Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Rodzaje ubezpieczeń przedsiębiorcy

Jeśli prowadzisz firmę i jest to twój jedyny tytuł do ubezpieczeń (czyli np. nie pracujesz dodatkowo na etacie), obowiązkowo opłacasz składki na następujące ubezpieczenia społeczne:

  • emerytalne
  • rentowe
  • wypadkowe

Tylko ubezpieczenie chorobowe jest dla ciebie dobrowolnie.

Obowiązkowe jest również ubezpieczenie zdrowotne.

Jeśli prowadzisz działalność na emeryturze albo prowadzisz działalność i pracujesz na cały etat (albo przy innych zbiegach tytułów do ubezpieczeń), ubezpieczenia emerytalne i rentowe z działalności nie będą dla ciebie obowiązkowe. Możesz wtedy przystąpić do nich dobrowolnie. W takiej sytuacji nie będziesz mógł jednak przystąpić do ubezpieczenia chorobowego (jest to możliwe tylko gdy jesteś objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi).

Jesteś objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i wypadkowym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania (oprócz okresu, na który zawiesisz działalność), a ubezpieczeniem zdrowotnym także w ciągu 30 dni od momentu ustania obowiązku do ubezpieczeń.

Do ubezpieczenia chorobowego możesz przystąpić w każdym momencie prowadzenia działalności (jest dobrowolne). Jesteś objęty tym ubezpieczeniem od dnia, który wskażesz we wniosku, ale nie wcześniej niż od dnia, w którym go złożysz. Jeśli jednak wniosek o objęcie ubezpieczeniem złożysz w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązkowych ubezpieczeń (np. rozpoczęcia działalności gospodarczej), to objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku (czyli od dnia rozpoczęcia działalności). W przypadku ubezpieczenia chorobowego, prawo do zasiłku chorobowego uzyskasz dopiero po upływie tzw. okresu wyczekiwania, który wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (okres wyczekiwania nie obowiązuje w przypadku zasiłku macierzyńskiego)

Kogo obejmują przepisy ubezpieczeniowe dotyczące przedsiębiorców?

Ubezpieczeniom obowiązkowym podlegają:

  • przedsiębiorca posiadający wpis do CEIDG, w tym wspólnik spółki cywilnej
  • wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej
  • osoba wykonująca wolny zawód
  • twórca i artysta
  • osoba prowadząca publiczną lub niepubliczna szkołę, lub inną formę wychowania przedszkolnego.

Rodzaje ubezpieczeń i sposób wyliczania składki (podstawa wymiaru składki)

Jeśli zakładasz firmę i będziesz opłacać składki na ubezpieczenia, powinieneś znać zasady ustalania podstawy wymiaru składek, czyli inaczej mówiąc kwoty, od której będziesz obliczać procentowo wysokość składek. Pamiętaj, że podstawa, od której obliczasz składki zależy od rodzaju ubezpieczenia i korzystania z ulg.

  • Jeśli opłacasz standardowe składki, to podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe oraz Fundusz Pracy stanowi kwota nie niższa niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na dany rok kalendarzowy.
  • Gdy opłacasz preferencyjne składki, to podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe stanowi kwota nie niższa niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.

Wysokości składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe, wyrażone są w formie stopy procentowej i wynoszą:

  • na ubezpieczenie emerytalne 19,52% podstawy
  • na ubezpieczenia rentowe 8,00% podstawy
  • na ubezpieczenie chorobowe 2,45% podstawy
  • na ubezpieczenie wypadkowe zróżnicowana.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne oblicza się według innych zasad. Stawka wynosi 9% podstawy. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorców (i osób współpracujących) jest zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku kalendarzowego, włącznie z wypłatami z zysku

Pamiętaj! Składki na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, wypadkowe i dobrowolne chorobowe naliczasz od tej samej podstawy wymiaru składek. Jeśli będziesz chciał podwyższyć podstawę np. dla ubezpieczenia chorobowego, będziesz musiał zwiększyć wysokość pozostałych składek. Musisz jednak pamiętać, że:

  • podstawy na ubezpieczenie chorobowe nie możesz podnieść do wysokości przekraczającej 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek
  • podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

Stawki ZUS oraz zasady opłacania składek znajdziesz w ulotce:

Ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Ubezpieczenie emerytalne daje ci prawo do pobierania emerytury po osiągnieciu wieku emerytalnego.

