Sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części na rzecz istniejącej spółki osobowej lub kapitałowej

Zorganizowana część przedsiębiorstwa to organizacyjnie oraz finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonych do realizacji określonych zadań o charakterze gospodarczym (art. 2 pkt 27e ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 5a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.

Obejmuje ono w szczególności (zgodnie z art. 551 Kodeksu cywilnego):
1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5) koncesje, licencje i zezwolenia;
6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8) tajemnice przedsiębiorstwa;
9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przedsiębiorstwem jest więc wszystko czego używa się do prowadzenia działalności gospodarczej.

Ważne

Zobowiązania nie stanowią elementu przedsiębiorstwa na gruncie prawa cywilnego. Za to już w ustawach podatkowych są elementem zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Rozbieżności pojęciowe mogą mieć znaczące skutki przy wycenie przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części. Ważne jest aby zbywane przedsiębiorstwo albo jego zorganizowana część była elementem spójnym oraz wydzielonym finansowo i organizacyjnie (czyli, aby mogło samodzielnie wykonywać zadania gospodarcze, jako niezależne przedsiębiorstwo). W przeciwnym razie transakcja może zostać uznana jako podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT.

Sprzedaż prowadzonego przedsiębiorstwa na rzecz istniejącej spółki osobowej lub kapitałowej wiąże się z powstaniem przychodu podatkowego u przedsiębiorcy z tytułu sprzedaży składników majątku (art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), ale także i kosztów jego uzyskania.

Sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części będzie neutralna z punktu widzenia VAT (art. 6 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług), wystąpi jednak obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Kupujący przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część będzie musiał zapłacić PCC według stawki zależnej od aktywów wchodzących w skład przedsiębiorstwa. PCC od wszelkich nieruchomości i ruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa wyniesie 2% ich wartości rynkowej. W odniesieniu do pozostałych aktywów np. wierzytelności, podatek zostanie naliczony według stawki 1%.

Po stronie przedsiębiorcy (zbywcy) powstaje przychód z działalności, od którego należy zapłacić podatek dochodowy (przychód powstaje również, gdy sprzedaż nastąpiła po likwidacji działalności).

Uwaga! Nie można udokumentować sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa fakturą, gdyż fakturami dokumentowana może być przede wszystkim sprzedaż (art. 106a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług)., tj. czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy o podatku od towarów i usług

Dowodem transakcji sprzedaży:

  • zorganizowanej części przedsiębiorstwa jest przede wszystkim umowa sprzedaży. Umowa ta, co do zasady, nie musi być sporządzona w formie aktu notarialnego (ani w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi);
  • przedsiębiorstwa jest umowa w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (zgodnie z art. 751 ustawy Kodeks cywilny).

Ważne

Zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstwa wymaga sporządzenia aktu notarialnego, jeżeli w skład sprzedawanej zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstwa wchodzą nieruchomości.

Do wyceny sprzedawanego przedsiębiorstwa można zastosować te same metody, które stosuje się przy aporcie, tj:
- wycenę bilansową skorygowaną do wartości rynkowej;
- wycenę porównawczą;
- wycenę dochodową.

Każda z metod opiera się na różnych informacjach oraz potrzebuje odmiennych danych do dokonania właściwej analizy. Wykorzystanie tylko jednej metody szacowania może okazać się niemiarodajne, zatem najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie kilku metod jednocześnie.


Pamiętać jednak należy, iż przepisy podatkowe wprost nakładają obowiązek przeprowadzenia transakcji po wartości rynkowej przedmiotu sprzedaży. Dodatkowo, jeżeli dochodzi do zbycia przedsiębiorstwa pomiędzy podmiotami powiązanymi, pojawić się może obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych.

Odpowiedzialność

Na skutek transakcji sprzedaży całego przedsiębiorstwa, do każdego niespłaconego zobowiązania firmy pojawia się dwóch dłużników:

  • zbywca, który odpowiada za zobowiązania bez żadnych ograniczeń, całym swoim majątkiem osobistym,
  • nabywca, który odpowiada osobiście, lecz jedynie do wartości nabywanego przedsiębiorstwa.

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy nabywca firmy nie był świadomy istnienia długu (mimo zachowania należytej staranności). Wówczas wierzyciel może egzekwować jego zapłatę tylko od poprzedniego właściciela.


Zatem, zarówno w przypadku zobowiązań wobec wierzycieli, jak również niespłaconych zobowiązań podatkowych, powstałych do dnia nabycia, odpowiadają zarówno zbywca, jak i nabywca, chyba że ten drugi nie wiedział o ich istnieniu.


Podstawa prawna

Art. 5a pkt 4, art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Art. 2 pkt 22, art. 2 pkt 27e, art. 6 pkt 1, art. 106a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Art. 551, 751 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Art. 1 ust 1 pkt 1 lit. a, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit a i b ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Udostępnij Wydrukuj

Czy ta strona była przydatna?

Twoja opinia przyczyni się do polepszenia tej strony.