Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

Ważnym elementem zapewnienia sobie i pracownikom wygodnej bezpiecznej i higienicznej pracy są warunki higieniczno-sanitarne: szatnie, łazienki, kuchenki, jadalnie, pomieszczenia wypoczynkowe, a czasami minisiłownie i miejsca na inne sposoby relaksu.

Podstawowe definicje i zasady

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bhp pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi są:

  • szatnie
  • umywalnie, ustępy, pomieszczenia z natryskami, pomieszczenia higieny osobistej kobiet
  • jadalnie (z wyjątkiem stołówek)
  • pomieszczenia służące do schronienia się przed zimnem
  • pomieszczenia do prania, odkażania, suszenia, odpylania odzieży roboczej, ochronnej i środków ochrony indywidualnej.

Obowiązki pracodawcy

  • Pracodawca zapewnia pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, liczba i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii, rodzajów pracy i warunków wykonywania pracy.
  • Pracodawca jest obowiązany utrzymywać pomieszczenia higieniczno-sanitarne i urządzenia w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne korzystanie z nich.
  • Pomieszczenia higieniczno-sanitarne powinny znajdować się w tym samym budynku, w którym odbywa się praca lub w budynku połączonym obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane. Nie dotyczy to ustępów zaopatrzonych w szczelne zbiorniki nieczystości oraz pomieszczeń do ogrzewania się pracowników zatrudnionych na otwartej przestrzeni.
  • Pomieszczenia higieniczno-sanitarne należy tak lokalizować, aby pracownicy korzystając z nich, nie przechodzili przez pomieszczenia, w których są stosowane substancje trujące lub materiały zakaźne albo są wykonywane prace szczególnie brudzące, chyba że są to pracownicy pracujący w kontakcie z tymi czynnikami.
  • Pomieszczenia higieniczno-sanitarne powinny być ogrzewane, oświetlane i wentylowane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i polskimi normami.
  • Podłoga i ściany pomieszczeń higieniczno-sanitarnych powinny być łatwe do utrzymania w czystości.
  • Wysokość pomieszczeń higieniczno-sanitarnych nie powinna być w świetle mniejsza niż 2,5 m (z wyjątkiem łaźni ogólnie dostępnej, której wysokość powinna wynosić co najmniej 3,0 m). Dopuszcza się zmniejszenie wysokości pomieszczeń do 2,2 m w świetle, gdy są usytuowane w suterenie, piwnicy lub na poddaszu (z wyjątkiem ogólnie dostępnych ustępów i łaźni).
  • Jeżeli w zakładzie pracy nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i prace brudzące lub nie występują szczególne wymagania sanitarne, miejsca do spożywania posiłków, przechowywania odzieży oraz umywalki mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu.
  • Pracodawca zatrudniający pracowników niepełnosprawnych dostosowuje urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dojścia do potrzeb i możliwości tych pracowników zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.
  • Pracodawca zatrudniający do 20 pracowników zapewnia co najmniej ustępy i umywalki, a także warunki higienicznego przechowywania odzieży własnej (domowej), roboczej i ochronnej oraz spożywania posiłków.

Umywalnie, natryski, ustępy, szatnie

W pomieszczeniach umywalni i natrysków na podłogach wykonanych z materiałów o dużym przewodnictwie ciepła należy w miejscach mycia się ułożyć podkładki izolujące (podesty).

Umywalnie, pomieszczenia z natryskami i ustępy powinny być zorganizowane oddzielne dla kobiet i mężczyzn. Jeśli zatrudnionych jest do 10 osób na jednej zmianie, pomieszczenie może być wspólne pod warunkiem zapewnienia możliwości osobnego korzystania.

Wymagania dotyczące umywalni

  • W umywalni należy zapewnić co najmniej dwukrotną (2x) wymianę powietrza w ciągu godziny, natomiast w pomieszczeniach z natryskami nie mniej niż pięciokrotną (5x) w ciągu godziny.
  • Na każdych ośmioro pracowników najliczniejszej zmiany, wykonujących prace powodujące zabrudzenie ich ciała, powinna przypadać co najmniej jedna kabina natryskowa.
  • Przy pracach związanych ze stosowaniem lub wydzielaniem się substancji trujących, zakaźnych, promieniotwórczych, drażniących lub uczulających oraz innych substancji o nieprzyjemnym zapachu, a także przy pracach pylących w wilgotnym i gorącym mikroklimacie lub powodujących intensywne brudzenie należy zapewnić co najmniej jedną kabinę natryskową na każdych pięcioro pracowników i co najmniej jedną przy mniejszej liczbie zatrudnionych.
  • Temperatura wody ciepłej przy stosowaniu centralnej regulacji lub zbiorowego mieszania wody powinna wynosić od 35°C do 40°C, a w przypadku indywidualnego mieszania wody – od 50°C do 60°C.

