Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Zezwolenie na ekshumację zwłok lub szczątków

Chcesz przenieść z grobu ciało zmarłego? Ekshumacja zwłok lub szczątków wymaga zezwolenia państwowego inspektora sanitarnego. Ma on nadzór nad cmentarzem, na którym ma dojść do ekshumacji. Zezwolenie jest potrzebne, bo ekshumacja może odbyć się w ściśle określonych warunkach i czasie. Wynika to z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego. Sprawdź poniżej, jak uzyskać zezwolenie.

Jak załatwić sprawę

Sprawę można załatwić:

  • podczas wizyty w urzędzie
  • listownie
  • elektronicznie
Załatw online

Wniosek podpiszesz Profilem Zaufanym lub podpisem kwalifikowanym.

Ważne! Jeśli jeszcze nie masz Profilu Zaufanego możesz go szybko zdobyć – wystarczy, że korzystasz z bankowości elektronicznej.

Co powinieneś wiedzieć i kto może skorzystać z usługi

Ekshumację można przeprowadzić w okresie od 16 października do 15 kwietnia i tylko we wczesnych godzinach rannych. Może się ona odbyć w innym czasie, ale tylko za zgodą właściwego państwowego inspektora sanitarnego.  

O zamiarze przeprowadzenia ekshumacji powiadom:

  • właściwego państwowego inspektora sanitarnego, który zezwolił na ekshumację
  • zarząd cmentarza

Kto składa wniosek o ekshumację

Wniosek o ekshumację możesz złożyć w dowolnym terminie.

Wniosek złóż, jeśli jesteś osobą uprawnioną do pochowania osoby zmarłej, czyli:

  • mężem lub żoną;
  • krewnym zstępnym (np. dziecko, wnuk, prawnuk);
  • krewnym wstępnym (np. rodzice, dziadkowie, pradziadkowie);
  • krewnym bocznym do 4 stopnia pokrewieństwa (np. rodzeństwo, ciotki, stryjkowie, siostry lub bracia cioteczni);
  • powinowatym w linii prostej do 1 stopnia (teść, teściowa, zięć, synowa).

Możesz też złożyć wniosek, jeśli wcześniej dobrowolnie podjąłeś się pochowania zwłok lub szczątek.

Spór o prawo do ekshumacji

Jeśli jesteś w sporze z innymi osobami, które też mają prawo do pochowania zmarłego, to sąd zadecyduje o tym, kto ma prawo do grobu.

Ekshumacje z urzędu

Ponadto ekshumacje odbywają się na:

  • zarządzenie prokuratora lub sądu,
  • podstawie decyzji danego wojewody, wydanej na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,
  • podstawie decyzji państwowego inspektora sanitarnego w przypadku zmiany przeznaczenia terenu obecnego cmentarza.

Pamiętaj, że gdy dojdzie do wywłaszczenia cmentarza, to koszty ekshumacji oraz przeniesienia zwłok i szczątków w nowe miejsce spoczynku ponosi nabywca terenu.

Ekshumacja zmarłych na choroby zakaźne

Państwowy inspektor sanitarny wyda ci zezwolenie na wydobycie zwłok i szczątków osoby zmarłej na chorobę zakaźną, jeśli minęły przynajmniej 2 lata od dnia jej zgonu. Do tego rodzaju chorób zalicza się:

  • cholerę,
  • dur wysypkowy i inne riketsjozy,
  • dżumę,
  • gorączkę powrotną,
  • nagminne porażenie dziecięce,
  • nosaciznę,
  • trąd,
  • wąglik,
  • wściekliznę,
  • żółtą gorączkę i inne wirusowe gorączki krwotoczne.

Prace archeologiczne

Nie potrzebujesz zezwolenia, gdy prowadzisz archeologiczne prace wykopaliskowe na dawnych cmentarzach (cmentarzyskach) lub w grobach położonych poza terenem obecnych cmentarzy.


Słowniczek

Ekshumacja – wydobycie zwłok lub szczątków z grobu lub tymczasowego miejsca pochówku. Wiąże się to np. z przeniesieniem zwłok lub szczątków zmarłego do innego grobu w obrębie cmentarza lub na inny cmentarz, remontem grobowca czy potrzebą przeprowadzenia oględzin lekarsko-sądowych. Z polecenia rodziny zmarłego zajmują się tym firmy pogrzebowe.

Szczątki – popioły powstałe ze spopielenia zwłok, pozostałości zwłok wydobyte przy kopaniu grobu lub w innych okolicznościach, a także części ciała ludzkiego.

Państwowy inspektor sanitarny – państwowy powiatowy inspektor sanitarny (urząd podlegający rządowej administracji w powiecie) lub państwowy graniczny inspektor sanitarny (działa na obszarze: przejść granicznych drogowych, kolejowych, lotniczych, rzecznych i morskich, portów lotniczych i morskich oraz jednostek pływających na obszarze wód terytorialnych).

Uprawnieni – osoby uprawnione do pochowania.

Zwłoki – ciała osób zmarłych i dzieci martwo urodzonych, bez względu na czas trwania ciąży.

Kiedy powinieneś załatwić sprawę

Wniosek możesz złożyć w dowolnym momencie.

Pamiętaj, że ekshumację można przeprowadzić:

  • od 16 października do 15 kwietnia każdego roku
  • w innym czasie za zgodą państwowego inspektora sanitarnego

Gdzie załatwisz sprawę

Usługę można zrealizować w:

  • powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne
  • graniczne stacje sanitarno-epidemiologiczne

Wniosek o ekshumację złóż do właściwego dla położenia grobu:

  • państwowego powiatowego inspektora sanitarnego
  • państwowego granicznego inspektora sanitarnego

Aby dowiedzieć się gdzie zrealizować usługę, podaj lokalizację przedsięwzięcia.

