print

Konwencja TIR

Przesłanką powołania Konwencji TIR jest ułatwienie i uproszczenie międzynarodowego transportu towarów. Polega ono  na tym, że podczas przekraczania granicy w urzędach celnych  umawiających się stron Konwencji nie są pobierane żadne dodatkowe zabezpieczenia czy gwarancje należności celno - podatkowych  mogące obowiązywać  w kraju tranzytowym lub kraju przeznaczenia. Taką rolę spełnia bowiem funkcjonujący w ramach Konwencji karnet TIR.  Zastosowanie  w/w karnetu pozwala również, co do zasady, uwolnić się od wymogu sporządzania dokumentacji celnej. Nadto realizacja przewozu pod osłoną wspomnianego karnetu prowadzi do uznawania zamknięć celnych nakładanych na środki transportu w chwili rozpoczęcia lub kontynuacji procedury tranzytu i w efekcie  znosi czynności kontroli towarzyszące przekraczaniu granicy. Również w trakcie przemieszczania taka kontrola może być prowadzona tylko w uzasadnionych przypadkach podejrzenia popełnienia przestępstwa lub nadużycia. Aby temu zapobiec przewóz w ramach w/w konwencji powinien odbywać się specjalnie przystosowanymi pojazdami (posiadającymi świadectwo uznania)  oznaczonymi tablicą z napisem TIR. Więcej na ten temat w artykule pt. ”Świadectwo uznania  pojazdów przystosowanych do przewozu towarów w ramach procedury TIR".

  •  Zakres stosowania

Konwencję TIR  podpisało 68  stron włączając w to Unię Europejską, z czego operacje TIR można realizować w 58 krajach. Umowa ta obejmuje całą Europę, a także Afrykę Północną oraz Bliski i Środkowy Wschód.  Stronami  umowy  są  też Stany Zjednoczone Ameryki i Kanada  a w Ameryce Południowej Chile i Urugwaj. Zainteresowanie rozwiązaniami, które proponuje konwencja TIR  wyraziły też kraje azjatyckie. W efekcie system opierający się na wspomnianej umowie może w niedalekiej przyszłości stać się globalnym system celnym wykorzystywanym w transporcie międzynarodowym.

Przewozy w ramach procedury TIR mogą być realizowane w następujących przypadkach:

  • jeżeli przewóz rozpoczął się lub ma się zakończyć poza Unią Europejską;
  • jeżeli dotyczy przewozu realizowanego z jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze Unii Europejskiej przez terytorium kraju trzeciego.

Przepisy zawarte w Konwencji TIR odnoszą się wyłącznie do drogowego transportu towarów w ruchu międzynarodowym. Oznacza to, że karnet TIR funkcjonujący w ramach w/w rozwiązań nie znajduje zastosowania  do innych rodzaju transportu a  w przypadku transportu drogowego nie będzie obowiązywał gdy przemieszczanie towaru nie prowadzi do zmiany obszaru celnego. Inaczej mówiąc karnet  można otworzyć tylko gdy przewóz spowoduje przekroczenie granicy celnej.

Operacji TIR nie można stosować w stosunku do grupy towarów wrażliwych, do których zalicza się:

- produkty tytoniowe

- alkohol i produkty pochodne.

Treść Konwencji znajdziesz na stronach  eur-lex  stanowiących bazę aktów prawnych obowiązujących w UE.

  • Tryb ubiegania się o wydanie  karnetu TIR

Aby  wykupić  karnet TIR w Polsce  koniecznym jest uzyskanie  pozwolenie  na jego stosowanie. Pozwolenie takie wydaje Dyrektor Izby Celnej w Warszawie. W tym celu  należy złożyć wniosek na formularzu  zamieszczonym w zał. nr 21  Rozporządzenia  Ministra Finansów z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych.  Wniosek taki składa się za pośrednictwem ZMPD (Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych) z siedzibą w Warszawie przy Al. Jana Pawła II 78.
 

Do wniosku należy dołączyć :

  • oświadczenie wnioskodawcy sporządzone wg. wzoru zamieszczonego w załączniku nr 5 do cyt. powyżej Rozporządzenia,
  • pisemne zobowiązanie wobec Zrzeszenia, że przewoźnik będzie:
    - stosować się do formalności celnych, określonych przez przepisy Konwencji TIR w urzędach celnych wyjściowych, przejściowych i docelowych,
    - uiszczać należne kwoty z tytułu wymagalności opłat przywozowych
    - umożliwiać ZMPD sprawdzanie informacji dotyczących spełniania określonych minimalnych warunków i wymogów,
  • licencje na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego lub inny dokument potwierdzający możliwość wykonywania regularnych przewozów,
  • opinię o sytuacji finansowej wnioskodawcy wydaną przez bank prowadzący jego rachunek rozliczeniowy.

