Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Uznawanie kwalifikacji zawodowych w krajach UE

Zasady uznawania polskich kwalifikacji zawodowych w krajach UE

Zawodem regulowanym jest taka profesja, którą można wykonywać dopiero po zdobyciu odpowiedniego dyplomu, zdaniu egzaminu albo rejestracji w organizacji zawodowej.

Każdy kraj UE ma swoją listę zawodów regulowanych, a w zależności od kraju różne urzędy/instytucje mogą przyznawać prawo do jego wykonywania.

Ze względu na tak dużą swobodę regulacji przez poszczególne kraje członkowskie, Komisja Europejska udostępnia Bazę zawodów regulowanych, gdzie znajdziesz informacje o takich zawodach w poszczególnych krajach UE, a także informacje o organach/instytucjach przyznających prawo do wykonywania zawodu regulowanego.

W każdym kraju istnieje również Krajowy punkt kontaktowy ds. kwalifikacji zawodowych. Potwierdza on jakie zasady będą miały zastosowanie w twoim przypadku w kraju, w którym chcesz pracować.

Może się zdarzyć tak, że zawód który chcesz wykonywać nie jest regulowany w Polsce, ale jest regulowany w innym kraju UE. Wtedy najczęściej musisz udowodnić co najmniej roczny staż w tym zawodzie w okresie ostatnich 10 lat.

W przypadku, gdy zawód jest regulowany w Polsce ale nie jest regulowany w kraju, w którym chcesz go wykonywać, masz do niego swobodny dostęp.

W zależności od tego, w jaki sposób zamierzasz wykonywać pracę w zawodzie regulowanym, inaczej wygląda procedura uznawania kwalifikacji.

Jeżeli zamierzasz się osiedlić w kraju, który reguluje dany zawód, potrzebujesz uznania swoich kwalifikacji przez państwo przyjmujące. Jeżeli w państwie regulacji zamierzasz tymczasowo świadczyć usługi związane z wykonywaniem zawodu regulowanego, musisz złożyć odpowiednie oświadczenie na piśmie.

Swoboda przedsiębiorczości

Z chwilą złożenia wniosku do odpowiedniego organu, władze kraju przyjmującego mają miesiąc na potwierdzenie jego przyjęcia i ewentualnego zażądania uzupełnienia dokumentów. Co do zasady, od chwili otrzymania kompletnego wniosku władze mają cztery miesiące na podjęcie decyzji o tym, czy masz odpowiednie kwalifikacje do wykonywania zawodu regulowanego na terytorium państwa przyjmującego.

W przypadku niektórych wolnych zawodów (lekarzy, pielęgniarek ogólnych, położnych, lekarzy weterynarii, lekarzy dentystów, farmaceutów i architektów), jeżeli ich przedstawicielom przysługuje prawo do automatycznego uznania kwalifikacji, ten termin jest skrócony do trzech miesięcy.

Tymczasowe świadczenie usług

Jeżeli masz zarejestrowaną działalność w jednym kraju UE, a chcesz świadczyć tymczasowo usługi w innym, wystarczy, że złożysz odpowiednie oświadczenie na piśmie. Jeśli jednak wykonywanie Twojego zawodu wiąże się z konsekwencjami natury zdrowotnej lub związanymi z bezpieczeństwem, Twoje kwalifikacje mogą zostać skontrolowane.

Podstawowe zasady uznawania kwalifikacji w UE

Regulacje unijne dążą do tego, aby w pełni wykwalifikowany pracownik miał prawo do wykonywania tego samego zawodu w innym państwie członkowskim. Uznanie kwalifikacji zawodowych umożliwia podjęcie lub wykonywanie regulowanego zawodu lub działalności na takich samych zasadach, jakie obowiązują osoby, które uzyskały kwalifikacje w tym państwie.

Ogólny system uznawania kwalifikacji

Jeżeli dany zawód jest regulowany, osoba, która uzyskała kwalifikacje w innym państwie członkowskim, potrzebuje ich oficjalnego uznania. Uznania kwalifikacji zawodowych dokonują właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego.

W przypadku zawodów nieregulowanych, zatrudnienie pracownika posiadającego kwalifikacje uzyskane w innym kraju członkowskim UE zależy od pracodawcy.

W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji właściwy organ sprawdza:

  • odpowiedni poziom wykształcenia
  • kwalifikacje dające prawo wykonywania danego zawodu w państwie, w którym zostały uzyskane.

W sytuacji, gdy występuje znacząca różnica pomiędzy kształceniem zdobytym przez daną osobę, a kształceniem wymaganym w przyjmującym państwie członkowskim lub zakresami zawodu państwo członkowskie może uzależnić uznanie kwalifikacji od odbycia przez wnioskodawcę stażu adaptacyjnego (trwającego nie dłużej niż 3 lata) lub zdania testu umiejętności (tzw. środki wyrównawcze - zasadniczo do wyboru osoby zainteresowanej).