Ubezpieczenie rentowe gwarantuje świadczenia pieniężne, w przypadku utraty dochodów z powodu niezdolności do pracy lub śmierci(dla członków rodziny).

W odróżnieniu od składek odprowadzanych np. za pracowników, wysokość składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przedsiębiorcy nie zależy od przychodu. ty sam (przy uwzględnieniu minimalnych i maksymalnych progów) decydujesz, od jakiej podstawy płacisz składki. Od wysokości składek zależy wysokość twoich świadczeń. .

Zasada trzydziestokrotności

Oprócz progów minimalnych, obowiązują również maksymalne progi rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym roku kalendarzowym. Nie może być ona wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Od nadwyżki ponad tę kwotę nie przekazujesz składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Przy ustaleniu, czy nastąpiło przekroczenie rocznej  podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, uwzględniasz podstawę wymiaru składek ze wszystkich tytułów  (np. z działalności gospodarczej, umowy o pracę, umowy-zlecenia). Nie ma znaczenia , czy ubezpieczenia z danego tytułu były obowiązkowe, czy też dobrowolne.

Ubezpieczenie wypadkowe

Ubezpieczenie to zapewnia ochronę w razie niezdolności do pracy z powodu wypadku w pracy lub choroby zawodowej. W razie wypadku przy pracy masz prawo m.in. do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, odszkodowania, renty z tytułu niezdolności do pracy.

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie wypadkowe, tak jak dla innych  ubezpieczeń społecznych (emerytalnego rentowych i chorobowego) nie może być niższa niż:

  • 30%  minimalnego wynagrodzenia przy preferencyjnych składach
  • 60% przeciętnego wynagrodzenia przy standardowych składkach.

Stopa procentowa składki wypadkowej

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek i ustalana na rok składkowy (okres od 1 kwietnia danego roku do 31 marca następnego roku).

Stopa procentowa składki wypadkowej zależy od rodzaju prowadzonej działalności i liczby osób zgłaszanych do ubezpieczenia wypadkowego .

  • Jeśli firma zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych, stopa procentowa składki wynosi 50% najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok składkowy, tj. obecnie 1,67%.
  • Jeśli firma zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 osób i złożyła w ZUS informację ZUS IWA za trzy kolejne ostatnie lata kalendarzowe, to stopę procentową składki wypadkowej  ustala Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Mnoży stopę procentową składki ustaloną dla grupy działalności, do której należy płatnik składek z uwagi na swój rodzaj przeważającej działalności wg PKD i wskaźnik korygujący. Wskaźniki korygujące ustalane są na podstawie rozporządzenia oraz na podstawie wielkości różnicy pomiędzy kategorią ryzyka dla grupy działalności, do której należy płatnik, a kategorią ryzyka ustaloną przez ZUS dla danego płatnika na podstawie danych wykazanych w informacjach ZUS IWA.

Zobacz poradnik ZUS IWA (PDF)

  • Pozostali płatnicy składek, czyli ci, którzy nie składali formularzy ZUS IWA za 3 ostatnie lata kalendarzowe, a zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego minimum 10 osób, samodzielnie ustalają wysokość składki wypadkowej na podstawie załącznika nr 2 do rozporządzenia.

Ubezpieczenie zdrowotne

Składki na ubezpieczenie zdrowotne są obowiązkowe. Dzięki ubezpieczeniu masz prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Co ważne, jeśli uzyskujesz przychody z więcej niż jednego tytułu, gdzie ubezpieczenie zdrowotne jest wymagane, to wówczas składka zdrowotna musi być odprowadzana z każdego z tych tytułów odrębnie. Jeżeli równocześnie pracujesz na podstawie umowy o pracę i prowadzisz działalność gospodarczą, składka jest pobierana z obu tytułów – zostanie zapłacona podwójnie. Jeżeli prowadzisz indywidualną działalność, jesteś dodatkowo wspólnikiem w dwóch spółkach cywilnych i pracujesz na etacie – zapłacisz składkę czterokrotnie (w uproszczeniu). Składka zdrowotna jest niepodzielna i odprowadzana zawsze w pełnej wysokości (czyli nawet za niepełny miesiąc).

Stawka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9%. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorców (i osób współpracujących) jest zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku. Składka w takiej wysokości obowiązuje przez cały rok kalendarzowy od 1 stycznia do 31 grudnia.