Dodatkowo przed wydaniem pierwszego karnetu TIR dopuszczony do systemu TIR przewoźnik (posiadający pozwolenie)  zobligowany jest do złożenia wymaganych zabezpieczeń i gwarancji w wysokości ustalonej przez Zrzeszenie oraz odbyć w tym zakresie szkolenie podstawowe.

Pozwolenie  na stosowanie karnetu TIR jest wydawane  jest wg.  wzoru określonego w zał. 22 cyt. powyżej Rozporządzenia i  jest bezterminowe.  Jednakże  w przypadku naruszenia w sposób istotny prawa w zakresie przestrzegania  prawa celnego i przepisów  mających zastosowanie do międzynarodowych przewozów towarów pozwolenie, o którym mowa wyżej,  może zostać cofnięte.  Niezależnie od powyższego owe naruszenie może  pozbawiać  posiadacza  karnetu do prawa  korzystania z niego na terenie konkretnego kraju Konwencji, którego  władze uznają to naruszenie za poważne.

  • Karnetu TIR – budowa i jego użycie

Karnet TIR wystawiany jest na każdy pojazd drogowy lub kontener. Jednakże jeden karnet TIR może być wystawiony na jeden zespół pojazdów  (ciągnik siodłowy z naczepą lub samochód ciężarowy z przyczepą) bądź kilka kontenerów załadowanych na jeden pojazd drogowy lub jeden zespół pojazdów. Cechy tego pojazdu lub zespołu pojazdu oraz  numer świadectwa uznania tych aut i przyczep lub naczep wpisuje się do  karnetu TIR. Karnet TIR jest bowiem ważny na jedną podróż.

Karnet TIR składa się z okładki w kolorze pomarańczowym oraz wewnętrznych odcinków (voletów) koloru białego i zielonego. Ilość odcinku musi pokrywać się z ilością operacji związanych z załadunkiem, przekraczaniem granicy i rozładunkiem towaru, przy czym ilość urzędów wyjścia (dotyczy  miejsc załadunku) i przeznaczenia (odpowiada miejscom  rozładunku) nie może łącznie przekraczać liczby 4. Ilość urzędów granicznych jest dowolna. W każdym urzędzie wykorzystuje się  jedna parę odcinków wewnętrznych karnetu.

W celu zabezpieczenia przed ich fałszowaniem karnety zostały wyposażone w kod kreskowy, znak wodny, farbę fluorescencyjną.

  • Zabezpieczenie i dochodzenie roszczeń

Jeżeli operacja TIR realizowana jest na obszarze celnym UE, każde stowarzyszenie poręczające ustanowione i zatwierdzone UE (w Polsce jest to ZMPD)  może stać się odpowiedzialne za zapłatę zabezpieczonej kwoty opłat przywozowych (cło i podatki) objętych danym karnetem do wysokości 60.000 Euro. W innych krajach kwota zabezpieczenia wynosi 50.000 dolarów. Kwota to jest dochodzona od w/w zrzeszenia w sytuacji gdy posiadacz karnetu (przewoźnik) naruszający prawo nie zaspokoi roszczenia skierowanego do niego z tytułu  wymagalności stosownych opłat. Niemniej odpowiedzialność posiadacza karnetu jest pełna i nie podlega w/w ograniczeniom, które ma zastosowanie wyłącznie do poręczycieli.

Odpowiedzialność zrzeszenia poręczającego opiera się na roszczeniach regresowych międzynarodowych i polega na uiszczaniu należności na rzecz krajowego organu celnego a następnie dochodzeniu ich zwrotu od obcego zrzeszenia, które wystawiło karnet pod osłoną, którego wykonywane były operacje TIR. W przypadku  gdy  naruszenie ma miejsce za granicą i dotyczy polskiego karnetu krajowy poręczyciel jest zobowiązany przekazać środki do swojego odpowiednika w innym państwie Konwencji w ceku pokrycia przez niego należności celno-podatkowych żądanych przez tamtejsze władze. Wypłacone w ten sposób środki są  następnie egzekwowane od krajowego  posiadacza karnetu, który w trakcie procedury jego wykupu złożył odpowiednie zobowiązanie do uiszczenia w/w opłat.

  • Nadzór i monitoring elektronicznych operacji TIR w UE

W Unii Europejskiej dla monitorowania operacji tranzytowych TIR stosowany jest Nowy Skomputeryzowany System Tranzytowy NCTS.

Otwarcie operacji tranzytowej TIR wymaga zatem, obok przedstawienia karnetu TIR przesłania elektronicznego zgłoszenia TIR do systemu NCTS.

Operacje tranzytowe TIR realizowane są jednocześnie w systemie NCTS oraz na podstawie karnetu TIR, który podlega weryfikacji organu celnego i na którym nanoszone są stosowne adnotacje i potwierdzenia.