Co zrobić krok po kroku

1. Złóż wniosek o udzielenie zezwolenia na ekshumację zwłok i szczątków ludzkich

Dokumenty

Akt zgonu

Do wniosku dołącz odpis aktu zgonu. Sprawdź, jak uzyskać odpis aktu stanu cywilnego. Akt zgonu możesz otrzymać w formie papierowej lub elektronicznej.

Choroby zakaźne

Do wniosku dołącz dokument, który potwierdza, że zgon ekshumowanej osoby nie nastąpił na skutek choroby zakaźnej. Dokument jest wymagany w przypadku ekshumacji zwłok przed upływem 2 lat od daty pochówku i braku przyczyny zgonu w akcie zgonu lub innym dokumencie urzędowym stwierdzającym zgon.

Zaświadczenia

Do wniosku dołącz zaświadczenia od danego zarządu cmentarza o możliwości:

  • przeprowadzenia ekshumacji
  • pochówku w innym grobie

Pamiętaj, że w razie pojawienia się wątpliwości urząd może poprosić cię o pokazanie oryginałów dokumentów.

Inne dokumenty

Możesz dołączyć też inne dokumenty, które potwierdzają twoje prawo do grobu (np. zgoda pozostałych osób z prawem do pochówku, wyrok sądu).

Ustanowienie pełnomocnika

Jeżeli chcesz, aby reprezentował cię pełnomocnik, to pamiętaj o tym, aby dołączyć pełnomocnictwo. Praktyczne informacje na temat pełnomocnictwa.

Termin

Wniosek możesz złożyć w dowolnym momencie.

Pamiętaj, że ekshumację można przeprowadzić:

  • od 16 października do 15 kwietnia każdego roku
  • w innym czasie za zgodą państwowego inspektora sanitarnego

2. Stacja sprawdzi formalnie i merytorycznie twój wniosek

3. Dostaniesz zezwolenie na ekshumację zwłok i szczątków ludzkich

Jeśli dobrze uzasadnisz swoją prośbę, to państwowy inspektor sanitarny udzieli ci zezwolenia.

Pamiętaj, że państwowy inspektor sanitarny może odmówić udzielenia ci zezwolenia (np. ze względów bezpieczeństwa higieniczno-sanitarnego).

Dokumenty

Dokument otrzymasz jako:
Oryginał

Ile zapłacisz

Usługa jest bezpłatna. Dodatkowe opłaty możesz ponieść, tylko w przypadku realizacji tej usługi przez pełnomocnika (informacje na temat pełnomocnictwa).

Ile będziesz czekać

Nie dłużej niż miesiąc. Termin może się wydłużyć do 2 miesięcy (dostaniesz o tym informację).

Jak możesz się odwołać

Jeśli nie zgadzasz się z decyzją państwowego inspektora sanitarnego, to masz prawo się od niej odwołać. Odwołanie złóż do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego za pośrednictwem państwowego inspektora sanitarnego, który wydał decyzję  w sprawie zezwolenia na ekshumację.

Pamiętaj również o tym, że możesz zrezygnować ze składania odwołania od decyzji. W ten sposób decyzja szybciej się uprawomocni.

Decyzji nie możesz zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Warto wiedzieć

Zawiadomienie o terminie ekshumacji

Po uzyskaniu zezwolenia, zawiadom o terminie ekshumacji właściwego państwowego inspektora sanitarnego, który może:

  • uczestniczyć i nadzorować wydobycie zwłok i szczątków;
  • może wyznaczyć inny termin poza dopuszczalnym okresem na przeprowadzanie ekshumacji. Jest to możliwe, jeśli wszyscy uczestnicy zachowają ustalone przez niego środki ostrożności.

Powiadom na piśmie zarządcę cmentarza o terminie ekshumacji. A jeśli planujesz pochówek w innym miejscu, to powiadom też zarządcę wybranego cmentarza.

Przewóz zwłok

Pamiętaj, że jeśli chcesz przewieźć zwłoki lub szczątki na inny cmentarz, musisz uzyskać osobne pozwolenie lub zaświadczenie.

Uzyskaj pozwolenie od:

  • państwowego powiatowego inspektora sanitarnego – jeśli chcesz przewieźć zwłoki lub szczątki:
    •  koleją, samolotami i statkami w granicach Polski;
    •  poza granice Polski (osoba zmarła w Polsce).
  • starosty właściwego ze względu na miejsce ponownego pochówku – jeśli chcesz sprowadzić zwłoki lub szczątki z zagranicy. Starosta wydaje zaświadczenie w porozumieniu z właściwym  państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym.

Uzyskaj zaświadczenie od polskiego konsula:

  • jeśli chcesz przewieźć zwłoki i szczątki przez Polskę – dokument potwierdza brak przeszkód do wjazdu na teren Polski z innego kraju;
  • jeśli chcesz przywieźć zwłoki i szczątki do Polski – konsul wyda ci zaświadczenie po tym, jak dostarczysz mu pozwolenie na sprowadzenie zwłok i szczątków z zagranicy od danego starosty.

Pozwolenie i zaświadczenie dostaniesz w ciągu 3 dni od złożenia wniosku. Jeśli osoba zmarła na chorobę zakaźną, to pozwolenie dostaniesz dopiero po 2 latach od daty jej zgonu.

Kary

Pamiętaj, że jeśli przeprowadzisz ekshumację bez zezwolenia, to grozi ci kara aresztu lub grzywny.

Czy ta strona była przydatna?