Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Zasady ubezpieczenia pracowników w ZUS

Zgłoszenie pracowników do ZUS i rozliczanie ZUS za pracowników, wysokość składek za pracowników

Założyłeś firmę i chcesz zatrudniać pracowników? Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje na temat ubezpieczeń pracowników i zgłaszania ich do ZUS.

Jeżeli zatrudniasz pracowników, to do twoich obowiązków należy m.in zgłoszenie ich do ZUS. Ty jesteś płatnikiem składek do ZUS. I ty masz comiesięczne obowiązki z tym związane.

Musisz sporządzać dokumenty rozliczeniowe oraz naliczać i opłacać właściwe składki ubezpieczeniowe do ZUS w każdym miesiącu – do 15 dnia miesiąca za zatrudnionych pracowników.

Jakie ubezpieczenia obejmują pracowników

Pracownicy etatowi

Obowiązkowe ubezpieczenia:

  • emerytalne
  • rentowe
  • chorobowe
  • wypadkowe
  • zdrowotne.

Osoby wykonujące umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług albo współpracują przy wykonywaniu tych umów

Obowiązkowe ubezpieczenia:

  • emerytalne
  • rentowe
  • wypadkowe
  • zdrowotne.

Dobrowolne ubezpieczenia:

  • chorobowe

Uwaga! Jeżeli zleceniobiorcy są uczniami szkół gimnazjalnych, ponadgimnazjalnych ponadpodstawowych lub studentami i nie ukończyły 26 lat, to nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.

Umowy o dzieło

Umowy o dzieło nie są oskładkowane. Jeżeli jednak zawrzesz umowę o dzieło ze swoim pracownikiem, wtedy płacisz obowiązkowe ubezpieczenia zarówno z tytułu umowy o pracę (albo zlecenia) oraz umowy o dzieło.

Członkowie rad nadzorczych

Informacje dotyczące ubezpieczenia członków rad nadzorczych, znajdziesz w materiale ZUS. Zobacz:

Ważne!

  • Jeśli pracownik nie jest objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, może przystąpić do nich dobrowolnie. Nie dotyczy to ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.   
  • Ubezpieczenie wypadkowe obejmuje pracownika, jeśli ma ubezpieczenia emerytalne i rentowe (obowiązkowe albo dobrowolne).
  • Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe można mieć tylko wtedy, gdy jest się objętym obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. 

Jeśli pracownik ma więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń, sprawdź:

Inne składki za pracowników

Fundusz Pracy

Składki na Fundusz Pracy odprowadza się obowiązkowo m.in. za:

  • pracowników (w stosunku pracy lub stosunku służbowym)
  • osoby wykonujące pracę nakładczą
  • osoby wykonujące umowyagencyjne lub umowy zlecenia albo inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osoby z nimi współpracujące.

Ważne!

Jeśli zleceniodawca jest osobą fizyczną i nie zatrudnia ani jednego pracownika, nie opłaca składek na FP za osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych (np. zlecenie)

Inne fundusze

Dodatkowo (w zależności m.in. od liczby pracowników i rodzaju pracy) możesz odprowadzać składki na:

  • Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
  • Funduszu Emerytur Pomostowych (jeśli pracownicy wykonują pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze).

Podstawa wymiaru składek ZUS pracowników

Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika (czyli kwotą, od której oblicza się procentowo wysokość składki) jest wynagrodzenie brutto wraz z wszystkimi innymi dodatkami pieniężnymi. Do podstawy wymiaru składek nie wlicza się m.in. wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego. Zasada ta nie dotyczy jednak składki zdrowotnej. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracownika pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez pracownika.

Jeżeli wynagrodzenie jest określone inaczej niż kwotowo np. prowizyjnie, według stawki godzinowej, akordowej lub prowizyjnie to podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia.

Zobacz:

W przypadku składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe obowiązuje zasada 30-krotności. Zgodnie z tą zasadą, roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Od nadwyżki ponad tą kwotę nie przekazujesz za ubezpieczonego składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Przy ustaleniu, czy nastąpiło przekroczenie rocznej kwoty podstawy wymiaru składek, uwzględnia się podstawę wymiaru składek ze wszystkich  tytułów ubezpieczeniowych (np. umowa o pracę, umowa-zlecenie). Bez znaczenia pozostaje fakt, czy ubezpieczenia z danego tytułu były obowiązkowe, czy też osoba zainteresowana dobrowolnie przystąpiła do ubezpieczenia emerytalnego i rentowych.