Jedynym wyjątkiem od obowiązku przesłania zgłoszenia elektronicznego TIR i realizacji operacji TIR w NCTS jest procedura awaryjna (system NCTS nie działa).

  • Procedura TIR a procedury uproszczone
  • Procedura uproszczona przy zakończeniu procedury TIR („upoważniony odbiorca”)

Ta procedura uproszczona polega na bezpośrednim dostarczeniu do odbiorcy towarów i dokumentów związanych z ich przewozem pod osłoną karnetu TIR, przy czym upoważniony odbiorca nie może dokonywać żadnych adnotacji w karnecie TIR – ma on zaś obowiązek przekazania karnetu TIR do wskazanego urzędu przeznaczenia. Stosowanie w/w uproszczeń wymaga posiadania też podobnego statusu w systemie NCTS.

Pozwolenie przyznające status upoważnionego odbiorcy w procedurze TIR wydawane jest na pisemny wniosek złożony do dyrektora izby celnej właściwego miejscowo według miejsca zakończenia procedury TIR. Wzór wniosku na stosowanie procedury uproszczonej przy zakończeniu procedury TIR określa załącznik nr 7 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych.

Pozwolenie może zostać udzielone  adresatowi przesyłki a także przedstawicielowi osoby, która systematycznie odbiera towary przewożone pod osłoną karnetów TIR (na zasadzie przedstawicielstwa pośredniego).

Pozwolenie jest bezterminowe, ale może zostać cofnięte w wypadku, gdy wnioskodawca prowadzi działalność niezgodnie z przepisami prawa celnego.

Osoba, która uzyskała pozwolenie (upoważniony odbiorca) zobowiązana jest do prowadzenia ewidencji (w sposób uzgodniony z organem celnym), umożliwiającego organowi celnemu prowadzenie skutecznej kontroli celnej. Jest to zazwyczaj ewidencja magazynowa.

Możliwe jest udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej przy zakończeniu procedury TIR poza godzinami pracy urzędu celnego.

  • Procedura uproszczona przy otwieraniu procedury TIR (upoważniony nadawca)

Uproszczenie polega na udzieleniu upoważnionemu nadawcy w procedurze TIR pozwolenia na samodzielne otwieranie procedury tranzytu TIR, bez potrzeby przedstawiania towarów i karnetu TIR w urzędzie wyjścia. Uproszczenie obejmuje zarówno samodzielne nakładanie zamknięć celnych w miejscu uznanym określonym w pozwoleniu, jak również dokonywanie w karnecie TIR zapisów i przystawianie stempla „TIR - procedura uproszczona” (w polach przeznaczonych dla urzędu wyjścia). Data rozpoczęcia operacji TIR jest tożsama z datą zwolnienia zgłoszenia do tranzytu TIR w systemie NCTS. Możliwe jest udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej przy otwarciu procedury TIR poza godzinami pracy urzędu celnego.

Uproszczenie to jednak jest skierowane tylko do posiadacza karnetu (przewoźnik) lub jego przedstawiciela

Odmianą zaś tej procedury pozwalającą na samodzielne otwieranie operacji TIR także przez nadawcę wysyłki (eksportera)  jest upoważniony nadawca TIR.

Procedura ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy ma miejsce pierwotne objęcie karnetem TIR (otwarcie procedury). Nie może mieć zastosowania w przypadkach kontynuacji już otwartej procedury, tj. gdy:

- podmiot chce dokonać doładunku lub rozładunku (i procedura ma być kontynuowana),

- przy wjeździe na obszar celny UE (przejściowy urząd na granicy).

Pozwolenia przyznające status upoważnionego nadawcy w procedurze TIR wydawane jest na pisemny wniosek złożony do dyrektora izby celnej właściwego miejscowo według miejsca otwarcia procedury TIR. Wzór wniosku na stosowanie procedury uproszczonej przy otwarciu procedury TIR określa załącznik nr 7 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych.

Przy uzyskaniu w/w przywilejów związanych z  uproszczeniami  pomocne jest posiadanie statusu AEO. Pozwala on dany podmiot (wnioskodawca) uznać za wiarygodny i rzetelny a więc przyjąć, że spełnia on warunki potrzebne do ubieganie się o wspomniane pozwolenia. Jednocześnie w wywozie takie podmioty mogą uzyskać dodatkowe uprawnienia do samodzielnego zdejmowania i nakładania zamknięć celnych. Pozwoli ono doładowywać i przeładowywać towary objęte uprzednio procedurą wywozu w tym  przemieszczane na podstawie karnetu TIR bez konieczności ich przedstawienia  w urzędzie celnym, co do tej pory było normą. W praktyce oznacza to możliwość samodzielnej konsolidacji przesyłek zawierających towary celne.

 

Czy ta strona była przydatna?

Twoja opinia przyczyni się do polepszenia tej strony.