Wymagania dotyczące ustępów

  • Powinny być zlokalizowane w odległości nie większej niż 75 m od stanowiska pracy. Odległość może być większa dla pracowników pracujących stale na otwartej przestrzeni, lecz nie przekraczać 125 m od najdalszego stanowiska pracy.
  • Powinny mieć wejściowe pomieszczenie izolujące, wyposażone w umywalki z dopływem ciepłej i zimnej wody (co najmniej jedna umywalka na trzy miski ustępowe lub pisuary, nie mniej niż jedna przy mniejszej liczbie).
  • W budynkach ustępy powinny być urządzone na każdej kondygnacji. Jeżeli na kondygnacji pracuje mniej niż 10 osób, ustępy mogą znajdować się nie dalej niż na sąsiedniej kondygnacji.
  • Zainstalowane w toaletach miski ustępowe i pisuary powinny być spłukiwane bieżącą wodą i podłączone do kanalizacji.

Wymagania dotyczące szatni

W skład zespołu szatni powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną.
Szatnia kobiet powinna być osobna, chyba że zatrudniono mniej niż 5 osób na jednej zmianie, wtedy może być wspólna. Kobiety powinny mieć zapewnione kabiny do przebierania się.

Typy szatni:

  • szatnie odzieży własnej pracowników do przechowywania ubrań należących do pracowników (odzież ta nie powinna się stykać z odzieżą roboczą i środkami ochrony indywidualnej)
  • szatnie odzieży roboczej i ochronnej do przechowywania odzieży i obuwia roboczego i środków ochrony indywidualnej
  • szatnie podstawowe przeznaczone do przechowywania odzieży własnej pracowników oraz odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej
  • szatnie przepustowe, składające się z części przeznaczonej na odzież własną pracowników, części na odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej oraz przepustowego zespołu sanitarnego z natryskami, łączącego obie te części.

Szatnie powinny:

  • być urządzone w oddzielnych lub wydzielonych pomieszczeniach, suchych i w miarę możliwości oświetlonych światłem dziennym
  • mieć miejsca siedzące dla co najmniej połowy zatrudnionych na najliczniejszej zmianie
  • mieć zapewnioną czterokrotną (4x) wymianę powietrza na godzinę, a w pomieszczeniach wyposażonych w okna otwierane przeznaczonych dla nie więcej niż 10 pracowników – nie mniejszą niż dwukrotna (2x) wymiana powietrza na godzinę
  • do umywalek powinna być doprowadzona bieżąca woda ciepła i zimna.

Jadalnie, miejsca wypoczynku kobiet, pomieszczenia chroniące

Pracodawca zatrudniający powyżej 20 pracowników na jednej zmianie zapewnia pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków, zwane jadalnią. Jadalni nie trzeba organizować, jeśli w zakładzie pracy wykonywana jest wyłącznie praca biurowa.

Typy jadalni:

  • jadalnia do spożywania posiłków własnych (typ I)
  • jadalnia do spożywania posiłków własnych i wydawania napojów (typ II)
  • jadalnia z zapleczem do spożywania posiłków profilaktycznych (typ III).

Miejsce wypoczynku kobiet i karmiących matek

W zakładzie pracy zatrudniającym na jedną zmianę więcej niż 20 kobiet w jednym budynku należy urządzić pomieszczenie z miejscami do wypoczynku w pozycji leżącej dla kobiet w ciąży i karmiących matek, przyjmując co najmniej jedno miejsce na każdych 300 kobiet zatrudnionych na jednej zmianie (co najmniej jedno miejsce przy niższych wskaźnikach).

Specjalna pralnia

Jeśli w zakładzie pracy odzież robocza lub ochronna przeznaczona do prania może stać się powodem skażenia innej odzieży pranej jednocześnie lub jeżeli jest szczególnie zabrudzona, a także gdy wymagają tego specjalne względy higieny produkcji, powinna być urządzona specjalna pralnia odzieży wyposażona w mechaniczne urządzenia do prania.

Pomieszczenia chroniące

Przy pracach wykonywanych na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych pomieszczeniach należy zapewnić pracownikom w pobliżu miejsc pracy pomieszczenia umożliwiające im schronienie się przed opadami atmosferycznymi, ogrzanie się i zmianę odzieży. Pomieszczenia te powinny być zaopatrzone w urządzenia do podgrzewania posiłków. Temperatura w pomieszczeniach powinna wynosić co najmniej 16°C.

Portal nadzorowany jest przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Partnerzy projektu: Łukasiewicz - Instytut Logistyki i Magazynowania, Krajowa Izba Gospodarcza. Projekt jest współfinansowany z Programu Polska Cyfrowa ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i jest kontynuacją projektu pt.: „Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej" finansowanego z Programu Innowacyjna Gospodarka oraz projektu „Uproszczenie i elektronizacja procedur" finansowanego z Programu Kapitał Ludzki.

Artykuły zamieszczone w serwisie GOV.PL, w których nie podajemy żadnych dodatkowych informacji na temat praw autorskich, należą do informacji publicznych i udostępniamy je bezpłatnie. Korzystanie z nich, niezależnie od celu i sposobu korzystania, nie wymaga zgody Ministerstwa. Dostępne są w ramach licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 3.0 Polska. Serwis Biznes.gov.pl używa plików cookies. Kontynuując przeglądanie naszej witryny bez zmiany ustawień przeglądarki, wyrażasz zgodę na użycie plików cookie. Zawsze możesz zmienić ustawienia przeglądarki i zablokować te pliki.