Ważne! Ubezpieczony jest zobowiązany zawiadomić wszystkich płatników o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy wymiaru składek, gdy jest zatrudniony w kilku zakładach pracy. Jeśli przekazana informacja będzie błędna, ubezpieczony odpowie za nieopłacenie należnych składek.

Składki ZUS pracowników

Wysokości składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, zdrowotne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe (np. Fundusz Pracy) są określane jako odpowiedni procent podstawy wymiaru (zobacz tabelę poniżej).

Natomiast stopa procentowa ubezpieczenia wypadkowego jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek i zależy od liczby zatrudnionych pracowników, rodzaju wykonywanej pracy i poziomu zagrożeń zawodowych. Zasady różnicowania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe określają przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Stopa procentowa składki wypadkowej

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek i ustalana na rok składkowy (okres od 1 kwietnia danego roku do 31 marca następnego roku). Jest uzależniona od rodzaju prowadzonej działalności i liczby ubezpieczonych pracowników.

  • W przypadku firm zatrudniających nie więcej niż 9 pracowników, składka wynosi 50% najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy, tj. obecnie 1,67%.
  • Składka ubezpieczenia wypadkowego dla firmy zgłaszającej do ubezpieczenia co najmniej 10 osób jest ustalana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. ZUS ustali wysokość składki dla takiego przedsiębiorcy pod warunkiem, że za trzy kolejne ostatnie lata kalendarzowe przekazał on do ZUS informację ZUS IWA. Wysokość składki wypadkowej dla danego przedsiębiorcy ustalana jest w takim przypadku poprzez pomnożenie ubezpieczenia wypadkowego określonego dla grupy działalności, do której należy płatnik składek i wskaźnika korygującego. Wskaźniki korygujące ustalane są na podstawie rozporządzenia oraz na podstawie wielkości różnicy pomiędzy kategorią ryzyka dla grupy działalności, do której należy płatnik, a kategorią ryzyka ustaloną przez ZUS dla danego płatnika na podstawie danych wykazanych w informacjach ZUS IWA.
  • Pozostali płatnicy składek, czyli ci, którzy nie składali formularzy ZUS IWA za 3 ostatnie lata kalendarzowe, a zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego minimum 10 osób, zobowiązani są do samodzielnego ustalenia wysokości składki wypadkowej. Stopę tą powinni ustalić na podstawie załącznika nr 2 do rozporządzenia. Aby tego dokonać, należy najpierw sprawdzić, do jakiego rodzaju przeważającej działalności według PKD firma została zaklasyfikowana. Następnie na podstawie dwóch pierwszych cyfr należy ustalić, do jakiej sekcji/działu firma jest przydzielona i dzięki tej informacji można odczytać wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe z załącznika do w/w rozporządzenia.

Zobacz:

jak ustala się stopę procentową składki wypadkowej 

W zależności od rodzaju ubezpieczenia, składka może być finansowana przez pracownika, pracodawcę albo wspólnie.

Składki ZUS pracownika oraz kto je finansuje

Rodzaj składki

Finansowana przez pracownika

Finansowana przez pracodawcę

Razem

Emerytalna

9,76%

9,76%

19,52%

Rentowa

1,50%

6,50%

8%

Zdrowotna

9%

-

9%

Chorobowa

2,45%

-

2,45%

Wypadkowa

-

jeżeli zgłaszanych jest co najmniej 10 ubezpieczonych* -  0,67% do 3,33%*

jeżeli zgłaszanych jest nie więcej niż 9 ubezpieczonych - 1,67%

jeżeli zgłaszanych jest co najmniej 10 ubezpieczonych* - 0,67% do 3,33%*

jeżeli zgłaszanych jest nie więcej niż 9 ubezpieczonych - 1,67%

Fundusz Pracy

-

2,45%

2,45%

FGŚP

-

0,10%

0,10%

Fundusz Emerytur Pomostowych - 1,5% 1,5%

Uwaga! Składka na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników.Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalana jest zgodnie z rozporządzeniem.

Jeżeli pracownik jest na urlopie wychowawczym albo pobiera zasiłek macierzyński składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansuje w całości budżet państwa.

Czy ta strona była przydatna?