Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Prawa i obowiązki pracodawcy

Dowiedz się jakie obowiązki i prawa, zgodnie z prawem pracy, masz jako pracodawca wobec pracowników.

Obowiązki pracodawcy wobec pracowników

Jako pracodawca masz obowiązek:

  • poinformować pracowników, którzy rozpoczynają pracę, o zakresie ich obowiązków, sposobie wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz o ich podstawowych uprawnieniach
  • organizować pracę tak, by zapewnić pełne wykorzystanie czasu pracy oraz osiąganie przez pracowników (przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji) wydajnej i jakościowej pracy
  • organizować pracę tak, by zmniejszać jej uciążliwości (zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie)
  • przeciwdziałać dyskryminacji w zatrudnieniu
  • zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz prowadzić systematyczne szkolenie pracowników w tym zakresie
  • terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie
  • ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych
  • stwarzać pracownikom, którzy rozpoczynają pracę po ukończeniu szkoły zawodowej lub wyższej, warunki sprzyjające przystosowaniu się do odpowiedniego wykonywania pracy
  • zaspokajać w miarę posiadanych środków socjalne potrzeby pracowników
  • stosować obiektywne i sprawiedliwe kryteria oceny pracowników oraz wyników ich pracy
  • prowadzić i przechowywać w formie papierowej lub elektronicznej dokumentację pracowniczą (czyli akta osobowe, płacowe oraz związane z wykonywaniem pracy u ciebie)
  • wpływać na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego;
  • udostępnić pracownikom w formie pisemnej treść przepisów dotyczących równego traktowania lub zapewnić im dostęp do tych przepisów w inny sposób przyjęty w twojej firmie
  • przeciwdziałać mobbingowi.

Prawa pracodawcy

Prawa pracodawcy to uprawnienia, z których korzysta w ramach stosunku pracy łączącego go z pracownikiem.

Jako pracodawca jesteś uprawniony do:

  • kierowania procesem pracy pracownika i rozliczania go z efektów pracy zleconej do wykonania, w tym także do kontroli wykonywania pracy przez pracownika świadczącego pracę w ramach telepracy (telepracownika)
  • egzekwowania od pracownika realizacji obowiązku sumiennego i starannego wykonywania pracy oraz realizacji poleceń pracodawcy dotyczących pracy jeśli nie są sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę
  • egzekwowania od pracownika obowiązków:
  • przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy, regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie porządku oraz przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych
  • dbałości o dobro zakładu pracy i ochrony jego mienia
  • zachowania w tajemnicy informacji, które mogłyby narazić pracodawcę na szkodę, przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach
  • przestrzegania obowiązujących w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego
  • powierzenia pracownikowi na czas przestoju (ze względu na okoliczności leżące po stronie pracodawcy) innej odpowiedniej pracy, za której wykonanie przysługuje pracownikowi wynagrodzenie
  • zobowiązania pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur)
  • polecenia pracownikowi wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych w okolicznościach związanych z:
  • koniecznością prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia i zdrowia, ochrony mienia, środowiska czy usunięcia awarii
  • ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy
  • rekompensowania pracy nadliczbowej czasem wolnym
  • nakładania na pracowników kar porządkowych (przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z przepisów prawa pracy):
  • kary upomnienia i nagany - za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy
  • kary pieniężnej (w tym także równolegle z karami upomnienia lub nagany) - za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy
  • przyznania pracownikowi wzorowo wypełniającemu swoje zadania i obowiązki nagrody i wyróżnienia
  • odwołania pracownika z urlopu wypoczynkowego (w określonych okolicznościach, nieprzewidzianych w chwili rozpoczynania urlopu)
  • przesunięcia terminu urlopu z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy
  • udzielenia pracownikowi urlopu bezpłatnego (na jego pisemny wniosek), w tym także w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy, przez okres zawarty w porozumieniu między tymi pracodawcami
  • wprowadzenia szczególnego nadzoru nad terenem zakładu pracy lub terenem wokół zakładu pracy (monitoring), jeśli jest to niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pracowników lub ochrony mienia lub kontroli produkcji lub zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie naraziłoby pracodawcę na szkodę i przy spełnieniu dodatkowych warunków, o których mowa w przepisach prawa pracy
  • kontrolowania służbowej poczty elektronicznej pracownika (monitoring poczty elektronicznej) na zasadach określonych przepisach prawa pracy
  • dokonywania - na zasadach i w granicach określonych przepisami prawa pracy - potrąceń z wynagrodzenia pracownika określonych sum pieniężnych:
  • egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych
  • sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne
  • zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi
  • kar pieniężnych nałożonych na pracownika
  • przyznania pracownikowi podnoszącemu swoje kwalifikacje zawodowe dodatkowych świadczeń (na przykład na pokrycie opłaty za kształcenie, opłat za przejazd, podręczniki i zakwaterowanie) lub w przypadku podnoszenia przez pracownika kwalifikacji nie z inicjatywy pracodawcy lub bez jego zgody – prawo do zwolnienia pracownika z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia, prawo do udzielenia urlopu bezpłatnego w wymiarze ustalonym z pracownikiem w porozumieniu.

Portal nadzorowany jest przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Partnerzy projektu: Łukasiewicz - Instytut Logistyki i Magazynowania, Krajowa Izba Gospodarcza. Projekt jest współfinansowany z Programu Polska Cyfrowa ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i jest kontynuacją projektu pt.: „Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej" finansowanego z Programu Innowacyjna Gospodarka oraz projektu „Uproszczenie i elektronizacja procedur" finansowanego z Programu Kapitał Ludzki.

Artykuły zamieszczone w serwisie GOV.PL, w których nie podajemy żadnych dodatkowych informacji na temat praw autorskich, należą do informacji publicznych i udostępniamy je bezpłatnie. Korzystanie z nich, niezależnie od celu i sposobu korzystania, nie wymaga zgody Ministerstwa. Dostępne są w ramach licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 3.0 Polska. Serwis Biznes.gov.pl używa plików cookies. Kontynuując przeglądanie naszej witryny bez zmiany ustawień przeglądarki, wyrażasz zgodę na użycie plików cookie. Zawsze możesz zmienić ustawienia przeglądarki i zablokować te pliki.