Prawo do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi może być wykorzystane w całości lub w nie więcej niż 4 częściach i przysługuje przez okres do 3 lat, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku  kalendarzowego,  w którym  dziecko  kończy  6. rok życia, lub do 6 lat – w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Ponadto, osoby, objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i nie podlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem, a wygasa z dniem zakończenia sprawowania tej opieki. Podstawę wymiaru składki stanowi kwota odpowiadająca wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie podlegają osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem, które z tytułu sprawowania opieki podlegają wyłącznie ubezpieczeniu emerytalnemu.

Płatnikiem składek dla osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem  jest ZUS.

Dowiedz się więcej na stronach ZUS.

Zawieszenie działalności  – zgłoszenie do CEIDG

Jeśli zawieszasz działalność z powodu opieki nad dzieckiem, pamiętaj, że przy zawieszaniu działalności należy zaznaczyć oświadczenie (pole 14.4 we wniosku CEIDG-1), że działalność zostaje zawieszona w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W przypadku zgłaszania tego rodzaju zawieszenia należy także wskazać datę – do kiedy działalność będzie zawieszona.

Uwaga! Po wskazanej dacie przedsiębiorca będzie podlegał wykreśleniu z urzędu (nawet gdy okres zawieszenia jest krótszy niż 24 miesiące!), dlatego po zawieszeniu działalności warto złożyć także wniosek o jej wznowienie (przepisy pozwalają na wskazanie przyszłej daty wznowienia).

Procedura

Przedsiębiorca w celu uzyskania składki emerytalnej i rentowej opłacanej przez budżet państwa w trakcie sprawowania osobistej opieki na dzieckiem jest zobowiązany złożyć oświadczenie o zamiarze podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, które zawiera:

  • imię i nazwisko osoby sprawującej osobistą opiekę nad dzieckiem, numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego lub paszportu,
  • miejsce zamieszkania,
  • dzień rozpoczęcia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
  • imię i nazwisko dziecka oraz datę jego urodzenia,
  • informację o ostatnim okresie ubezpieczenia,
  • informację o korzystaniu lub nieskorzystaniu z uprawnień wynikających ze sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez drugiego rodzica.

Łącznie z oświadczeniem należy także przedłożyć oryginały:

  • skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka,
  • orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, w przypadku posiadania przez dziecko takiego orzeczenia.

Przedsiębiorca jest zobowiązany zawiadomić ZUS o wszelkich zmianach w stosunku do danych wskazanych w oświadczeniu w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tych zmian.

Chcesz złożyć oświadczenie do ZUS? Pomożemy Ci, zapoznaj się z dodatkowymi informacjami na stronie ZUS.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat ubezpieczeń w przypadku osobistej opieki nad dzieckiem, zajrzyj do poradnika ZUS.

Ubezpieczeni w KRUS

Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników także przewidują możliwość finansowania z budżetu państwa składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w okresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem własnym, swojego małżonka, lub dzieckiem przysposobionym, m.in. za niżej wymienione osoby:

  • rolnika i domownika podlegającego ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy albo na wniosek,
  • rolnika i domownika, który nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników,
  • osobę będącą członkiem rodziny rolnika lub domownika, która nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W przypadku ubezpieczonych w KRUS brak warunku prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej co najmniej 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o finansowanie składek na ubezpieczenie emerytalno – rentowe.

Chcesz złożyć wniosek do KRUS. Pomożemy CI, zapoznaj się z dodatkowymi informacjami.

Uprawnienie do finansowania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest przyznawane na okres do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 5. roku życia. W przypadku sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym ubezpiecznie przznawane jest do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia.

Składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za osobę sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem finansowana jest zod dnia złożenia wniosku.

Warunki finansowania składek w ramach ubezpieczenia KRUS

Prawo do finansowania z budżetu państwa składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe uwarunkowane jest spełenieniem wymogów formalnych. Warunki to:

  • złożenie, w przypadku osób podlegających ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS, wniosku o finansowanie z dotacji budżetu państwa składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem, a w przypadku osób dotychczas niepodlegających ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS wniosek o objęcie ubezpieczeniem emerytalno-rentowym i finansowanie składki na to ubezpieczenie z dotacji budżetu państwa, w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. Wnioski są do pobrania na stronie KRUS.
  • przedłożenie skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka oraz w przypadku dziecka niepełnosprawnego orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności;
  • osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie posiada ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym do emerytury lub renty;
  • rolnik lub domownik prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy jej prowadzeniu, zaprzestanie prowadzenia tej działalności albo zawiesi jej wykonywanie bądź współpracę przy jej prowadzeniu w okresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Oznacza to, że w dniu rozpoczęcia finansowania składki ze środków budżetu państwa, działalność ta nie może być prowadzona;
  • drugi rodzic nie korzysta z prawa do finansowania składek z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w KRUS albo z prawa do finansowania składek w ZUS na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (m.in. z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego cz. przebywania na urlopie wychowawczym).

Składka z dotacji budżetu państwa wynosi 10% emerytury podstawowej. Osobom, które nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników (tzn. nie spełniają warunków do tego ubezpieczenia),  w okresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przysługuje prawo wyboru finansowania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w ZUS lub KRUS.

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Tak | Trochę | Nie