Ważne! Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie jest ograniczona do 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Do ubezpieczenia zdrowotnego zgłaszasz również członków rodziny, którzy nie mają obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (np. jako pracownik, zleceniobiorca, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, bezrobotny itp.) i nie są uprawnieni do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów koordynacji systemów zaopatrzenia społecznego w zakresie udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych.

Kto nie musi płacić składki zdrowotnej

Nie wszyscy przedsiębiorcy muszą opłacać za siebie składki na ubezpieczenie zdrowotne lub też opłacać je w pełnej wysokości. Z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne jest zwolniony przedsiębiorca, który jest emerytem lub rencistą i którego świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza kwoty minimalnego wynagrodzenia albo jest osobą zaliczoną do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności pod warunkiem, że jego przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie przekraczają miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury albo gdy  rozlicza podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Przykład

Jan Kowalski jest emerytem z miesięczną emeryturą 1700 zł. Jednocześnie od czerwca 2017 r. prowadził działalność gospodarczą, którą pod względem podatkowym rozliczał na zasadach ogólnych. W czerwcu 2017 r. uzyskał przychody z działalności gospodarczej w wysokości 350 zł, w lipcu 2017 r. w wysokości 400 zł, w sierpniu 2017 r. w wysokości 800 zł, we wrześniu 2017 r. w wysokości 380 zł. Jan Kowalski spełnia pierwszy z warunków do zwolnienia z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż jego emerytura w wysokości 1700 zł jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia (w 2017 r. – 2000 zł). Drugi warunek jest spełniony, gdy przychody z działalności gospodarczej nie przekraczają 50% kwoty najniższej emerytury (od 1 marca 2017 r. do 28 lutego 2018 r.  najniższa emerytura wynosiła 1000 zł). Warunek ten jest spełniony w czerwcu, w lipcu i we wrześniu. W związku z powyższym w tych miesiącach p. Jan Kowalski był zwolniony z opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast w sierpniu 2017 r. kwota przychodu (800 zł) była wyższa od połowy najniżej emerytury i dlatego też J. Kowalskiemu we wrześniu nie przysługiwało zwolnienie ze składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Osoba, która prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu przebywa na zasiłku macierzyńskim, zwolniona jest z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, jeżeli kwota zasiłku macierzyńskiego nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego.

Zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej przysługuje niezależnie od tego, z jakiego tytułu nabyłeś prawo do zasiłku macierzyńskiego. Na przykład kobieta, która prowadzi działalność gospodarczą i pracuje na etacie może nabyć prawo do zasiłku  z pracy etatowej i przysługuje jej zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Co ważne, korzystając ze zwolnienia z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, przedsiębiorca nadal podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i zachowuje prawo do świadczeń zdrowotnych. Prawo do zwolnienia z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przysługuje w tym miesiącu, w którym spełnione są opisane wyżej przesłanki do zwolnienia.

Jeśli przedsiębiorca ma orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, może opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne w niższej wysokości, tj. w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnej zaliczki na podatek dochodowy. Pod warunkiem, że pozarolnicza działalność gospodarcza stanowi jedyne źródło przychodu. Z ulgi mogą zatem skorzystać niepełnosprawni przedsiębiorcy rozliczający podatek dochodowy z tytułu prowadzonej działalności na zasadach ogólnych.

Ubezpieczenie chorobowe

Jeśli opłacasz składki na ubezpieczenie chorobowe masz prawo, tak jak pracownicy na etacie, do korzystania  z zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS. Za okres choroby nie musisz płacić składek.

Ubezpieczenie to daje ci również prawo do zasiłku macierzyńskiego

Kwota, od jakiej będziesz obliczał składkę na ubezpieczenie chorobowe (pamiętaj, że dla przedsiębiorcy jest ono dobrowolne), będzie taka sama, jak przy ubezpieczeniach emerytalnych i rentowych. Minimalna zadeklarowana podstawa nie może być mniejsza niż 60% przeciętnego wynagrodzenia (przy standardowym ZUS).

Podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie może być wyższa niż 250 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

Podstawę wymiaru dla zasiłku chorobowego stanowi średnia podstawa wymiaru składek za ostatnie 12 miesięcy poprzedzające niezdolność do pracy, pomniejszona o wskaźnik w wysokości 13,71%.

Czy ta strona była przydatna?