W sytuacji, gdy dany zawód nie jest regulowany w państwie członkowskim wnioskodawcy, wymagane jest, aby poza przedstawieniem dowodów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, osoba potwierdziła wykonywanie tego zawodu w pełnym wymiarze czasu pracy przez rok w okresie ostatnich dziesięciu lat albo przedstawiła dokument potwierdzający ukończenie kształcenia regulowanego.

System automatycznego uznawania kwalifikacji w tzw. zawodach sektorowych

W zawodach sektorowych uznanie kwalifikacji odbywa się w sposób automatyczny, pod warunkiem posiadania przez wnioskodawcę dokumentów poświadczających kwalifikacje (dyplomów, zaświadczeń) wymienionych w załączniku V lub VI do dyrektywy 2005/36/WE. Uznanie kwalifikacji może również nastąpić na podstawie praw nabytych.

System automatycznego uznawania kwalifikacji potwierdzonych doświadczeniem zawodowym w zakresie określonej działalności przemysłowej, rzemieślniczej lub handlowej

Rodzaje działalności przemysłowej, rzemieślniczej i handlowej ujęte w dyrektywie 2005/36/WE (Rozdział II Tytułu III) podlegają automatycznemu uznaniu kwalifikacji potwierdzonych doświadczeniem zawodowym na określonych warunkach. Elementami branymi pod uwagę przy uznawaniu doświadczenia zawodowego są jego długość i forma (np. praca na własny rachunek, jako pracownik najemny, kierownik przedsiębiorstwa).

System oparty o uznawanie doświadczenia zawodowego dotyczy i podlega warunkom określonym w wykazach I, II i III załącznika IV odnoszących się do różnych sektorów, takich jak, np.:

  • branża: włókiennicza, chemiczna i naftowa, poligraficzna, produkcyjna, budowlana itp.
  • produkcja środków transportu
  • działalność związana z transportem
  • telekomunikacja
  • studia fotograficzne itp.
  • restauracje i hotele
  • usługi: pocztowe, osobiste, dla lokalnej społeczności, rekreacyjne itp.

Uproszczony system uznawania kwalifikacji

Dla osoby, która posiada prawo wykonywania zawodu w jednym z państw członkowskich UE (państwo siedziby), w razie przeniesienia się do innego państwa (przyjmującego) w celu tymczasowego i okazjonalnego wykonywania zawodu, przewidziana jest procedura uproszczona. Państwo przyjmujące ocenia indywidualnie tymczasowy i okazjonalny charakter świadczenia usług, przy uwzględnieniu przede wszystkim jego długości, częstotliwości, regularności i ciągłości.

Zasady uznawania kwalifikacji zawodowych obywatela Polski do wykonywania zawodu regulowanego w kraju UE

W przypadku, gdy chcesz wykonywać zawód, który w innym niż Polska państwie członkowskim należy do grupy zawodów regulowanych, musisz uzyskać uznanie swoich kwalifikacji zawodowych w przyjmującym państwie członkowskim.

W przypadku, gdy państwo przyjmujące wymaga złożenia zaświadczenia o posiadaniu doświadczenia zawodowego nabytego w Polsce w danym zawodzie regulowanym, organem właściwym w Polsce do wydania stosownego zaświadczenia stwierdzającego charakter, okres i rodzaj działalności jest, w zależności od województwa, marszałek województwa lub wojewódzki urząd pracy.

W przypadku pytań i wątpliwości dotyczących systemu uznawania kwalifikacji w wybranym państwie członkowskim UE należy skontaktować się z wyznaczonym na poziomie krajowym ośrodkiem informacji, gdzie można dowiedzieć się więcej na temat przepisów krajowych i uzyskać doradztwo w zakresie przysługującego prawa.

Jeśli planujesz karierę zawodową w europejskim kraju, pamiętaj, że wynikające z zasady swobody przepływu pracowników prawo do podjęcia pracy w danym kraju nie oznacza automatycznie możliwości jej wykonywania. Praca w niektórych zawodach wymaga uznania kwalifikacji. Każdy kraj ma swoją listę zawodów regulowanych, dodatkowo w poszczególnych państwach warunki i procedury uznawania kwalifikacji mogą się od siebie różnić. To, czy dany zawód podlega regulacji w interesującym ciebie kraju można sprawdzić w Bazie zawodów regulowanych, udostępnionej przez Komisję Europejską.

Jeżeli chcesz wyjechać z Polski i wykonywać w innym kraju Unii Europejskiej działalność regulowaną, to możesz potwierdzić swoje doświadczenie zawodowe zdobyte w Polsce. Wystarczy uzyskać zaświadczenie stwierdzające charakter, okres i rodzaj wykonywanej działalności. Chodzi o legalne wykonywanie działalności w pełnym wymiarze czasu pracy (przez określony okres) lub niepełnym wymiarze czasu pracy (przed odpowiednio dłuższy okres)

Czy ta strona była przydatna?